Bdp grubunun, diyarbakır milletvekili altan tan ve arkadaşları tarafından, diyarbakır başta olmak üzere bölgenin tamamında uzun süreden bu yana yaşanan elektrik kesintilerinin araştırılması amacıyla 30/1/2014 tarihinde türkiye büyük millet meclisi başkanlığına verilmiş olan meclis araştırması önergesinin, genel kurulun 6 şubat 2014 perşembe günkü birleşiminde sunuşlarda okunmasına ve görüşmelerinin aynı tarihli birleşiminde yapılmasına ilişkin

HÜSEYİN ÜZÜLMEZ (Konya)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Barış ve Demokrasi Partisi grup önerisinin aleyhinde söz almış bulunmaktayım. Yüce heyetinizi saygıyla selamlıyorum.

Değerli milletvekilleri, bölgedeki elektrik kesintileriyle ilgili bir araştırma önergesi üzerinde söz aldım. Şimdi, elektrik kesintilerinin neden, nasıl olduğunu, evvela olayın bir haritasını çizmemiz gerekir. Bir sanayici, bir iş adamı arkadaşınız olarak bunu daha net ifade edebilirim. Bir sanayi tesisi veya bir ev, iskân ruhsatı almadan evvel, evvela elektriği alabilmek için bir elektrik mühendisi veya teknisyenine o elektrik tüketimiyle ilgili maksimum gücünü hesaplattırır ve şirkete bildirir ve ona göre bir elektrik tahsisi yapılır.

Şimdi, bölgeye şöyle bir baktığımızda, özellikle Güneydoğu Anadolu Bölgemizde Dicle Elektrik AŞ’nin olduğu ama buna Van, Hakkâri bölgesini de dâhil ettiğimizde şöyle bir netliği ortaya koyabiliriz: Türkiye’de 2012 yılında yaklaşık 242 milyar kilovatsaat elektrik üretilmiş ve bu da yaklaşık olarak tüketilmiş. Bunu abone başına vurduğumuzda, kişi başı elektrik tüketimi 550 kilovatsaat -abone başı- ancak Dicle bölgesine baktığımızda kişi başı ve abone başı elektrik tüketimi 1.237 kilovatsaat. Değerli arkadaşlar, burada abone sayısı az ama kaçak elektrik tüketimi 2,2 katı yani Türkiye ortalamasında bir abone tüketiminin 2,2 katı tüketim var, abone daha düşük. Türkiye ortalamasına baktığımızda, abone başına 468 kilovatsaat tahakkuk var ama bölgeye baktığımızda, Dicle bölgesinde 297 kilovatsaat elektrik tahakkuku var. Bu tahakkuklarda tüketim ve tahsilat oranına baktığımızda, meskenlerde aylık tüketim -meskenleri ele alalım, sanayi tesislerini veya tarımsal sulamaları değil- Türkiye ortalaması 131 kilovatsaatken bölgede 418 kilovatsaat çıkmaktadır. Bu da 3,2 oranında yani normal tüketimin, abone başı tüketimin 3,2 katı kaçak var demektir. Kişiler abone olmamakta ve ücret ödememektedirler. Yine, Türkiye’ye baktığımızda, Türkiye’de mesken abonesi başına ortalama aylık 43 TL’lik elektrik tüketimi var, Dicle bölgesinde 138 TL. Acaba Dicle bölgesi son derece teknolojik aletlerle evler donatıldı da ondan mı tüketiyor, yoksa her bir ev üretim merkezi hâline mi geldi de bu yapılıyor? Tahsilata baktığımızda ise Türkiye’de mesken başına aylık tahsilat 43 lira tahakkuk varken 42 lira tahsilat var; Dicle bölgesinde ise 15 TL. Bunu yaklaşık bölgede meskenlerde tüketilen elektriğin yüzde 10’unu tahsil edebilmekteyiz.

Şimdi, bu elektrik kesintileri, bu haritayı ifade ettikten sonra bölgelere baktığımızda 2012 yılında -Sayın Zozani de ifade etti “Hakkâri yüzde 75.” dedi, bunlar TEİAŞ’ın verileri- illerin toplamında Dicle bölgesinde yüzde 75,68 kayıp ve kaçak var, Türkiye’de bu yüzde 15 oranında. Şimdi, siz bir bölgede müracaat ediyorsunuz bir mahalleye, buradaki abone sayısına bakarak bin kw’lık bir trafo kuruyorsunuz ama arkasından kaçak elektriklerle 4.000 kw’lık bir elektrik tüketimi olduğu zaman trafolar patlıyor, hatlar çekmiyor. Bundan dolayı da sık sık elektrik kesintisi yaşanmakta.

Şimdi, “Bunları aşabilmenin yolu özelleştirmeden geçer.” dedik. Özelleştirme yapıldığı zaman bunlar daha dikkatli yapılacak ve bölgeyi uzun bir süre veya orta vadede bir rehabilite ederek bunların asgariye indirilmesi ve planlamanın gerçekçi anlamda yapılması gerekir. Bir mahallede ihtiyaç 1.000 kw’lık trafoysa 1.000 kw’lık, 5.000 kw’lık ise 5.000 kw’lık trafo gerçekleştirmeli ancak bu kayıp kaçaklar olduğu müddetçe bunları doğru planlamanız ve doğru hedefleyebilmeniz mümkün değildir.

Ancak, şu mantık da doğru değildir: “Bölgede üretilen elektriğin yüzde şu kadarı halka verilsin, yani bu ücretsiz verilsin.” dendiği zaman Anayasa’nın adalet ölçüsüne aykırıdır.

EMİN HALUK AYHAN (Denizli)Zaten veriyorsunuz.

HÜSEYİN ÜZÜLMEZ (Devamla)Şöyle bir anlayış mümkün olmaz: Hububatın yüzde 70’i Konya’da üretiliyor, biz bu üretimin yüzde 25’ini Konya bölgesine bedava dağıtalım. Bu anlayışla devlet idare edilmez.