Gümrük müsteşarlığınınteşkilat ve görevleri hakkında kanuna bir madde eklenmesi (s.s.1018)

DEVLET BAKANI KÜRŞAD TÜZMEN (Gaziantep)Evet, Sayın Başkan.

BAŞKANBuyurun Sayın Bakan. (AK Parti sıralarından alkışlar)

DEVLET BAKANI KÜRŞAD TÜZMEN (Gaziantep)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bildiğiniz gibi, göreve başladığımız tarihte, gümrüklerin, yasal ticaret için en kolay yasadışı ticaret için en zor gümrükler haline getirileceğini söylemiştik ve yapmaya çalıştığımız, başından beri, Türkiye gümrüklerini Türkiye'ye yakışır hale getirmek, otomasyonda, elektronik ortamda çalışmalarını sağlamak ve insan ve kâğıt sayısını en aza indirmek; çünkü, bunlar, Türkiye'nin, senelerdir tartışılan, senelerdir üzerinde çözüm bulunamayan konularıydı.

Göreve geldiğimiz ilk günden bu yana, arkadaşlarımızla beraber, gümrükleri, yaklaşık 71 gümrük idaresini tam otomasyona geçirmeyi şu anda tamamlamış durumdayız. Yaklaşık yüzde 99,5 oranında, Türkiye gümrüklerinde tam otomasyona geçilmiştir. İşlemlerin çoğu, elektronik ortamda yapılmaktadır. İhracat ve ithalat işlemlerinin çoğu, gümrük idarelerine gitmeden, ofiste, gümrük çıkış beyannameleri, gümrük giriş beyannameleri hazırlanmaktadır.

Bunlar, tabiî, aslında sessiz bir devrim olmuştur Türkiye gümrüklerinde.

NECATİ UZDİL (Osmaniye)Kapıkule de var mı; devrim olan yerler arasında Kapıkule de var mı?

DEVLET BAKANI KÜRŞAD TÜZMEN (Devamla)Biz bunu bir taraftan gerçekleştirirken, idarî yapıyı da en iyi şekle getirmeye gayret ettik. İdarî yapıda şöyle bir sıkıntı vardı: Ayrı gümrük başmüdürlükleri vardı, ayrı gümrük muhafaza müdürlükleri vardı; yani, gümrük muhafaza başmüdürlüğü, gümrük başmüdürlüğü, toplam 36 tane bu şekilde ayrı ayrı ünite vardı ve bu çok başlılık yaratıyordu. Biz, bunları alıp 18'e indirerek, gümrük başmüdürlüğü ile gümrük muhafaza başmüdürlüğünü birleştirdik; çünkü, bunların çoğunda, zaten görev yerleri boştu; vekâleten birbirleriyle şu anda çalışmaya gayret ediyorlardı. Biz, bunu aldık, normal organizasyon şemasının içerisinde, daha rahat, tek bir idare, tek başlılık sağlamak adı altında bunu gerçekleştirdik.

Tabiî, şunu da size söyleyeyim. Göreve başladığımız gün Türkiye'nin dışticareti yaklaşık 87 milyar dolar civarındaydı. 36 milyar dolar ihracat, 51 milyar dolar ithalat vardı. Bugün, görüyorsunuz, 190 milyar doları geçen bir dışticaretimiz var ve neresinden baksanız, ihracat 36 milyar dolardan şu anda 72 milyar doları geçmiş durumda, 73 milyar dolar ihracat rakamına ulaşacağız. Dışticaret de aynı şekilde, ithalat da aynı şekilde… Bunlar, katlayarak arttı.

Yani, şunu söylemeye çalışıyorum: Gümrüklerin yükü eskisinden çok daha fazla artmıştır. Tabiî, bu arada, gümrük idaresinin daha önceden yaklaşık 13 000 çalışanı olduğu -ki, Türkiye'nin o zaman 15 milyar dolar ticaret hacmi varken 13 000 çalışanı vardı- bugün 190 milyar dolar ticaret hacmi olan Türkiye'de yaklaşık 7 500 gümrük çalışanı var; yani, yük, oldukça ağırdır gümrüklerin üstünde; ama, bunu, ancak otomasyona geçirerek, elektronik ortamda bu işleri hallederek ve tabiî ki, denetimleri, yasal dışı işlemlerle ilgili çalışmaları da çok hızlı bir şekilde artırarak yapmaya çalıştık.

