2023 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile Bağlı Cetvellerinde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi münasebetiyle

PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU SÖZCÜSÜ HÜSEYİN ALTINSOY (Aksaray)Değerli Başkanım, teşekkür ediyorum.

Öncelikle toplumun her kesiminin ihtiyaçlarını ve beklentilerini karşılamaya yönelik olan ek bütçemizin ülkemiz için hayırlı olmasını diliyorum.

Komisyonumuza yönelik doğrudan herhangi bir soru olmamıştır. Yürütmeye ilişkin soruları ise Sayın Cumhurbaşkanı Yardımcımız cevaplayacaktır.

Ben tekrar ek bütçemizin hayırlara vesile olmasını diliyor, size ve Genel Kurula saygılar sunuyorum.

CUMHURBAŞKANI YARDIMCISI CEVDET YILMAZTeşekkür ediyorum Sayın Başkan.

Hepinizi bir kez daha saygıyla selamlıyorum.

2023 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile Bağlı Cetvellerinde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’nin geneli üzerine yapmış olduğunuz yorumları ve yönelttiğiniz soruları dikkatle dinledim ve not ettim. Her birini ilgili kurumlardan arkadaşlarımızla tabii ki değerlendireceğiz. Önemli bir kısmı son soruların çeşitli bakanlıklarımızı ilgilendiren, Sağlık Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Adalet Bakanlığı gibi farklı bakanlıklarımızı veya yatırımcı bakanlıklarımızı ilgilendiren hususlar, onları ilgili Bakanlıklarımıza aktaracağız ve sizlere cevap vermelerini rica edeceğiz.

Şunu ifade etmek isterim: Yönetimde saydamlık, şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkelerini benimsemiş bir Hükûmet olarak yapıcı eleştirilerden ve önerilerden de elbette istifade edeceğiz.

Teklifin geneli üzerinde sorulan sorulara ilişkin vaktim yettikçe cevap vereceğim.

Değerli arkadaşlar, öncelikle şunu ifade etmek isterim: Türkiye'nin son dönemde yaşadığı deprem ve attığı birtakım adımları birlikte değerlendirirseniz ben dünyada böyle bir örnek var mı diye merak ediyorum. Bir taraftan sadece merkezî yönetim bütçesinde 762 milyar lira para harcamak durumunda olan bir Hükûmet var. Diğer taraftan da çok çeşitli alanlarda ücretleri artıran, sosyal harcamaları genişleten ve çeşitli toplumsal kesimlerin taleplerini karşılayan bir Hükûmet var. Bunu eş zamanlı bir şekilde yapabilmek öyle kolay bir iş değil gerçekten. Türkiye bu ikisini eş zamanlı bir şekilde gerçekleştiriyor. Bunun getirdiği bir meydan okuma da var elbette. Buna karşı da birtakım tedbirler geliştiriyoruz ve bu süreci yönetme gayreti içindeyiz.

Sadece afetle ilgili -dediğim gibi- 762 milyar TL para harcamak söz konusu, bu da sadece merkezî yönetimin yükü. Diğer taraftan “Bu bütçede köylü yok, işçi yok, memur yok.” gibi değerlendirmeleri oldu arkadaşlarımızın. Değerli arkadaşlar, son yaptığımız artışlarla en düşük memur maaşı 2022 yılı Aralık ayına göre aile yardımı dâhil kümülatif olarak yüzde 142 oranında artarak 22.017 liraya yükseltilmiştir. Yine, baktığınız zaman kamu işçilerindeki artışlar son derece yüksek seviyelerdedir. Net asgari ücret 2023 yılının Ocak ayında yüzde 54,66 artırılarak 8.507 Türk lirasına yükseltilmişti. Temmuzda ilave bir artış daha yaptık altı ay geçmesine rağmen, yüzde 34 artırdık ve 11.402 liraya yükseldi. Böylece, 2023 yılında net asgari ücrette kümülatif olarak yüzde 107,3 oranında artış yapıldı.

Yine, en düşük emekli aylığı, yılbaşında yüzde 114 oranında en düşük emekli aylığını artırdık. 2022 Temmuz ayında en düşük emekli aylığının asgari ücrete oranı yüzde 64’tü. Geldiğimiz noktada asgari ücrette çok yüksek artış yapmış olmamıza rağmen en düşük emekli aylığının asgari ücrete oranı yüzde 66’ya yükseltilmiştir.

Yine, sosyal yardımlarda ilave 44,3 milyar bu bütçemizde, ek bütçemizde yer alıyor.

Yine, tarım destekleri, ek bütçede önceki bütçeye ilave olarak tarım alanına ayırdığımız 52,1 milyar kaynak söz konusu. Dolayısıyla bu eleştiriye katılmak mümkün değil.

