Türkiye cumhuriyeti anayasasının bazı maddelerinin değişiklik yapılması hakkında (s.s.497)

MEHMET DANİŞ (Çanakkale)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkındaki Kanun Teklifi’nin Anayasa’nın “Yargı yolu” kenar başlıklı 125’inci maddesinde değişiklik yapan çerçeve 12’nci maddesi hakkında görüşlerimi paylaşmak üzere söz almış bulunuyorum. Hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; teklifin çerçeve 12’nci maddesiyle Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Yargı yolu” başlıklı 125’inci maddesinde iki önemli değişiklik yapılmaktadır. Yapılan ilk değişiklik: Yüksek Askerî Şûranın Silahlı Kuvvetlerden terfi işlemleri ile kadrosuzluk nedeniyle emekliye ayırma hariç her türlü ilişik kesme kararlarına karşı yargı yolu açılmasına ilişkindir. Diğer değişiklik ise idari işlemlere karşı açılacak davalarda yargı yetkisinin hiçbir suretle yerindelik denetimi şeklinde kullanılamayacağına ilişkindir.

Değerli arkadaşlar, YAŞ kararıyla subay ve astsubayların ordudan ihraç edilmeleri 1982 Anayasası’yla güvence altına alınmış olduğu kabul edilen temel hak ve özgürlüklere ilişkin açık hükümler olmak üzere insan haklarına ve genel olarak da hukukun egemenliği ilkesine aykırı bir nitelik taşımaktadır.

Sizlerle 1982 Anayasası yapılırken Millî Güvenlik Konseyinin 18/10/1982 tarihli 118’inci Birleşim Tutanağı’nı paylaşmak istiyorum:

Bu 125’inci maddenin görüşmelerinde, Konsey Başkanı: “İkinci fıkrada Cumhurbaşkanının tek başına yapacağı işler ile Yüksek Askerî Şuranın kararları yargı denetimi dışındadır deniyor. Yüksek Askerî Şuranın kararlarından kasıt burada nedir?”

“Hâkim Tümgeneral Muzaffer Başkaynak (Anayasa Komisyonu Başkanı) - 926 sayılı Kanun’un öngördüğü kararlar.”

“Başkan – Yani terfi kararları.”

Hâkim Tümgeneral Muzaffer Başkaynak, Anayasa Komisyonu Başkanı olarak: “Evet.”

“Başkan – Yoksa diğer kararlar değil.”

Yine, Komisyon Başkanı: “Hayır.”

Başkan tekraren: “Personel hakkında aldığı kararlar.”

Yine Komisyon Başkanı: “Yüksek Askerî Şûra aslında istişârî nitelikte karar verir veya savaş hazırlığıyla ilgili çalışmaları yapar. Tabii, istişârî nitelikte kararlar; bu sadece kesin, bağlı olan.”

“Başkan – Onlar kastediliyor.”

Yine Anayasa Komisyonu Başkanı olarak hâkim, tümgeneral Muzaffer Başkaynak: “Onlar kastediliyor. 926 sayılı Kanun, terfi işlemi, emekli işlemlerine ilişkin işlemler yargı denetiminin dışındadır deniyor.”

Anayasa yapılırken bunlar tutanaklarda mevcut olduğu hâlde, Sayın Fatsa’nın da ifade ettiği gibi, 1983 yılında 926 sayılı Yasa’nın 50 ve 94’üncü maddelerinde yapılan değişiklikle, astsubay ve subaylarla ilgili disiplinsizlikten dolayı YAŞ kararlarının içine alınması sağlanıyor. Aslında, o dönemde yapılan bu kanun Anayasa’ya açıkça aykırı olduğu hâlde, tabii yıllarca yürürlükte kalıyor ve uygulanıyor.

Arkadaşlarım, benden önceki arkadaşlarım detaylı bir şekilde ifade ettiler; tabii, bu, birçok hak mahrumiyetine sebep oluyor.

Yine, bizim Anayasa’mızda, açıkça 15’inci maddenin ikinci fıkrasının sonunda “…suçluluğu mahkeme kararı ile saptanıncaya kadar kimse suçlu sayılamaz.”

Tabii, bu hukukun genel bir kuralı, Anayasa’mızda da 82’de yazmış olmamıza rağmen.

Yine 36’ncı maddede “Herkes, meşrû vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir.” dememize rağmen, yıllarca bu hak mahrumiyetleri maalesef devam edegelmiştir.

Tabii ki bütün bunların sonunda hem kamu vicdanında gerçekten derin yaralar açılmıştır hem de haklı haksız yıllarca kurum yıpratılmıştır. Âdeta burada Yüksek Askerî Şûra kanunlar üstü bir kurum gibi algılanmış, personelin bütün disiplin notları tam puan olmasına rağmen disiplinsizlikten dolayı görevinden ayrılmış, ayrılmak zorunda kalmış, aileler bunun sıkıntısını yaşamış ama hepsinden önemlisi açıkça hukuka aykırı fiilî bir durum oluşturmuştur.

Şimdi yapmış olduğumuz Anayasa değişikliğiyle, ilgili maddede yapmış olduğumuz değişiklikle de işte, kişi hak ve özgürlüklerini genişlettiğimizi ifade ettiğimiz bu çerçevede, böyle bir hukuksuzluğun, hukuka açıkça aykırılığın… Hep beraber bunu gideriyoruz, bunu oyluyoruz.

Ben, bu maddenin, bütün Anayasa değişikliklerinin ülkemize, milletimize hayırlar getirmesini temenni ediyor, hepinizi en içten duygularımla tekrar selamlıyorum. (AK PARTİ sıralarından alkışlar)