Şimdi, hizmette verimliliği artırmak, bürokrasiyi en aza indirmek amacıyla bütün bu otomasyon çalışmalarını, bir taraftan hızla sorunları çözmek amacıyla, taşra teşkilatındaki bu az evvel belirttiğim çift başlı yönetim sistemine son vermek amacıyla, bütünüyle bu 36 başmüdürlük yerine 18 adet yeni başmüdürlük kurduk.

Tabiî, eylül ayında yayımlanan bu Bakanlar Kurulu kararıyla mevcut 36 başmüdürlük kapatılıp, 18 başmüdürlük kurulurken bu işleme paralel olarak yapılması gereken bir işlem daha vardı; yani, başmüdürlüklerin kazanılmış haklarıyla ilgili, onların kazanılmış haklarını güvence altına alacak ve o tarihten sonraki memuriyet durumlarını belirleyecek yasal düzenlemeyi bugüne kadar yapamadık. İşte, bu, şu anda yapacağımız bu yasal düzenleme. Burada, tabiî, o zaman ne çıkıyor yasal düzenleme olmayınca paralel bir şekilde altında bunun; eski başmüdürlerin kadrolarının da iptal edilmesi nedeniyle, yaklaşık iki senedir, bu arkadaşları kadrosuz olarak istihdam etmek zorunda kalıyoruz; birincisi bu.

İkincisi, kadroları iptal edildiği için, söz konusu personele kadrosuz aylık ödemek zorunda kaldık. Zira, bir tek başmüdür kadrosundan üç ayrı kişiye aylık ödeme zorunluluğu ortaya çıktı; ancak, bazı saymanlık ve muhasebe müdürlüklerinden müsteşarlığımıza intikal eden muhtelif yazılarda bir kadrodan üç kişiye aylık ödenmesinin mümkün olmadığı ve bu durumu düzeltecek düzenlemenin de bir an önce yapılması talep edildi; yani, bu bir zorunluluk.

Üç, diğer yandan, başmüdürlüklerin kapatılması ve kadroların iptal edilmesine rağmen, söz konusu personelin yeni memuriyet konumlarını belirleyen yasal düzenleme yapılmadığından, yeni kurulan başmüdürlüklere de atama yapılamadı ve bugüne kadar taşradaki 14 başmüdürlük vekâleten görevlendirilen kişiler tarafından yürütülmek zorunda kaldı. Tabiî, bu işler yapılırken otorite boşluğunun olmaması için, devamlı merkezden takviye, devamlı elemanlarla burada devamlı kuvvetlendirmenin yapılması; yani, bunlar kolay değil açık söylemek gerekirse; ama, şu ana kadar dışticaret işlemlerinin herhangi bir şekilde aksamadan yapılması, mevcut hızda, daha iyi bir şekilde, tam otomasyon döneminde bu çalışmaların en uygun hale getirilmesi konusunda elimizden geleni yaptık.

Şimdi, şu anda görüşülmekte olan kanun teklifiyle, kapatılan başmüdürlüklerde görev yapan ve kadroları kaldırılan personelin ihdas edilen müsteşarlık müşavirliği kadrolarına atanmaları sağlanarak, kazanılmış haklarını yasal güvence altına alarak mağduriyetlerine son vermeyi; ikincisi, yasal boşluk nedeniyle vekâleten yürütülmek zorunda kalınan başmüdürlüklere de asaleten atama yapılma hakkının önündeki engellerin kaldırılmasıyla, idaredeki istikrarı daha kuvvetlendirmeyi sağlamayı amaçlıyoruz. Şimdi, şu anda görüşülmekte olan kanun teklifi, mutlaka yapılması gereken bir düzenlemedir.

Ayrıca, Sayın Milletvekili Ali Kemal Kumkumoğlu'nun yolsuzluklarla ilgili ve diğer akaryakıt kaçakçılığıyla ilgili söylediklerine biraz cevap vermek istiyorum. Şunu söyleyeyim: Geldiğimiz andan bu yana, yolsuzlukla mücadele konusunda çok büyük hamleler atıldı. Görüyorsunuz, her gün arka arkaya, bugün Kapıkule, yarın Habur… Aynı şekilde çalışmalarımız devam edecek. Dört bir taraftan bu çalışmalar devam ediyor ve bu çalışmalar için işlemlerin yapılmasını isteyenler biziz. Biz bu konuda gerekli görüşmeleri yaptık, Edirne Emniyet Müdürümüz ağustos, eylül ayında bize geldi, çalışmaların ne şekilde yapılacağını söyledi ve biz de ucu nereye kadar varırsa varsın bunu başlatalım dedik. (AK Parti sıralarından "Bravo" sesleri, alkışlar)

Şimdi, size şunu söyleyeceğim: Hani burada dün de eleştiriler var; yani, bunların zaten yapılmasını isteyen biziz. Eleştirileri, biz her şeyi göze aldık, ben size söyleyeyim.

