2017 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Tasarısı ile 2015 Yılı Merkezi Yönetim Kesin Hesabı 4'üncü Tur görüşmeleri münasebetiyle

KALKINMA BAKANI LÜTFİ ELVAN (Mersin)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; hepinizi saygıyla selamlıyor, bütçe görüşmelerinin hayırlara vesile olmasını diliyorum.

Kalkınma Bakanlığı, Türkiye İstatistik Kurumu, GAP, DAP, KOP, DOKAP bölge kalkınma idarelerinin 2017 yıl bütçe görüşmeleri vesilesiyle söz almış bulunuyorum. Tüm kurumlarımızın bütçelerinin hayırlı olmasını diliyor, emeği geçen herkese teşekkür ediyorum.

Bugün burada özellikle Kalkınma Bakanlığımıza yönelik olarak bazı görüş ve eleştiriler dile getirildi. Elbette eleştiri oranı daha fazla idi. Ancak, buradan şunu ifade edeyim: Kalkınma Bakanlığı olarak 2023 yılı vizyonumuzu 2035’e taşıyan bir çalışmayı başlatmış bulunuyoruz. Diğer taraftan, 2017 yılı başından itibaren on birinci kalkınma planı çalışmalarına da başlayacağız. Özellikle, eleştiride bulunan arkadaşların görüş ve önerilerini ciddi bir şekilde dikkate alacağımızı buradan ifade etmek istiyorum.

Bir diğer önemli husus, değerli arkadaşlar, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığının Kalkınma Bakanlığına dönüştürülmesi. Bu sık sık dile getiriliyor; geçen yıl dile getirildi, bu yıl Plan ve Bütçe Komisyonunda ve Meclis Genel Kurulumuzda da gündeme getirildi. Bu konuya açıklık getirmek istiyorum.

Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığının görevi ne idi? Birincisi: Hükûmete müşavirlik yapmak. Bir diğer görevi: Uzun vadeli planlar, programlar hazırlamak, sektörel bazda stratejiler hazırlamak ve bunların ilgili kamu kurum ve kuruluşlar tarafından uygulanmasını sağlamak idi. Peki, bugün Kalkınma Bakanlığının görevi nedir diye sorduğumuzda, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığının görevleri ne ise harfiyen Kalkınma Bakanlığının görevi de odur. Bilakis, müsteşarlık pozisyonundan Kalkınma Bakanlığına yükseltilmiştir. Aslında hem Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığının hem de Kalkınma Bakanlığının temel görevi kalkınmadır. Bizim belki diğer bakanlıklardan farkımız, tüm bakanlıkları kesen bir misyona sahibiz. Yani hangi bakanlığın misyonuna bakarsanız bakın Kalkınma Bakanlığının misyonuyla örtüşen bir yapıya sahiptir. O açıdan isminin Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı olması ile Kalkınma Bakanlığı olması arasında önemli bir fark olduğunu düşünmediğimi açıklıkla ifade etmek istiyorum. Bilakis, asıl işi olan kalkınma işinin kendisine bakanlık olarak verilmesinin, Kalkınma Bakanlığı adıyla verilmesinin önemli olduğunu düşünüyorum.

Çok değerli milletvekillerimiz, şunu özellikle ifade etmek istiyorum: Özellikle AK PARTİ hükûmetleri döneminde kalkınma yaklaşımımızda çok önemli değişiklikler oldu. Aslında bu, detaylı bir şekilde ne kamuoyu tarafından ne de milletvekillerimiz tarafından tartışılmadı. Peki, neydi bu değişim? Nasıl bir değişim sürecine girildi kalkınma alanında. Aslında şu soruyu da muhalefetin sorması gerekir diye düşünüyorum: Adalet ve Kalkınma Partisi hükûmetlerinin bu kadar yüksek oranda destek almasının, bu kadar güçlü bir şekilde desteklenmesinin temel nedeni nedir diye bir soru sormaları gerektiğini düşünüyorum. İşte, bunun altında yatan en önemli nedenlerden bir tanesi -ki şimdi açıklayacağım- bizim kalkınma yaklaşımında yapmış olduğumuz değişimdir. Nedir bu değişim? AK PARTİ hükûmetleri öncesinde şöyle bir yaklaşım vardı: Merkezî hükûmet planları ve programları hazırlar ve bunlar ilgili bakanlıklar tarafından uygulanırdı. Peki, biz neyi getirdik? Biz devreye yereli soktuk, illerimizi soktuk, sivil toplum kuruluşlarımızı devreye soktuk. Bakınız, Onuncu Kalkınma Planı’nda yerel kuruluşlardan ve illerimizden 7 binin üzerinde katılımcı sağlandı. Bizatihi yerelin görüş ve düşüncelerini merkezî yönetime aktaran bir mekanizma oluşturuldu.

