Kamulaştırma kanununda değişiklik yapılması hakkında (s.s.475)

BAYINDIRLIK VE İSKÂN BAKANI MUSTAFA DEMİR (Samsun)Teşekkür ediyorum Sayın Başkanım.

Sayın Işık’ın sorusu… Evet, 1969 yılında 20 bin kamulaştırma…

ALİM IŞIK (Kütahya)69’dan bu yana 20 bin dekarlık arazisi kamulaştırılmış bir köy.

BAYINDIRLIK VE İSKÂN BAKANI MUSTAFA DEMİR (Samsun)Evet. Şimdi tabii ben oradaki konunun detayını bilmiyorum ama…

ALİM IŞIK (Kütahya)Size verebilirim.

BAYINDIRLIK VE İSKÂN BAKANI MUSTAFA DEMİR (Samsun)Vatandaşlarımızın köyünün altmış haneye düştüğünü ifade ediyorsunuz. Tekrar bir kamulaştırma olup olmadığını bir araştıralım, bu konuda size bilgi verelim. Fakat, bildiğiniz gibi, bir şekilde özellikle yatırımlar konusunda kamulaştırma gerçekleştirildiğinde -bu özellikle sulama projeleri olabilir, diğer altyapı projeleri olabilir, özellikle enerji yapılarında da olabilir- kamulaştırma yapıldığında vatandaşlarımızın bir iskân talebi olması durumunda Bakanlığımızca bunlara yer tespitleri yapılıp, hak sahiplikleri tespit edilip, vatandaşlar ayrıca, uygun gördükleri, onların da rızası istikametinde iskân edilebiliyorlar. Bakanlık olarak, eğer kamulaştırılmadan mütevellit yer değiştirildiğinde… Ki vatandaşın yer değişikliğinden dolayı en az mağduriyete uğraması için yapılan bir çalışmadır bu. Bundan önceki çalışmaların tamamında da Türkiye’de büyük çapta, hem kamulaştırmanın, işlemlerin yürüyüşü açısından hem de vatandaşımızın aldığı bedel açısından mağduriyet olmamaktadır. Hatta bazen, rayiç bedellerin üzerinde de kamulaştırma bedelleri de genelde ödenmektedir.

Sayın Asil’in sorusu: Bu avukatlık masraflarıyla alakalı ve icra takiplerinde, anladığım kadarıyla, vatandaşın alacak olduğu kamulaştırma bedelinin bir kısmı masraflara gidiyor.

BEYTULLAH ASİL (Eskişehir)Fazlası, fazlası.

BAYINDIRLIK VE İSKÂN BAKANI MUSTAFA DEMİR (Samsun)Şimdi burada, özellikle kamulaştırmada vatandaşın hak arama sisteminde buna benzer şeyler olagelmektedir ama genelde bu tabii, vatandaşlarımızın biraz daha takip etmesi, dikkat etmesi gereken bir konudur fakat bedeli itibarıyla, aldığı bedelle, mahkeme masraflarındaki, oradaki oranlar, avukatların alması gereken ücretlerin, bu bahsettiğiniz şekildeki gibi bir mağduriyete sebebiyet vermeyecek şekilde aslında düzenlendiğini ben biliyorum.

Bununla ilgili, Adalet Bakanımızla görüşelim ve yazılı olarak da, ne yapılabilir, size bilgi ulaştıralım.

Sayın Özdemir’in sorusu: Şimdi, niye 2003 yılında Anayasa Mahkemesi 38’inci maddeyi iptal etti Kamulaştırma Kanunu’nda? 38’inci madde, 1983 yılında çıkmıştı. 83 yılında çıkan bu Kanun’un 38’inci maddesi, bu Kanun’un çıktığı tarihten önce bir şekilde kamulaştırma bedeli ödenmeden -netice itibarıyla söylüyorum- “el atma” diye tabir edilen nitelikte bir kamu yatırımı, herhangi bir şekilde kamunun eline geçmiş olan arazi sahiplerinin hak arama yolunu düzenleyen bir kanundu ve bu hak arama yolunu da yirmi yılla sınırlandırmıştı. Yani el atmanın gerçekleştiği tarihten itibaren eğer yirmi yıl geçmiş ise vatandaşa dava açma hakkı tanımıyor idi. Anayasa Mahkemesi bu maddeyi iptal etti. Gerekçesi de burada da ifade edildi “mülkiyet hakkı ve hak arama yolları sınırlandırılamaz” şeklinde gerekçeyle, özeti itibarıyla söylüyorum. Şimdi biz bunu düzenliyoruz. Buradaki düzenlemenin kapsadığı alan 1983 yılından önce -1956 yılı arasında- bedeli ödenmeden el atılmış, vatandaşın arazileri kullanılmış, yatırımlardaki o hak sahiplerine bugün bu hakkı yirmi yıl süreyi kaldırarak yeniden düzenliyoruz aslında. Mesela yasalaştığı takdirde bu tasarı 1983 yılından sonraki herhangi bir kamulaştırma işlemleriyle alakalı herhangi bir konuyu kapsamıyor. Orada hak arama yolu açık. Burada kamuoyuna da bilgilendirme açısından bu açıklamayı getiriyoruz.

Bir de o zamanki bu “el atma” olarak gerçekleştirilen bu alanların birçoğunda da aslında bir kısım hak sahiplerinin -o günkü- bugün varislerinin babaları, dedeleri -varsa- veya hâlâ sağsa kendileri bu kamu hizmetlerinin gelmesine büyük ölçüde rıza göstermiş olan insanlar aslında. Belki kamulaştırma bedelini talep etmeden de bu gerçekleşmişti. Gerçekleşenler var bunların içerisinde.