NECATİ UZDİL (Osmaniye)O memurları biz mi atadık?!

DEVLET BAKANI KÜRŞAD TÜZMEN (Devamla)Biz her şeyi göze aldık. Bu işlerle mücadele o kadar kolay değildir; ama, biz her şeyi göze aldık.

Sonuçta yapmaya çalıştığımız şey şu: Bir yerden başlamak lazım ve sadece burada gümrükler değil, baktığınız zaman bütün kurum ve kuruluşlarda dejenerasyon var. Hep beraber bunun önüne geçmemiz lazım.

NECATİ UZDİL (Osmaniye)Üç yıldır yapamadınız.

DEVLET BAKANI KÜRŞAD TÜZMEN (Devamla)Hayır, burada yaptığımız çalışma bir örnektir. Hepsi arka arkaya gelecek; ama, önemli olan, sizlerin vereceği destekle bunlara devam etmek; çünkü, kolay değildir, yasadışı işlerle mücadele etmek kolay bir iş değildir; ama, bence, bu Meclis bunların üstesinden gelecektir; ben böyle düşünüyorum. Sizlerle biz, otuzaltı senedir değiştirilemeyen Kaçakçılıkla Mücadele Kanununu burada değiştirdik.

NECATİ UZDİL (Osmaniye)Ne oldu?!

DEVLET BAKANI KÜRŞAD TÜZMEN (Devamla)Kimse ellememişti; yani, burada ekonomik suça ekonomik ceza getirildi, bir sürü ekonomik değer, ekonominin dışında kalması zorunda kalan -bugüne kadar- o değerler, tekrar ekonomiye kazandırılmış oldu. Bunlar aslında devrim.

Yaptığımız çalışmalarda şunu size söyleyeceğim: Burada, rakamları az evvel istedi sayın milletvekili; her türlü rakam var. Baktığımız zaman bizim çalışmalarımızda bütün… Ben size burada örnek vereyim; akaryakıtta kaçak yakalama 2002 yılında 36 trilyonken, 2004'te 102 trilyon, şu ana kadar yapılan 2005'in ilk dokuz ayı için 58 trilyon; silahta 6 trilyonluk yakalama yapılmışken 2002'de, 2003'te 68, 2004'te 1,4; uyuşturucu 35 trilyon varken, 2003'te 170 trilyon, 2004'te 304 trilyona çıkmış durumda. Bunlar hep yakalama oranlarında artışlar. Toplamda da aynı şekilde 146 trilyonluk yakalama yapılmışken 2002'de, 2004'te 536 trilyon.

NECATİ UZDİL (Osmaniye)İşler artarsa, yakalamalar da artar!

DEVLET BAKANI KÜRŞAD TÜZMEN (Devamla)Bu sene de devam ediyor; yani, burada başlangıçtan beri sizlerle beraber söylediğimiz, yolsuzluk ve kaçakçılıkla mücadeleyi sonuna kadar devam ettiriyoruz; ama, bunlar kolay değil. Kapıları teker teker yenilememiz lazım. Bugüne kadar baktık, Sarp Sınır Kapısının yenilenmesi; biliyorsunuz, yap-işlet-devret modeliyle bunun kararı 2.12.2005 tarihinde verildi; en son yapacağımız kapı bu olacak. Cilvegözü Sınır Kapısı, yine, aynı şekilde çalışmalar başlatıldı. Kapıkule Sınır Kapısı, -şu anda baktığımız zaman- yine 2.12.2004 tarihli, bunu da 2004/34 sayılı kararla, Yüksek Planlama Kurulu kararıyla, Kapıkule Gümrük Kapısının da yap-işlet-devret modeliyle yeniden yapılandırılması hususunda Gümrük Müsteşarlığı yetkili kılındı ve biz bu projelerde, avam projenin hazırlanması çalışmalarında son aşamaya geldik. Kaynakların etkin kullanılması, maliyetin düşürülmesi amacıyla hizmet sunumumun daha basit, etkin ve süratli hale getirilmesini teminen bu konudaki Başbakanlık genelgesi, Sayın Başbakanımızın direktifleri doğrultusunda Avrupa Birliği uygulamasına paralel ve özel durumlar dışında küçük-büyük araç sürücülerinin araçlarından inmeden pasaport ve gümrük işlemlerini tamamlayabilecekleri peron sisteminde hizmet vermekle yetinilmesi yönünde çalışmalar başlatıldı ve bu amaçla, öncelikle projede mevcut olan bütün 600 dönüm alan küçültülerek 260 dönüme indirildi.