Peki, yerelde ne tür sorunlar vardı? AK PARTİ öncesi dönemi soruyorum: Ne tür sorunlarımız vardı? Birincisi, kurumsal kapasite yeterli düzeyde değildi. İnsan altyapısı oldukça zayıftı. Proje üreten iller yoktu, illerin bir vizyonu yoktu. Siz herhangi bir ile gittiğiniz zaman “Bu ilin nasıl ve ne şekilde kalkınmasını istiyorsunuz?” diye sorulduğunda bu sorunun cevabını alamıyordunuz. Peki, Kalkınma Bakanlığı ne yaptı? Evet, biz Kalkınma Bakanlığı olarak, kalkınma ajanslarını kurduk, bölge kalkınma idarelerini kurduk; SODES gibi, SUKAP gibi, KÖYDES gibi, bizatihi yerelin işin içerisinde olduğu plan ve programları başlattık.

MUSA ÇAM (İzmir)Bütün illerle ilgili var mı?

KALKINMA BAKANI LÜTFİ ELVAN (Devamla)Bu neyi sağladı? Birincisi, yerelde güçlü bir kapasite oluşturulmasını sağladı. Kurumlarımız güçlendi. Sivil toplum kuruluşlarımız güçlendi. Lütfen kıyaslayınız. On dört, on beş yıl önceki sivil toplum kuruluşlarının yapısı ile bugünkü sivil toplum kuruluşlarının yapısı aynı mı?

ÖMER FETHİ GÜRER (Niğde)Kalmadı ki zaten. Sivil toplum örgütlerinin yarısı kalmadı.

KALKINMA BAKANI LÜTFİ ELVAN (Devamla)Sivil toplum kuruluşlarımız çok daha güçlenmiş durumda. Bakınız, özel kesimi bir yana bırakıyorum, kamu için söylüyorum. AK PARTİ hükûmetleri öncesinde il müdürlüklerinden bakanlıklara, özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu ve Karadeniz Bölgemiz başta olmak üzere proje teklifi bile gelmiyordu değerli arkadaşlar. Merkezî hükûmet ne yapıyordu o dönemlerde? Merkezde neyin kararını verirse o projeler uygulamaya konuluyordu. Ama şimdi yöntem öyle mi? Öyle değil. Bizatihi yerelin proje hazırlamada, proje izlemede, proje değerlendirmede işin içerisinde olduğunu görüyoruz.

Bakınız, son on yıl içerisinde yine yerelden kalkınma ajanslarımıza 50 binin üzerinde proje teklifi gelmiştir, 55 bin proje teklifi gelmiştir. Geçmişte böyle bir sivil toplum altyapısı var mıydı? Bunları sunanlar kimler? Ağırlıklı olarak sivil toplum kuruluşları. Yerelde ciddi bir kapasite oluştu. Sadece merkezî idarenin vermiş olduğu kaynaklar da değil, Avrupa Birliğinin vermiş olduğu kaynaklar. Biliyorsunuz, Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Merkezi’ni kurduk ve bu çerçevede çok değişik programlar başlatıldı ve bu programlar çerçevesinde yerele ciddi kaynak aktarımı söz konusu oldu.

Herhangi bir ile gittiğinizde şu farkı gördünüz, o ildeki sanayicilerle, iş adamlarıyla bir araya geldiğinizde size şunu söylediler: “Bizim ihracat için 2023 yılı hedefimiz şudur.” Ama AK PARTİ hükûmetleri öncesi böyle bir yaklaşım söz konusu değildi. Hangi ile giderseniz gidin, o ildeki sivil toplum kuruluşları, kamu kurum ve kuruluşları kendilerine bir hedef belirlemişlerdir.

İşte, biz, AK PARTİ hükûmetleri olarak bu on dört, on beş yıllık süreçte tek bir hedefe odaklandık, o da 2023 yılı vizyonu. Ve tüm milletimiz de bu hedefe odaklandı. Bu hedefe yönelik de çalışmalarımızı yoğun bir şekilde sürdürüyoruz.

Bakınız, değerli arkadaşlar, AK PARTİ hükûmetleri öncesi bu ülkenin bölgesel düzeyde bir stratejisi yoktu. Yerel ve bölgesel kalkınmanın nasıl ve ne şekilde yapılacağına dair en ufak bir strateji dokümanımız yoktu. Bugün bölgesel düzeyde ulusal stratejimizi hazırlamış durumdayız. Bunu bir tarafa bırakalım, yerel düzeyde her bir bölgede bölge planları hazırlanmış durumda.

UĞUR BAYRAKTUTAN (Artvin)Sayın Bakan, hatta Ankara’da havaalanı bile yoktu (!)

KALKINMA BAKANI LÜTFİ ELVAN (Devamla)Bu bölgenin on yıl sonra, yirmi yıl sonra nasıl ve nereye gideceği net olarak ortaya konulmuş durumda.

Evet, Artvin’e bakınız. O gittiğiniz yollara bakınız, o çukurlu yollardan geçiyordunuz. Şimdi vatandaş diyor ki: “Ben kaymak gibi yollardan geçiyorum.” Bunu siz de söylüyorsunuz. (AK PARTİ sıralarından alkışlar) Ama buraya geldiğinizde söylemiyorsunuz. Kendi aranızda konuşurken diyorsunuz ki: “Helal olsun şu AK PARTİ’ye, kaymak gibi yolları yaptı.” Ama buraya geldiğiniz zaman bunlardan bahsetmiyorsunuz.

