Elektrik piyasası kanunu ve bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanun tasarısı (s.s.:249)

ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANI MEHMET HİLMİ GÜLER (Ordu)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri: hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Burada birkaç noktaya, daha doğrusu birkaç noktanın düzeltilmesi ihtiyacı olduğunu gördüm, onun için bu açıklamaları yapmayı uygun buluyorum çünkü zaman zaman bu tip değerlendirmeler yaygın olarak yapılıyor. Her defasında düzeltmeye kalksak da, nedense, bir gömleğin yanlış düğmelenmesi gibi o yanlış düğmelenme hâlen devam ediyor. Ben de bunu yeri geldiğince düzeltmeye çalışıyorum ama artık, inşallah, bu son olur diye düşünüyorum.

Bir kere, şunu ifade etmek istiyorum: Biraz önce muhalefetten söz alan iki değerli arkadaşımız ki, kendilerinin geçmiş dönemde de çok güzel hizmetleri olduğunu biliyorum, yani takdir ettiğimiz arkadaşlar ancak bilgilerinin epey düzeltilmeye ihtiyacı olduğunu görüyorum. Sebebi şu: Bir kere, enerji bir bütün; kömürüyle, rüzgârıyla, yenilenebilir enerjisiyle, elektriğiyle, doğal gazıyla bir bütün. Şimdi, böyle bir durumda çok farklı değerlendirmeler yapılabiliyor.

Bir kere, göreve geldiğimizde Türkiye’nin elektrik ihtiyacının bir kısmı Bulgaristan’dan alınıyordu ve yetmiyordu; dolayısıyla, göreve geldiğimizde yerli kaynaklara da ağırlık vererek, verimliliğe de ağırlık vererek bunu durdurduk ve kendi imkânlarımızla sürdürmeye çalışıyoruz. Bugün de hem Irak’a hem Suriye’ye –yetirebildiğimiz kadarıyla- hatta şimdi Yunanistan’ın da ihtiyacı oldu… Komşularımızın bu zor durumlarına da yardımcı olmayı bir görev biliyoruz. Şimdi ben arkadaşlara soruyorum:Elektriği olmayan bir ülke bunlara nasıl elektrik verebilir?

Şimdi “Elektrik krizi var.” deniliyor. Bu, çok yaygın olarak, iki kelimede bir “enerji krizi, elektrik krizi, elektrik yetmiyor…” Şimdi, bakınız, Türkiye’de seksen yılda üretilen elektriğin üzerine yüzde 58 daha kattık. Şu salonda daha önce 5 lamba yanıyorsa, bu 5 lambaya 3 lamba da biz ekledik, yani seksen yılda 5 lamba, altı yılda 3 lamba ekledik buna. Bir orantı kurun, ne yaptığımızı, bunun nasıl olduğunu birlikte bir anlamaya çalışalım. Aslında burada üzerinde durmamız gereken… İşin içinde olanların ancak bildiği bir şey bu. Burada biz verimliliğe ağırlık verdik. Kapasitede, kullandığımız yerli kapasitede verimliliği artırarak bunu gerçekleştirdik. Bu arada “Hiç yatırım yapılmadı.” deniyor. Ben şaşıyorum, yani bunu nasıl söyleyebiliyorlar? Şu açtığımız tesisleri görmüyorlar mı? Bizim dönemde açılanları ben sadece rakam olarak vereyim. Sadece özel sektör tarafından 3.200 megavat karar verildi, kuruldu ve açıldı, 3.200 megavat. Ayrıca, 11.250 megavat kurulu gücünde yeni santral yatırımına başlandı ve önümüzdeki dönemde bunlar devreye alınacak, 8 bin megavatlık da yeni yatırıma başlandı, bunun da lisansları alındı.

AKİF AKKUŞ (Mersin)Ne kadar zaman sonra Sayın Bakan?

ENERJİ VE TABİÎ KAYNAKLAR BAKANI MEHMET HİLMİ GÜLER (Devamla)Anlatacağım, onu da anlatacağım, hepsini anlatacağım değerli arkadaşlar, şimdi anlatacağız.

OKTAY VURAL (İzmir)Anlat, anlat!

ENERJİ VE TABİÎ KAYNAKLAR BAKANI MEHMET HİLMİ GÜLER (Devamla)Dolayısıyla, biz şu anda 30 milyar dolar civarında yatırımı devlete bir kuruş yük olmadan başlattık, bunlardan biraz önceki bahsettiğim rakamları bitirdik, bir kısmı da devam ediyor.

Şimdi, daha evvelden, eğer eski usul gitseydik, alım garantileriyle yaptığımız ihalelerle Türkiye’nin bütün yatırımlarını altı ayda bitirirdik, yatırıma boğardık Türkiye’yi ama çocuklarımız, torunlarımız bu alım garantilerinden sıkıntıya girerdi.

Şimdi, aynı Meclistesiniz, aynı Mecliste hepimiz bu yasaları çıkartıyoruz, 2001 yılında çıkan bir yasa var, 4658 ve bu 4646’yla beraber, Doğal Gaz Piyasası Kanunu’yla beraber çıkan kanunda kamunun yatırım yapması öngörülmüyor. Bana “Niye yatırım yapmadınız?” diyorsunuz.

ALİ UZUNIRMAK (Aydın)Yapmadınız demiyoruz, doğru bilgilendir diyoruz.

ENERJİ VE TABİÎ KAYNAKLAR BAKANI MEHMET HİLMİ GÜLER (Devamla)Kamu yatırım yapmayacak, kamu yatırım yapmayacak. Bir daha tekrar ediyorum: Kamu yatırım yapmayacak, özel sektör yapacak ve burada biz hiçbir şekilde kamuya yük olmadan bunu karşılayabiliyoruz. Özel sektörde de 2006 yılından itibaren büyük bir yatırım ortamı da oldu. Şu anda peş peşe bu yatırımları yapmak üzere müracaatlarını yapıyorlar. Ne oldu da, madem Türkiye bu kadar kötü, madem bu ekonomik durum sizin dediğiniz kadar kötü, güvensiz bir ortam varsa, niye millet yatırım yapmak için, enerji yatırımı yapmak için birbirini ezerek, çiğneyerek bu yatırımlara müracaat ediyor, yapıyor?

S. NEVZAT KORKMAZ (Isparta)Niye elektriğe zam yaptınız? Niye elektriğe zam yaptınız madem her şey o kadar iyi?

ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANI MEHMET HİLMİ GÜLER (Devamla)Şimdi, burada şöyle söyleyeyim…

AKİF AKKUŞ (Mersin)Ülkeyi işgal etmek için yapıyorlar Sayın Bakanım!

ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANI MEHMET HİLMİ GÜLER (Devamla)Ben, belli bir nezaket içinde bunu ifade etmeye çalışacağım, siz şimdi olayı elektriklendirmeye çalışmayın.

Herhâlde Türkiye’de yaşıyorsunuz, petrolün, 22 dolardan 140 doları geçtiğini biliyorsunuz. Yani, bu, yüzde 7 değil, 7 kat, yüzde 700 arttı.

BEYTULLAH ASİL (Eskişehir)ÖTV’yi azaltırsınız olur biter!

ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANI MEHMET HİLMİ GÜLER (Devamla)Aldığımız doğal gaz da bu kurallarla alınıyor, aşağı yukarı bu parametrelerle alınıyor ve bunun içinde de sadece geçen yılki petrol fiyatı 60 dolardan 2 katını aştı şu anda.

ALİ UZUNIRMAK (Aydın)Niye bozdunuz?

ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANI MEHMET HİLMİ GÜLER (Devamla)Şimdi, böyle bir durumda, biz, beş buçuk yıl zam yapmadan geldik ve bundan dolayı sanayicimize, dar gelirlimize, ihracatçımıza, turizmcimize büyük katkılarda bulunduk. IMF’in bu dönemde verdiği para 6,4 milyar dolardır, kredidir, bizim enerjide halkımıza aktardığımız, sağladığımız avantaj 20 milyar dolardır. Biri kredidir, biri doğrudan doğruya katkıdır; biz bunu yaptık. Yani, o zaman basın da “elektrik fiyatları artmalı, zam yapılmalı” dediği zaman hiç sesiniz çıkmadı. Burada yaptığımız bizim, yüzde 700 artan bir kaleme karşı yaptığımız bu zamdır ve sadece bir yıl içinde yüzde 100 arttı petrol.

S. NEVZAT KORKMAZ (Isparta)10’uncu maddede sıvı yakıta vergi muafiyeti getiriyorsunuz!

ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANI MEHMET HİLMİ GÜLER (Devamla)Biz elektriğimizin yarısını doğal gazdan alıyoruz, lütfen bu gerçekleri bilin. Eğer yapmasaydık başka yerden çıkacaktı, cebimizden ödeyecek hâlimiz yoktu, bunları bilerek yaptık.

