Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma
Son güncelleme: Kaynak: TBMM
Mardin Milletvekili ·
DEM Parti
Plan ve Bütçe Komisyonu · 5. yasama yılı · 17 Kasım 2026 · 1.044 kelime · yaklaşık 5 dakikalık okuma
Kaynak göster
Kamuran Tanhan (DEM Parti), 17 Kasım 2026 tarihinde TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu oturumunda konuştu (gündem: Tutanak Metni); konuşma 1.044 kelime.
Kamuran Tanhan (DEM Parti, Mardin). “Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma”. TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu tutanağı, 17 Kasım 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/kamuran-tanhan-2026-11-17-tutanak-metni-3 (erişim: 17 Kasım 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeKomisyonKonusmaTutanakDetay?tutanakId=92649
[Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma](https://vekilpedia.com/konusma/kamuran-tanhan-2026-11-17-tutanak-metni-3) — Vekilpedia, TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeKomisyonKonusmaTutanakDetay?tutanakId=92649, erişim: 17 Kasım 2026
@misc{vekilpedia_konusma_kamuran_tanhan_2026_11_17_tutanak_metni_3,
title = {Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma},
author = {{Vekilpedia}},
year = {2026},
howpublished = {\url{https://vekilpedia.com/konusma/kamuran-tanhan-2026-11-17-tutanak-metni-3}},
note = {TBMM kaydı: \url{https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeKomisyonKonusmaTutanakDetay?tutanakId=92649}; erişim: 2026-11-17}
}
Konuşmanın tam metni
TBMM tutanağından · Kaynak ↗ (yeni sekmede açılır)KAMURAN TANHAN (Mardin)Teşekkürler Sayın Başkan.
Sayın Bakan, Bakanlık bürokratları, Plan ve Bütçe Komisyonunun değerli milletvekilleri, basın emekçileri, Meclis çalışanları, kıymetli arkadaşlar; hepinizi saygıyla selamlıyorum.
Bugün Meclis zemininde ve kamuoyunda farklı siyasal aktörlerin kendi perspektiflerinden ortaya koyduğu barış, toplumsal uzlaşma ve demokratikleşme arayışı ile İçişleri Bakanlığının merkez ve taşra teşkilatının sahadaki pratikleri arasındaki çelişkiyi ele almak durumundayız. Bir yanda, 22 Ekim 2024'teki çağrıyla başlayan ve özellikle, dünün paradigmalarının bugünün arayışlarına cevap vermediği, aynı gök kubbe altında birlikte yaşama kültürünün ve toplumsal kucaklaşma şartının tesis edilmesi gerektiği vurgusuyla şekillenen siyasi çerçeve bulunuyorken yine bu sürecin 27 Şubattaki silah bırakma çağrısı, 12 Mayıstaki fesih kararı, 11 Temmuz 2025'teki ilk fiili adımlar ve Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesindeki Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu çalışmaları, 10 Ağustos 2026'daki Meclis Genel Kurulunda 467 oyla kabul edilen yasayla yeni bir evreye girdik. Bir yandan ise valilikler, kaymakamlıklar, Emniyet ve Jandarma birimleri aracılığıyla sürdürülen eski güvenlikçi paradigma yer alıyor. Siyasi aktörler, yakın dönemde kamuoyuyla paylaştığı değerlendirmelerde dahi bu sürecin yalnızca güvenlik bürokrasisinin başarısıyla sınırlı olmadığını, çatışma yerine uzlaşmayı, ayrışma yerine bütünleşmeyi, korku yerine güveni esas alan bir toplum ikliminin güçlenmesine ve güvenlik sorunlarının ağırlığının azalmasıyla ekonomik, sosyal, kültürel ve demokratik meselelerin daha güçlü biçimde tartışılabileceği bir ortam oluşmasına bağlı olduğunu ifade etmektedirler. Yani şunu ifade ediyorum: Dünün paradigmaları birer birer değişti, artık yeni bir süreçteyiz. Partimizin Mecliste kurulan Komisyonda, Komisyon raporuna sunduğu ve ayrıntılarını ortaya koyduğu üzere yalnızca silahların susmasına dayanan bir negatif barış hâli gerekli ama yeterli olmadığı hususudur. Kalıcı ve onurlu bir çözümünü, yapısal, kurumsal ve simgesel eşitsizliklerin ortadan kaldırıldığı, özgürlük, adalet ve eşit yurttaşlık değerleri ekseninde inşa edilmiş bir pozitif barış düzenini ve mutlaka, demokratik cumhuriyet ufkunu zorunlu kılmak zorundayız.