Bakınız, sadece…

ÖMER FETHİ GÜRER (Niğde)Fabrikalar kapanıyor Sayın Bakan, fabrikalar kapanıyor, bırakın yolu.

UĞUR BAYRAKTUTAN (Artvin)Sayın Bakan, siz gelene kadar Ankara’da havaalanı yoktu (!)

KALKINMA BAKANI LÜTFİ ELVAN (Devamla)Onu da söyleyeceğim… Onu da söyleyeceğim, müsaade edin. Müsaade edin, onlara da geleceğim değerli arkadaşlar.

Bakınız, Güneydoğu Anadolu Projesi’nden bahsedildi; yatırım yapılmadığından, yeterli miktarda ödenek tahsis edilmediğinden bahsedildi.

ERKAN AKÇAY (Manisa)Kaymaklı ihalelerden bahset.

KAZIM ARSLAN (Denizli)Kaç tane fabrika yaptınız Sayın Bakan?

KALKINMA BAKANI LÜTFİ ELVAN (Devamla)Onu da söyleyeceğim.

KAZIM ARSLAN (Denizli)Hep sattınız ama hiç yapmadınız.

KALKINMA BAKANI LÜTFİ ELVAN (Devamla)Son on dört yılda bölünmüş yol miktarı Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde tam 10 kat artmıştır değerli arkadaşlar, hem de o sathi kaplama türü yollar değil, bizatihi bitümlü sıcak karışım olan kaliteli, o vatandaşımızın “kaymak gibi” dediği yollardan yaptık. Bunları görmezden gelmeyin lütfen.

BÜLENT YENER BEKTAŞOĞLU (Giresun)Sayın Bakan, yollar 1963 ya!

KALKINMA BAKANI LÜTFİ ELVAN (Devamla)Yine söyleyeyim, yine söyleyeceğim değerli arkadaşlar, bakınız, yine o bölgeye yönelik ifade edeceğim sizlere.

AK PARTİ hükûmetleri öncesinde Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerinde organize sanayi bölgeleri boştu arkadaşlar. Lütfen geçmiş dönemdeki rakamlara bakınız, 2002 yılı rakamlarına, 2000’li yılların başlarındaki rakamlara, 1990’lı yılların başlarındaki rakamlara bakınız, o bölgelerde yapılmış olan organize sanayi bölgeleri boştu ama bugün…

KAZIM ARSLAN (Denizli)Üretim niye düşüyor, yatırım niye düşüyor, onun cevabını ver?

KALKINMA BAKANI LÜTFİ ELVAN (Devamla)Bakın, size oranları söylüyorum, oranları. Bakın, Adıyaman’da organize sanayi bölgesinde doluluk oranı yüzde 100. Yine devam ediyorum, Batman’da organize sanayi bölgesi doluluk oranı yüzde 97. Yine devam ediyorum, Bingöl Organize Sanayi Bölgesi’nde doluluk oranı yüzde 91.

BÜLENT YENER BEKTAŞOĞLU (Giresun)Üretim fışkırmış (!)

KALKINMA BAKANI LÜTFİ ELVAN (Devamla)Elâzığ Organize Sanayi Bölgesi’nde doluluk oranı yüzde 92 ve bu devam ediyor. Evet, doluluk oranı düşük olan illerimiz var mı? Var. Nereler?

KAZIM ARSLAN (Denizli)Kapanan fabrikaları da söyle Sayın Bakan.

KALKINMA BAKANI LÜTFİ ELVAN (Devamla)Ağrı, Ardahan, Iğdır gibi illerimizde nispeten doluluk oranımız düşük.

KAZIM ARSLAN (Denizli)İflas eden, kapanan fabrikaları da söyle Sayın Bakan.

KALKINMA BAKANI LÜTFİ ELVAN (Devamla)Ama şunu ifade edeyim: Özellikle bu bölgelerimizin daha hızlı kalkınması için, potansiyelinin harekete geçirilmesi için Sayın Başbakanımız eylül ayında bir program açıkladı, Cazibe Merkezleri Programı’nı açıkladı. Şu anda, ilan etmememize rağmen Cazibe Merkezleri Programı için başvuru miktarı ne kadar biliyor musunuz? Henüz ilan etmedik, sadece ve sadece bölgelerimize gidip Cazibe Merkezleri Programı’nın kapsamını anlattık, ne tür destekler vereceğimizi anlattık, o kadar.

KAZIM ARSLAN (Denizli)Herkes kuyruğa mı girdi?

ALİ AKYILDIZ (Sivas)Sayın Bakan, Sivas’ı da alacak mısınız içine?

KALKINMA BAKANI LÜTFİ ELVAN (Devamla)Söyleyeceğim.

Ve bugün itibarıyla 4,8 milyar liralık yatırım projesi teklifi geldi değerli arkadaşlar, 4,8 milyar liralık. (AK PARTİ sıralarından alkışlar) Ve tam 25 bin kişiye istihdam sağlayabilecek bir teklif geldi, 25 bin kişiye istihdam sağlayacak bir teklif. Henüz biz açıklamadan geldi bunlar.