AKİF AKKUŞ (Mersin)Milletin anasını ağlattınız!

ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANI MEHMET HİLMİ GÜLER (Devamla)O zaman nasıl inanarak yapmadıysak şimdi de inanarak yapıyoruz. Bunun hesabını biz veriyoruz.

S. NEVZAT KORKMAZ (Isparta)10’uncu maddede vergi muafiyeti getiriyorsunuz!

ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANI MEHMET HİLMİ GÜLER (Devamla)Halka da bunun hesabını biz vereceğiz. Maliyete dayalı bir modelle fiyatların oluşturulması bizim hedefimizdi, petrolde de onu yaptık. Petrolde daha evvelden fiyatları Bakanlık ayarlıyordu, daha sonra Petrol Piyasası Yasası’nı çıkardık; bu devrimdir, koskoca bir sektörü tamamen liberalize ettik ve şu anda fiyatlar, altın fiyatı gibi, devamlı olarak değişebiliyor, artar da düşer de. Bu seferki yaptığımız, otomatik fiyat ayarlamasında zam olarak tecelli etti; yarın maliyetler düşer, indirim şeklinde olur. Yani, buradaki mesele bu.

Bunu da bilin ki, biz, bu arada, yerli kaynaklara ağırlık vererek bunları oluşturuyoruz. Kömür santralleri, şu anda Afşin-Elbistan C ve D, tamamen bizim geliştirdiğimiz… Böyle bir şey söz konusu değildi. Onun kömürünü biz bulduk, ismini biz taktık, bütün modelini, ihale usulünü… Türk tipi bir yatırım modelidir bu. Bir kuruş devletin kasasından para çıkmayacak ve bunun karşılığında, hastanelerimiz, okullarımız bununla yapılacak.

S. NEVZAT KORKMAZ (Isparta)Elektriği niye ucuzlatmıyorsunuz?

ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANI MEHMET HİLMİ GÜLER (Devamla)Yani, burada, kimseye herhangi bir şeyi peşkeş çekme imkânı da yok. Şimdi, dolayısıyla, biraz bunları incelemek lazım. ARGE’nizin olması lazım, araştırma yapmanız lazım.

S. NEVZAT KORKMAZ (Isparta)Elektriği niye ucuzlatmıyorsunuz madem hiçbir maliyeti yoksa?

ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANI MEHMET HİLMİ GÜLER (Devamla)Özensiz çalışmaların neticesinde, burada halkı yanıltarak bir yere varamazsınız. Yani, biz, bilime ve teknolojiye dayalı bir çalışmayla bunları oluşturuyoruz ve yaptığımız çalışmalarda… Şunu söyleyeyim size: 9 vilayetten 59 vilayete -doğal gazda- çıkarıyoruz, buna para buluyoruz da santral yapmaya mı bulamayacağız? Bunları da yapardık ama bizim modelimizde özel sektör bunu yapacak diye öngördük.

Bakın, ben size nasıl yetiştirdiğimizi anlatayım elektrikte, bu da çok önemli: Şimdi, kapasite kullanım artışı diye bir şey var, bunu hepiniz biliyorsunuz, kapasite artışını. Bizim EÜAŞ santrallerimiz, EÜAŞ’a bağlı santrallerimiz 2003 yılında yüzde 35 verimle çalışıyordu, yüzde 35’ti termik santrallerimizde kapasite kullanım oranı; biz, Haziran 2008 itibarıyla bunu yüzde 74’e ulaştırdık; bu, yüzde 100 artıştır. Yani, yüzde 35 çalışan santralleri biz yüzde 74’e… İşte, püf noktası burası, verimli çalışma. Onun için, ben arkadaşlarıma teşekkür borçluyum.

S. NEVZAT KORKMAZ (Isparta)Elektriğin fiyatını niye ucuzlatmadınız?

ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANI MEHMET HİLMİ GÜLER (Devamla)Herkes, sanki -bir zevkle bekliyor- bir kriz çıkacak… Ben bu kadar mazoşist bir duyguyla, acı çekmeyi isteyen böyle bir şey göremiyorum. Ama ben bir Bakan olarak, sizi bakanlıklarda battaniyeyle oturtmadım, İran otuz dört gün doğal gazı vermeyince sizi üşütmedik. Aynı zamanda, yetmiş sekiz yılın en sıcak yazı, en kurak yazı geçen sene geçti, çok şükür bir şey olmadı. Herkes bekliyor “Orada bir kriz bekliyor.” diye. Ama biz verimliliği artıran bir çalışma yaptık…

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)