Grup önerisi

MEHMET AKİF HAMZAÇEBİ (Trabzon)Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; biraz önce Sayın Başkanın da okuduğu gibi TOKİ’nin uygulamalarıyla ilgili olarak 23’üncü Parlamento döneminde Cumhuriyet Halk Partisi olarak toplam altı tane Meclis araştırma önergesi vermiş bulunuyoruz. Arkadaşlarımızın, benim, birbirimizden habersiz olarak bu kadar sayıda TOKİ hakkında Meclis araştırma önergesi vermiş olmasının çok ciddi bir nedeni vardır.

TOKİ, çok büyük ölçüde, olağanüstü ölçüde kamu kaynağı kullanan bir kurumdur. Bu kadar büyük ölçüde kamu kaynağı kullanıyor olmasına rağmen Parlamentoya, Sayıştaya hesap vermeyen bir kurumdur. Dolayısıyla, bütün uygulamaları kamuoyunda tereddütle, şüpheyle karşılanan bir kurumdur. Biraz sonra bunların birtakım örneklerini de sizlere vereceğim.

Bütün bunların yanında, kullandığı kamu kaynakları yanında, piyasada olağanüstü ayrıcalığa sahip olarak konumlanmıştır. Hem olağanüstü ayrıcalığa sahip bir kurum, çeşitli kanunlara tabi değil, çok büyük ölçüde kamu kaynağı kullanıyor, Parlamentoya hesap vermiyor. Böyle bir yapıdaki kurumun uygulamalarının Parlamento ve kamuoyu tarafından, milletimiz tarafından bilinmesi ihtiyacı vardır. Meclis araştırma önergelerimiz bu ihtiyaçla verilmiştir.

TOKİ 1984 yılında kurulmuştur. Kuruluşundaki temel gerekçe dar ve orta gelirli vatandaşlarımızın konut ihtiyacının karşılanmasıdır. Bir yandan nüfus artışının yarattığı konut ihtiyacı, öte taraftan kente göçün kentte yarattığı nüfus artışından kaynaklanan konut ihtiyacı Türkiye’de piyasaya devletin müdahalesini zorunlu kılmıştır. Piyasa mekanizmasının bu kadar büyük sayıdaki konutu, özellikle dar ve orta gelirli vatandaşlarımız açısından, karşılaması mümkün değildir. Bu nedenle devletin bu piyasaya müdahale etmesinde zorunluluk vardır. TOKİ bu zorunluluktan doğmuştur. Bu nedenle birtakım kolaylıklarla mücehhez kılınmıştır. Daha sonra 2004 yılında Arsa Ofisi kapatılmıştır ve Arsa Ofisinin mülkiyetinde olan çok büyük bir kamu varlığı, hazine arazisi stoku TOKİ’ye devredilmiştir, Emlak Bankasının bütün taşınmazları TOKİ’ye devredilmiştir. TOKİ bugün gelir paylaşımı, hasılat paylaşımı yöntemiyle yapmış olduğu ihalelere konu olan taşınmazları buralardan, bu kaynaklardan elde etmiştir yani herhangi bir bedel ödemesi söz konusu olmaksızın bu kamu varlığını elde etmiştir.

Öte taraftan, TOKİ’ye imar planı yetkileri verilmiştir. Başlangıçta sadece toplu konut alanlarında konut üretebilmek amacıyla imar planı yapma yönünde var olan yetki, daha sonra TOKİ’nin kendi arazi ve arsalarında plan yapma yetkisini karşılayacak şekilde ve konut dışı alanları da planlayacak şekilde genişletilmiştir. TOKİ bugün her türlü ticari uygulamayı, her türlü rant projesini gerçekleştirebilmek amacıyla bir plan otoritesi olan belediyelerin yetki alanlarına müdahale ederek her türlü plan değişikliğini yapabilmektedir.