Habur Kapısında şu anda devam ediyor çalışmalar biliyorsunuz. Gümrük İdaresinin ihtiyaç duyduğu bina ve altyapı tesisleri, Hazine garantisi talep edilmemesi kaydıyla, yap-işlet-devret modeliyle gerçekleştirilmesi konusunda 4047 sayılı Kanunla değişik 3996 sayılı Kanun ve bunun uygulama usul ve esasları hakkında 6.8.1994 tarih ve 94/5907 sayılı Bakanlar Kurulu kararı uyarınca Gümrük Müsteşarlığının yetkili kılınması hakkında talebimiz, Yüksek Planlama Kurulunca olumlu karşılandı ve bu dönemde bütün çalışmalar, belli istekliler arasında yapılan görevlendirme usulü uyarınca Yüksek Planlama Kurulunca 23.2.2004 tarih 2004/6 sayılı kararla, Bakanlar Kurulu kararı 13.2 maddesine dayanarak Gümrük Müsteşarlığına, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğine görevlendirme yapabilmek üzere izin verildi. Protokoller tamamlandı. TOBB ve Müsteşarlığımız arasında 30.12.2004 tarihinde imzalandı sözleşme ve 8.8.2005 tarihinde ihale yapıldı, Ağustos 2005'te çalışmalar başladı. Şu anda hizmet devam ediyor, çalışmalar devam ediyor. Geçici yerleşim yerlerinde de faaliyetler sürdürülüyor hizmetin aksamaması için, biliyorsunuz tek kapımız Irak'la. Şu anda, burada, bunların işletme süreleri, detaylı bilgi arzu ederseniz sizlere onu verebiliriz.

Ancak, şunu söylemek istiyorum: Burada yapılan çalışmalarda bizim tamamıyla yapmaya çalıştığımız, burada ayrı ayrı gümrükte yer alan idareleri de tek çatı altında toplamaya çalışıyoruz. Bakın, bir gümrük dediğiniz zaman, mesela, Kapıkule'de Tarımın ayrı ünitesi var, Maliye Bakanlığının ayrı, Emniyetin ayrı, Ulaştırmanın ayrı, karayolu ulaştırması Turing kurumunun ayrı, Turizm Bakanlığının ayrı, Sağlık Bakanlığının ayrı, TOBB temsilciliği ayrı, Posta Telefon Telgraf (PTT) ayrı, bankalar ayrı, sigorta şirketleri, Millî İstihbarat, mülkî idare amirliği, yani, farklı farklı çatılar, farklı farklı birimler var. İşte, biz, bu yeni yapacağımız çalışmada, 2006 yılında, bunları da tek çatı altında toplamayı hedefliyoruz, onunla ilgili de sizin yine huzurlarınıza geleceğim, yine sizlerin, milletvekillerimin yardımını isteyeceğim.

Bir de, burada, tabiî şu son zamanlarda çıkan olaylarda genellikle şunu görüyoruz, günübirlik adı altında gelen bu tip, yani, bir ülkeden diğer ülkeye geçip de, ondan sonra fazla kalmadan, bir bakıyorsunuz, aynı gün iki kere hareket var. Yani, biz, bununla ilgili bir düzenleme düşünüyoruz. Burada, sigara ve içki satın alma uygulamasında, 2006 yılından itibaren arkadaşlarımızla beraber bir çalışma yapacağız ve buradaki, mümkün olduğu kadar, bu tip işlerde yasadışı yolların kullanılmasını önleyecek tedbirleri de almaya gayret edeceğiz; ama, başından beri söylediğim gibi, bu işler o kadar kolay olmuyor.

