2016 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Tasarısı ile 2014 Yılı Merkezi Yönetim Kesin Hesap Kanunu Tasarısı 2'nci Tur Görüşmeleri münasebetiyle

MALİYE BAKANI NACİ AĞBAL (Bayburt)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; sözlerime başlarken yüce heyetinizi saygıyla selamlıyorum.

2016 yılı merkezî yönetim bütçesi üzerinde Hazine Müsteşarlığı, Sermaye Piyasası Kurulu, Bankacılık Düzenleme Denetleme Kurumu bütçeleri bağlamında açıklamalar yapmak üzere huzurlarınıza gelmiş bulunuyorum. Biliyorsunuz, bu üç kurumumuz da ekonomi yönetiminde önemli görevler üstlenen kurumlarımızdır. Özellikle 2002 sonrası ekonomi alanında yapılan birçok yeniliğe, reforma bu kurumlarımız öncülük etmişlerdir. Ekonomide sağlanan başarılarda da kurumsal olarak bu kurumlarımızın çalışmaları önemli rol oynamıştır.

Ben, bugün, burada, özellikle Hazine Müsteşarlığı bütçesi bağlamında birkaç hususu sizlerle paylaştıktan sonra gün içerisinde ekonomiyle ilgili yapılan birtakım değerlendirmelerle ilgili kendi değerlendirmelerimi yapacağım.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bildiğiniz üzere, Hazine Müsteşarlığı kamu pay sahipliğinden kaynaklanan görevleri çerçevesinde, kamu sermayeli kuruluşların ve işletmelerin kurumsal yönetim ilkeleriyle uyumlu bir şekilde faaliyeti için gerekli çalışmaları yürütmektedir.

Hazine Müsteşarlığı, başlangıç ve erken aşama girişim şirketlerinin finansmana erişimlerinin kolaylaştırılması ve üst fonlara kaynak aktarılması yoluyla girişim sermayesi fonlarının desteklenmesi konularında da çalışmalar yürütmektedir.

Hazine Müsteşarlığı aynı zamanda sigortacılık sektörünün ve özel emeklilik sisteminin geliştirilmesini hızlandırarak sektörün yurt içi tasarruflarının büyümesine daha fazla katkı vermesi yolundaki çalışmalarına devam etmektedir. Bu çerçevede, bireysel emeklilik sisteminin geliştirilmesi amacıyla uygulamaya konulan devlet katkısı teşvikinin ardından oto-katılım yani otomatik katılım uygulamasının geliştirilmesi ve fiil ehliyetine sahip olmayan kişilerin de bireysel emeklilik sistemine katılabilmesinin kolaylaştırılması çalışmalarını yürütmektedir.

Hazine Müsteşarlığı 2016 yılı bütçesi için teklif edilen ödenek tutarı 73,2 milyar TL’dir. Söz konusu tutarın 56 milyar liralık kısmı faiz ödemeleri için öngörülmektedir. 2016 yılı bütçe teklifinde yer alan 8,7 milyar TL cari transferler ödeneğinin 4,9 milyar TL’si KİT’lere yapılacak görev zararı ödemeleri ve kamu sermayeli bankalara yapılacak gelir kaybı ödemelerinden, 3,1 milyar lirası bireysel emeklilik sistemi devlet katkısı ödemelerinden ve 560,1 milyon lirasıysa yurt dışına yapılan transferlerden oluşmaktadır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; gün içerisinde hem ekonominin geneline ilişkin olarak birtakım değerlendirmeler yapıldı hem de bütçemizle ilgili birtakım değerlendirmeler yapıldı. Ben de bu konularda Hükûmetimizin, Bakanlığımızın görüşlerini sizlerle ayrıca paylaşmak istiyorum. Birtakım rakamlar paylaşıldı, nominal rakamlar verildi ama bu rakamların ekonominin gelişimi içerisindeki nispi önemi konusuna çok fazla değinilmedi. Ben bugün özellikle bu konulara girmek istiyorum.

Biliyorsunuz, ülkeleri ekonomik gelişmişlik düzeyine göre gruplarlarken, gruplama yapılırken “alt orta gelir sınıfı ülkeler”, “üst orta gelir sınıfı ülkeler” ve “yüksek gelir sınıfı ülkeler” şeklinde bir ayrıma tabi tutuyoruz. Türkiye, bu bakımdan bakıldığında, on yıllar boyunca alt orta gelir sınıfı içinde yer alan bir ülke olmuştur, ekonomik olarak. Dolayısıyla, 2004 yılına geldiğimizde, 2000’lerin başında yapılan çalışmaların da katkısını yadsımamak lazım, bunlarla beraber 2004 yılından itibaren Türkiye üst orta gelir grubu ülkeler arasına girmeyi başarmıştır. Türkiye'nin kişi başına geliri 2004 yılında dolar olarak 5.060 dolarken 2015 yılı itibarıyla kişi başına millî gelirimiz 9.300 dolar civarındadır.

Türkiye 1990’dan 2002 yılına kadar Avrupa Birliği ve ABD’ye kıyasla kişi başına gelir farkında hiçbir iyileşme kaydedememiştir. Size çarpıcı olması için birkaç rakam vermek istiyorum. Ülkeleri karşılaştırırken kişi başı millî gelirleri karşılaştırırız, dolar cinsinden. Varsayalım ki 1990 yılının başında Avrupa Birliği ülkelerinde kişi başına millî gelir 100 olsun. Peki, AB 100 iken biz kaçız? Yaklaşık olarak 34 düzeyindeyiz. Yani onlarda kişi başına millî gelir 100 liraysa, bizde 34. