Van'ın düşman işgalinden kurtuluşunun yıldönümü hk.

KAYHAN TÜRKMENOĞLU (Van)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bir tarafında Artos, bir tarafında Süphan, sırtını Erek Dağı’na yaslamış serhat şehrimiz Van ili… Bugün 1 Nisan, Erciş ilçemizin 91’inci kurtuluş yıl dönümünü yaşıyoruz, yarın 2 Nisan, Van’ın kurtuluş yıl dönümünü yaşıyoruz.

Van, Persler, Medler, Asuriler, Urartular, Selçuklular derken, Osmanlıların da bir dönem hâkim sürdüğü topraklardır. Ancak, 16 Mayıs 1915, Rusların istilası sonucu Ermenilerin Taşnak çeteleriyle birlikte Van işgal altındadır.

“Kalk yiğidim kalk, yine dağ başını duman aldı...

Parçalandı bir kıtanın toprakları,

Aslan payını aslan olmayan aldı...

Kalk yiğidim kalk, yine dağ başını duman aldı.” diyor Arif Nihat Asya.

Tabii, bu acı günleri ülkemizin yaşamasını tasvip etmeyiz ancak 14 Mayıs 1915’te işgal edilen Van’da son derece trajik hadiseler yaşanmıştır. 4 bin aile Van’dan göç etmiştir Anadolu topraklarına, Kayseri’ye, Konya’ya, Diyarbakır’a, Elâzığ’a. Sadece Elâzığ yolculuğu iki ay sürmüştür. Bu trajik sahne sonucunda Van Gölü’ne -işgalciler tarafından- 400 vatandaşımızı Van Gölü’nün ortasına bırakıp Van Gölü’nün ortasına gömmüşlerdir. 15 Mayıs-22 Mayıs arasında, yani yedi günlük süre içerisinde Van ilinde tam 30 bin vatandaşımız katledilmiştir. Müslüman vatandaşlarımızı tedavi eden Ermeni doktoru (Maltızyan) Taşnak çeteleri katletmiş, ibretiâlem olsun diye ağaca asmışlardır. Beş aylık çocuktan 80 yaşındaki Hacı Abdullah Efendi’nin hanımına kadar parçalamışlar ve katletmişlerdir.

Gevaş, Erciş, Özalp, Çatak ilçelerimiz bu acıyı iliklerine kadar yaşamıştır. Merkez Otluca, İskele, Kalecik, Atmaca, Yemlice, Göllü, Gülsünler köyü, Zeve’ye toplanmış, 2 bin vatandaşımızı diri diri toprağa gömmüşlerdir.

Vali Ali Paşa’yı Tiflis’te yakalayıp öldürmüşler ve Vanlı, Vali Ali Paşa’sına da sahip çıkmıştır.

“Ali Paşa giyer kürkü/ Yarı sansar yarı tilki/ Ali Paşa’yı vurmuşlar/ Yıkılsın şu Van’ın mülkü.”

Tarihte kendi valisine sahip çıkan tek il Van’dır.

2 Nisan 1918 Van’ın kurtuluş yıl dönümüdür. Üç yıllık süre içerisinde Rusların güdümüyle Ermeni Taşnak çeteleri tarafından tam 600 bine yakın vatandaşımız katledilmiştir ve 4’üncü Kolordu Van’a girer ve Van’ı tekrar işgalden kurtarır. Geriye yakılmış, yıkılmış, viraneye dönmüş bir şehir kalmıştır. Vanlı ve Müslüman evladı bu trajik sahneyi hiçbir zaman unutmamıştır. Geriye kalan 120 tane kahraman çocuğun hikâyesi, geriye kalan acı, gözyaşı, şehrin sefalet oluşu bir ibretiâlemdir.

Van tabii ki Doğu Anadolu’muzun en güzel, en nadide serhat şehirlerimizden birisidir. Bu şehir bu acıyı tam doksan bir yıl evvel yaşamıştır.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)