Sayın Bakan, kıymetli hazırun; barış yalnızca müzakere masalarında ya da Meclis komisyonlarında atılan adımlarla kalıcı hâle gelmez elbette. Barışın toplumsallaşması, yurttaşların gündelik hayatında devletle kurduğu ilişkilerin değişmesine bağlıdır. Bu ilişkinin en somut, en görünür olduğu kurum ise doğrudan İçişleri Bakanlığıdır çünkü yurttaşlar ana dilini konuşurken, kendi kültürünü ve kimliğini kamusal alanda yaşatırken, okulda güvenli bir eğitim ortamı ararken ya da bir afet anında devletin koruyucu ve onarıcı elini beklerken karşısında güvenlik politikalarını ve uygulamalarını bulmaktadırlar. Dünyadaki çatışma çözümü ve barış inşası literatürüyle yaşanmış ülke deneyimleri bize evrensel bir gerçeği göstermektedir. Güvenlik bürokrasisi ve kolluk pratikleri demokratikleşmeden, iç güvenlik anlayışı tehdit odaklı paradigmadan hak ve özgürlükler odaklı paradigmaya evrilmeden hiçbir barış süreci sürdürülebilir olmamıştır. Kuzey İrlanda deneyimi bunun en somut örneklerinden biridir. 1998 yılında Hayırlı Cuma Anlaşması imzalandığında barışın önündeki en büyük dönüm noktalarından biri polislik teşkilatı ve iç güvenlik rejimiydi. Toplumun bir kesimi tarafından baskı ve ayrımcılık aracı olarak görülen eski güvenlik teşkilatı dönüştürülmeden toplumsal güven inşa edilemezdi. Bağımsız Patten Komisyonu Raporu doğrultusunda polislik teşkilatı baştan aşağı yeniden yapılandırıldı, insan hakları temel ilke hâline getirildi, bağımsız denetim mekanizmaları kuruldu ve kimlik, dil, kültür meseleleri güvenlik tehdidi olmaktan çıkarılarak yasal güvenceye alındı. Yine, Güney Afrika deneyimi benzer bir ders sunar. Apartheid rejiminin yıkılmasının ardından yürütülen geçiş sürecinde eski rejimin güvenlik aparatlarının yasakçı ve ayrımcı refleksleriyle yeni bir demokratik toplum kurulamayacağı görülmüştür. İç güvenlik kurumları toplumu kontrol edilmesi gereken bir şüpheli kitlesi olarak değil eşit haklara sahip yurttaşlar olarak görecek şekilde yeniden kurgulandı. Kolombiya barış sürecinde ise kırsalda ve kentlerde devletin yalnızca silahlı gücüyle değil kamusal hizmetleriyle var olması, sivil toplumun ve yerel halkların karar alma sürecine dâhil edilmesi barışın en temel şartı olarak kabul edildi. Güvenlik sektörü reformu olmadan ve demokratik katılım güçlenmeden silahların susmasının tek başına yetmeyeceği, bilimsel çalışmalarla da defalarca ortaya konulmuştur.