Şimdi, tabiî, burada bizim YPK kararlarına -Yüksek Planlama Kurulu kararlarına- bağlanarak yaptığımız projelerde, mesela, bizim yaptığımız çalışmada, tamamıyla yolcuların geldiği zaman, yolcuların arkasında bir TIR geldiği zaman, bir araç geldiği zaman, bu sefer normal bir otomobil ile arkasındaki TIR aynı işlem salonundan geçtiği zaman sıkıntılar oluyor. Bunu karşı ülkenin de aynı şekilde yapması lazım. Biz bunları ayırıyoruz, ayrı peronlarda bunları yapmaya gayret ediyoruz. 2006'da yapacağımız düzenlemede de tamamıyla geldiği zaman, herhangi bir şekilde sürücü koltuğundan inmeden bütün işlemler yerinde yapılabilsin; yani, bu şekilde ciddî bir otomasyonu da orada yapmak istiyoruz. Bu da detaylı bir çalışmadır; ancak, bunları yaptığımız zaman bir sonuç alabileceğimizi ben düşünüyorum. Tabiî ki azaltacağız, çalışmalarda bu tip mücadeleler kolay değildir. Bütün gümrük kapılarında benzeri operasyonları bir taraftan yapıyoruz. Bugüne kadar yaptık, bundan sonra da yapmaya devam edeceğiz; ancak, şunu size söyleyeceğim; yolsuzluk ve kaçakçılıkla mücadele, bence, hayat boyu sürecek bir iştir. Gelişmiş ülkelerde dahi benzeri örnekleri görüyoruz. Gelişmekte olan ülke olarak, kişi başına gelirimizin 5 000 dolar olduğunu unutmadan, bu işlere ayrılacak kaynaklarla bu işlerin üzerine gitmeye çalışıyoruz.

Az evvel, kaçak yakalamalarla ilgili, gümrük kapılarının yenilenmesiyle ilgili çeşitli bilgileri size vermeye çalıştım. Bütün burada yapmaya çalıştığımız, ayrıca bu tip mevzuat düzenlemeleriyle de diğer eksikliklerimizi tamamlamaktır. Hukuksal altyapıyı güçlendirdiğimiz zaman, yaptığımız çalışmalarla neticesini alacağız. Ben, Sayın Cumhurbaşkanımızın huzurunda, dün daha Mısır'dan, Türkiye-Mısır arasında Serbest Ticaret Anlaşmasını imzalayarak geldim. Mısır Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı ve Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı hazır bulundular Serbest Ticaret Anlaşmasında; bize güç verdiler. Neden; mümkün olduğu kadar dışticaret işlemlerinin daha rahat bir ortamda yapılması, Akdeniz'in bir serbest ticaret alanı haline getirilmesi ve bu çalışmalarla ancak, geçtiğimiz senede biliyorsunuz 4 tane serbest ticaret anlaşması yaptık; Suriye'yle, Filistin'le, Tunus'la ve Fas'la. Şimdi, bakıyorsunuz, bütün bunları yaparken, tabiî ki, bu serbest ticaret anlaşmaları, bu ticaret hamleleri, ticaret heyetleri, karma ekonomik komisyon ve diğer çalışmalarımız, fuarlar, bunların hepsi birleştiği zaman, ticaret hacmimiz çok hızlı bir şekilde gelişmeye başladı. Bunlar açık. İşte, biliyorsunuz, yukarıda, komisyonlarda, buraya gelmeden evvel, bütçe konuşmalarında bunları hep tartıştık. Yani, sonuçta, 190 milyar dolar ticaret hacmi varsa, bunun da gümrükler tarafından omuzlanıldığını, sırtlanıldığını ve işlemlerin mümkün olduğu kadar hızlı yapılması için arkadaşlarımızın çok özverili bir şekilde çalıştığını unutmamak lazım.

Bizim amacımız, yasadışı ticareti en zor, yasal ticareti en kolay hale getirmek, çokbaşlılığı azaltmak ve bugün, bu yasamızda, aynı konuda, 36 tane ayrı ayrı başlık altında toplanan ve gümrük başmüdürlükleriyle gümrük muhafaza başmüdürlüklerini tekleştiren, 18'e indiren ve kamunun da aslında reform olarak nitelendirebileceği bir çalışmadır. Desteğiniz için hepinize teşekkürler ediyor, saygılarımı sunuyorum. (AK Parti sıralarından alkışlar)