Kamu İktisadi Teşebbüsleri Komisyonu toplantısındaki konuşma

İZZET AKBULUT (Burdur)Başkanım, çok teşekkür ediyorum.

Kıymetli milletvekillerimizi, bürokratlarımızı, Sayın Bakan Yardımcımızı saygıyla selamlıyorum.

Kıymetli üstadımın geçen Et ve Süt Kurumunda bir benzetmesi olmuştu Merkez Bankasıyla alakalı, çok doğru ve yerinde bir benzetmeydi bence, aynı şekilde Toprak Mahsulleri Ofisi de tam anlamında aynı görevi görüyor, biri de burada tarımla alakalı. Ama, bu mali tabloları biz genelde değerlendirme yapıyoruz çalışmalarımızla. Mali tablolarda yani o net satışların, satışların maliyetiyle arasındaki farkın bu tarz kurumlarda çok fazla olmamasını doğru karşılarız çünkü her ne kadar brüt satış kârı elde etmesi gerekse de kurumun faaliyet giderlerini karşılayabilecek kadar elde edebilmeli ki üreticiyi de ayakta tutabilmeli. Rakamlara baktığımızda, 2022-2023- 2024 gelir tablolarını incelediğimizde, aşağı yukarı üç yılda sadece 2024 hariç net satışlar ile satışların maliyetinin birbirine yakın olduğu görülüyor yani 2022'de 2 milyar 860 milyon brüt kâr elde edilmiş çünkü 48'e 45 gibi bir rakam yani net satışlar 48 milyar, satışların maliyeti 45 milyar; 2023'te net satışlar 72 milyar 913 milyona yükseliyor, maliyetine baktığımız zaman 69 milyar 901 milyon, 3 milyar 512 milyon bir brüt satış kârı elde edilmiş. Bu rakam 2024'te sizin faaliyet giderlerinizi karşılayamayacak boyuta düşmüş. Burayla alakalı yönetim kurulunuzun bir çalışması oldu mu, burada bir hata mı gerçekleşti? Çünkü 2 milyar 676 milyona düşüyor brüt satış kârınız. Az önce söylediğim gibi, aslında bu direkt eleştirilecek bir konu değil, sadece faaliyet giderlerini karşılayamayacak noktadaysa bu rakam eleştiriye açıktır. Onun da altını şöyle incelediğimiz zaman, örneğin araştırma geliştirme giderleri hem 2022, 2003, 2024'teki artışlar gayet makul gözüküyor. Genel yönetim giderlerinin artışlarına baktığımız zaman da bu üç dönem de makul gözüküyor ama mesela pazarlama satış dağıtım giderlerinde bir anda orada 2022'de 335 milyon, 2023'te 594 milyon, 2024'te 1 milyar 528 milyon; mesela burayla alakalı geliştirdiğiniz stratejide herhangi bir hata mı oldu, bu yükselmeyi neye bağlıyorsunuz? Çünkü diğer kalemler hem genel yönetim giderleri hem araştırma geliştirme giderleri daha makul birbirlerine yakınlıkları ama burada bir gariplik var. Şimdi, enflasyon düzeltmesi yapılmış, 2024'te o 9 milyar 500 milyon kadar bir zarar oluşmasını sağlamış ama diyorum ki genel zarara baktığımız zaman 12 milyar bandında bir zarar gözüküyor, hadi enflasyon düzeltmesini işin içine sokmasak, yine aşağı yukarı bir 3,5 milyar bandında bir zararla karşı karşıya bırakacağız kurumu yani bizim brüt satış kârı orada da yetersiz kalmış. Şimdi, bununla alakalı acaba nasıl bir kalemden kaynaklanmış diye baktığımız zamanda da diğer olağan dışı gider ve zararlar kalemi; her kurumda zaten aynı bu, bu diğer olağan dışı gider ve zararların bir şekilde azalarak gitmesi sizin kurumunuzun, yönetiminizin başarısı olur ama ne yazık ki bu sizin kurumunuzda da artarak devam eden bir diğer olağan dışı gider ve zararlar söz konusu. Bununla alakalı komisyona, eğer bir strateji geliştirdiyseniz, bilgi vermeniz gerekiyor çünkü bu 2025'te, 2026'da bu şekilde devam ederse, az önce bahsettiğimiz, Ömer Vekilimin söylediği, üreticilerin beklentisindeki fiyatları siz karşılayamazsınız bu mali tablolarla, bunu karşılayabilmemiz için bu mali tabloları daha düzgün bir boyuta getirmemiz gerekiyor.

Yine, özel ve lisanslı depolardaki o büyük ürün kayıplarıyla alakalı birçok arkadaşımızın soruları oldu, bunu önemsiyoruz, komisyonun bu konuda bilgilendirilmesi gerektiğini düşünüyoruz. Yine, bu depoların denetimleri, sistemleriyle alakalı, özel depolara bağımlılık durumlarımızın bu komisyonda değerlendirilmesi gerektiğini... Yani Sayın Başkanım, kıymetli milletvekilleri; genelde bizim bu tarz sorularımızın hepsine "Yazılı cevap verin." deyip buradan ayrılıyoruz ama yani bu komisyonun yeterli denetimi yapabilmesi adına burada bunların tamamen konuşulması gerektiğini düşünüyorum. Yani o on beş günlük süreyi elimize gelen kağıttan yani yazılı cevaptan ziyade burada hep birlikte bence bu konuların konuşulması gerekiyor ki kurumumuzun ayakta kalabilmesiyle alakalı.

Şimdi, alım fiyatlarınıza baktığınız zaman, Türkiye'nin neresine giderseniz gidin, Türkiye'de ne üretiliyorsa üretilsin çiftçinin, üreticinin beklentisinin çok çok altında kalıyor fiyatlar ama az önce bahsettiğim, bu mali tablolardan kaynaklı bu beklentilerin altında kalınması, o yüzden o kısmı -şimdi, tabii, söylerim ben de buğday fiyatları, arpa fiyatları çok düşük kaldı, tabii, böyle söylemek çok şey ama- veremediğinizin de farkındayız bu mali tablolara bakıldığında; buraları düzeltmek gerektiğini düşünüyorum. Yine, bu randevu, kota, kalite kesintileri ve ödeme süreleriyle alakalı yine komisyona bilgi vermenizi rica edeceğim; bunların da ben önemli olduğunu düşünüyorum. Yine, rekor alım, depo kapasitesi ve açık risk yani Toprak Mahsulleri Ofisi 2026 sezonunda 8 milyon tonun üzerinde rekor hububat alması karşısında kapalı depo kapasitesinin yeterli ve açık yığın depolarının ürün kaybı riskleriyle alakalı ne gibi bir çalışma yapmıştır? Bunları da öğrenmek istiyorum.

Ben Burdur Milletvekiliyim, Burdur'da da özellikle arpa ve buğday üreticisinin yine Toprak Mahsullerinin alım fiyatıyla alakalı her yerde olduğu gibi onların da birçok şikâyeti vardı ama o konuyu az önce görüştük. Randevu, kota, kalite kesintisi, nakliye ve depolama sorunlarıyla alakalı yine sizlerden Burdurlu üreticilerimizle çalışma yapmanızı tüm Türkiye'deki üreticilerimiz gibi bekliyor diyorum.

Tüm milletvekili arkadaşlarıma, kıymetli bürokratlarımıza teşekkür ediyorum, kolaylıklar diliyorum.