Türkiye'de İçişleri Bakanlığının 2026 yılı pratiği ve 2027 bütçe teklifi hem bu evrensel derslerin hem de geçiş döneminin normalleşmesi gerekliliğinin gerisinde kaldığını ifade edebiliriz. 7595 sayılı Kanun'la İçişleri Bakanının süreci takip ve değerlendirme kurulunda yer alması Bakanlığın taşra teşkilatı ve kolluk güçlerinde barışın iklimini büyütecek yönde bir değişimi göstermemiştir ne yazık ki kısmen olsa da gerekli noktada olmadığımızı ifade edelim. Çatışma döneminde görev yapan mülki idare ve güvenlik bürokrasisinin uygulamaları barış sürecinin gereklerine göre gözden geçirilmesi gerekmektedir. Zırhlı araç devriyelerin yol kontrol noktalarından yayla yasaklarındaki idari kısıtlamalara kadar güvenlikçi pratikler varlığını korumaktadır. Tam da bu noktada Sayın Bakana 2027 bütçesi vesilesiyle şu soruyu sormak istiyorum: Bakanlığınıza bağlı Valilikler, Kaymakamlıklar, Emniyet ve Jandarma teşkilatları bünyesinde ayrımcı ve ötekileyici söylemlerin önlenmesi, yurttaşların demokratik hak ve özgürlüklerinin korunması ve devlet ile toplum arasında güven ilişkisinin güçlenmesi amacıyla yürütülen herhangi bir somut çalışma, hizmet içi eğitim, program ya da kurumsal hazırlık bulunmakta mıdır? Sayın Bakan, varsa bu adımların 2027 bütçesindeki somut karşılığı ve takvimi nedir? Bakın, Kürt diline ve kültürüne yönelik idari yasaklar bütün ağırlıklarıyla devam etmektedir. 20 Aralık 2025'te Koma Amed'in İstanbul Küçükçekmece'deki konserinin Kaymakamlık kararıyla yasaklanması ana dilde kültürel üretimin nasıl güvencesizleştirildiğini açıkça göstermektedir. Yine, İstanbul Başakşehir'de "Nevroz" etkinliğine katılan 16 yaşındaki müzisyenin söylediği Kürtçe şarkılar ve çektiği halaylar gerekçe gösterilerek aylarca tutuklu bırakılması Kürt kimliğinin ve dilinin hâlâ güvenlik sorunu olarak kodlandığının açık kanıtı olarak görülmektedir. Oysa ana dili ve kültür hakları yalnızca kültürel bir talep değil eşit yurttaşlığın ve toplumsal barışın kurucu unsurudur. Bir şarkının veya bir gösterinin idari izinlere ve keyfî yasaklara tabi tutulduğu bir ortamda demokratik bir toplumun inşasından söz edemeyiz elbette.
Kıymetli hazırun, güvenlikçi anlayışın sınırları kamusal hizmetlerin ve yaşam hakkının korunmasında da kendini göstermektedir. Çocuklar ve gençler barış sürecinin hem öznesi hem de güvencesi olarak ele alınmalıdır. Oysa sahadaki pratik bunun tam tersidir. 2026 yılı boyunca Çekmeköy'de, Siverek'te, Maraş'ta, Turgutlu'da, Tuşba'da, Osmaniye'de, Başakşehir ve Esenyurt'taki okullarda yaşanan silahlı ve bıçaklı saldırılarda öğretmenler ve öğrenciler yaşamını yitirdi. Bireysel silahlanmanın etkin biçimde denetlenmesi ki Bakanlığınız özellikle silah ruhsatı sahibi olanlara attığı mesaj da -işte, silahın ve şarjörün ayrı yerlerde saklanması, varsa çelik kasalarda saklanması- önemli bir mesaj, evet, bir SMS olabilir ama bu işin önlenmesi konusunda önemli olarak görmekteyiz. Aynı hususu trafik güvenliği açısından da öneriyoruz size Sayın Bakan. Özellikle son bir yılda fazla ihlal yapmış kişilere bir mesaj atmanızı ve ehliyetini yeni almış kişilere böyle bir mesaj atmanızı önleyicilik açısından önemli olarak görmekteyiz. Yine, çocukların sosyal ve psikolojik destek mekanizmalarına erişiminin güçlenmesi gerekmektedir. Çare okullarda el dedektörleriyle arama yapmaktan geçmemektedir, sadece bu yetmiyor, kanunla çocuklara verilen cezaların artırılması da yetmiyor. Bizler bu bütçenin güvenlik eksenli yaklaşımlarını hak ve özgürlükler temelinde dönüştürülmesi gerektiğini düşünüyoruz, savunuyoruz. Kültürel çoğulculuğa alan açması gerektiğini, katılımcılığı şeffaflığı ve toplumsal barışı öncelikli olarak bir yöntemle bu anlayışa vesile olmasını istiyoruz.
Barışın ve demokratik toplumun yolu yasakların kaldırılmasından ve halkın iradesinin eksiksiz tamamlanmasından geçmektedir deyip hepinizi saygıyla selamlıyorum.
AYNI TOPLANTIDA
Aynı gün bu komisyonda konuşanlar
79 konuşma daha · 17 Kasım 2026