Diğer taraftan, değerli arkadaşlar, bu KKM’yle ilgili yine çok sayıda soru, yorum oldu. Kur korumalı mevduata bakarken işin bir maliyet tarafı var; doğru, bir maliyeti var bu sistemin ama bir de fayda tarafı var. Yapılması gereken, maliyet-fayda analizi veya fayda-maliyet analizi. Bu şekilde baktığımızda, maliyetler kadar faydalara da baktığımızda şunu söyleyebilirim: Kur istikrarına katkıda bulunmuştur bu mekanizma, daha uzun vadeli bir mevduat yapısı oluşumuna yine katkısı olmuştur ve kamunun borçlanma maliyetlerinde bir düşüş meydana getirmiştir; diğer taraftan, elbette bir maliyeti de olmuştur. Ancak toplam resme baktığınızda -geçen yılla ilgili söylüyorum- kur korumalı mevduata ödediğimiz paraya rağmen 3,5 olarak öngördüğümüz bütçe açığının millî gelire oranı yüzde 1 seviyesinde gerçekleşmiştir. Dolayısıyla toplam resme baktığınızda bütçe açıklarımız -geçen yıl için söylüyorum- son derece düşük düzeyde gerçekleşmiştir. Kamu borç stokunun millî gelire oranında neredeyse 10 puan civarında bir düşüş olmuştur; yüzde 42’lerden, yüzde 32’lere bir düşüş gerçekleşmiştir. Dolayısıyla kur korumalı mevduatın da içinde olduğu hesaplara baktığınızda, toplam resim hiç de mali dengelerde bir bozulma değildir -geçen yıl için söylüyorum- tam aksine, son derece olumlu bir tablo olmuştur.

İhracatla ilgili, cari açıkla ilgili çok sayıda eleştiri ve yorum oldu. Şunu söyleyeyim: Doğru, son dönemde cari açıkta bir artış varama yılın ikinci yarısında daha olumlu bir perspektifimiz var, OVP'nin bir miktar üstünde olsa da yıl sonu itibarıyla bugünkü kadar cari açık beklemiyoruz. Mevcut açığın da önemli bir kısmı altın ithalatından kaynaklanıyor, cari açığımızın neredeyse yarısı aslında altın ithalatı. Bu on iki aylık yıllıklandırılmış altın ithalatımız 29,4 milyar gibi bir rakama ulaşmış durumda.

Diğer taraftan, 2’nci büyük kalemimiz enerji ithalatımız; 72,1 milyar. Enerji ve altını saymadığınızda bırakın cari açığı, 41,5 milyar cari fazlası olan bir ülkeyiz. Tabii ki bunları değerlendirmek durumundayız ama konjonktürel etkilerini, fiyat etkilerini ve oluşan birtakım talepleri de dikkate almalıyız.

İhracatımızda dış dünyadaki, pazarlarımızdaki büyüme oranlarının son derece düşük olmasına rağmen bu performansı sergiliyoruz. Özellikle Avrupa Birliği temel ihraç pazarımız, orada neredeyse sıfır seviyesinde bir büyüme var. Buna rağmen, gösterdiğimiz ihracat performansı da küçümsenmemeli diye düşünüyorum.

Değerli arkadaşlar, yine, bu, depremle ilgili sorulara gelecek olursak, bazı arkadaşlarımız riski azaltmaya dönük sorular sordular. Türkiye'de ve bütün dünyada aslında, kriz yönetiminden daha önemli olan elbette risk yönetimidir. Kriz yönetimindeki maliyetleri düşürmek istiyorsanız riskleri iyi yönetmek durumundasınız. Ama bu, uzun vadeli, birikmiş risklerdir; bu, bizim dönemimizin biriktirdiği riskler değil. Bugün, yapı stokumuza baktığınız zaman, işte, elli yıllık, belki çok daha uzun vadeli, geçmişten gelen sorunlarımız var. Biz bunları azaltmaya dönük planlamalar yapıyoruz. Bir taraftan kentsel dönüşümlerle, bir taraftan AFAD'ın hazırladığı İl Afet Risk Azaltma Planı dediğimiz İRAP'larla, Türkiye'de Afet Risk Azaltma Planı, TARAP dediğimiz mekanizmalarla riski azaltma yönünde çalışmalarımız var. İstanbul'a dönük olarak da burada özel bir programımız var. Yıllardır merkezî yönetim bütçesi dışında da ele alarak, uluslararası kaynakları kullanarak İstanbul'da birçok kamu projesinde dönüşüm sağladık ve bu anlayışla da yine devam edeceğiz. Hızlandırarak, inşallah, illerimizi yeni deprem standartlarına, yönetmeliklerine uygun bir şekilde, sağlam mekânlarda, sağlam yapılar konusunda çabalarımızı sürdüreceğiz.

Bingöl'le ilgili bir soru sormuştu milletvekilimiz. Orada da şunu söyleyeyim -benim memleketim aynı zamanda, rakamlara daha hâkim olduğum bir il- son yirmi yılda, yapı stokumuzun yüzde 75’ini yeniledik Bingöl'de. Bir deprem bölgesi, 2 fay hattının kesiştiği bir il; dolayısıyla çok önemli afet riskleri. Bu dönemde, son yirmi yılda…

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)