İş kanun tasarısı ve sağlık aile çalışma ve sosyal işler (s,s, 73)

MUSTAFA GAZALCI (Denizli)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 105 inci madde üzerinde kişisel söz aldım; tümünüzü saygıyla selamlıyorum.

Bu madde, iş sağlığı ve güvenliğiyle ilgili yönetmelikler uygulanmadığı zaman, onun yaptırımlarını düzenleyen bir maddedir. Arkadaşlarım burada söylediler. 1971'de çıkan kanunda ve daha önceki tasarılarda, oran olarak ağır cezalar verildiği halde, nedense, görüştüğümüz maddede, bu hafifletilmiş durumda.

Değerli arkadaşlar, 50 000 000 liralık ceza; bir yönetmelik maddesini uygulamadığı zaman, işverenin bir öğle ve akşam yemeği parası kadar bir ceza. 1971'de çıkan 1475 sayılı Yasada, yönetmelik maddesini uygulamadığı zaman verilen ceza 1 000 000 lira. O zaman, dolar 9 liraymış; o parayla 110 dolar alınabiliyormuş. Bakın, bugünkü parayla 1,5 milyardan daha fazla tutuyor. Şimdi, 50 000 000 nerede, o zamanki 1 000 000 nerede. Demek ki, burada, bir iyiniyet yok değerli arkadaşlar. Bakın, madde üzerinde söylüyorum. 1971'de bu yasayı yapanlar, gerçekten, işçiyi, emeği daha çok düşünüyorlarmış; ama, bugün, sembolik bir para cezası veriliyor; gerçekten, bunda iyiniyet aramıyoruz.

Yine, işyeri açtığı halde bildirmeyen kişilere verilen cezalar da çok semboliktir.

Gözden kaçan bir başka şey, 16 yaşını doldurmamış kişiler ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırıldığı zaman verilen cezadır; o da çok semboliktir.

Değerli arkadaşlar, bakın, bugün, görüştüğümüz yasa tasarısında "16 yaşını doldurmamış genç işçiler ve çocuklar..." deniliyor. Ben, eski yasaya baktım, orada "genç" kavramı yok. Sayın Bakanım, bunu birkaç kere söyledim, bir kez daha söylüyorum; burada, kavram kargaşası var. 18 yaşına kadar, Türkiye'nin imzaladığı Çocuk Hakları Sözleşmesine göre bütün insanlar çocuk. 16 yaşını doldurmamış bir çocuğun genç işçi olması olanaksızdır. Daha önceki maddelerde de vardı, eski yasada bu yok. Daha önce verilen tasarıda da "küçükler" deniyordu "çocuklar" deniyordu; ama, ne hikmetse, bu görüştüğümüz tasarıda "genç işçiler ve çocuklar" denilerek "genç" kavramı eklenmiş; sanki "genç" dersek hafifletici bir neden olacakmış gibi. Bir de akla şu geliyor; demek ki, 16 yaşından sonra bir çocuk ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırılabilir.

Değerli arkadaşlar, biz, Türkiye olarak, Çocuk Hakları Sözleşmesine imza attık. Sözleşme Resmî Gazetede yayımlandı ve yürürlüğe girdi; bu, içhukukumuzu bağlar. Bakın, 18 yaşına kadar çocuğun korunması gerekir, eğitilmesi gerekir; halk arasında bir deyim vardır, adam olması için okula verilir. Eskiden usta-çırak ilişkisi vardı. Bir kişi, mesleği ustanın yanında öğrenirdi. Hatta, çocuk ilköğretimi bitirdiği zaman, okumuş sayılırdı. 14 yaş sınır olabilirdi; ondan sonra yaşama atılırdı; ama, günümüzde böyle bir şey yok. Yarın, zorunlu eğitim 12 yıla çıktığı zaman -ki çıkacak, 1999'da şûrada karar aldık eğitimciler olarak- bu çocukların tümünü okula vermek zorundayız, meslekî ve teknik eğitim ağırlıklı okullara vermek zorundayız; ama, bu tasarıda, 14 yaşında, 15 yaşında, 16 yaşındaki çocukları çalıştırmaktan söz ediyoruz maalesef.

Türkiye çocuklar ülkesi, gençler ülkesi. Geleceğimiz, çocuklarımıza verdiğimiz değerle ölçülür; yani, onları, nitelikli, daha uzun, daha iyi eğitimden geçirirsek, geleceğimiz o denli parlak olacaktır; ama, bu tasarıda, 16 yaşından sonra insanların tehlikeli ve ağır işlerde çalıştırılabileceği izlenimi veriliyor; bu yanlıştır, buradaki "genç" kavramı yanlıştır.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)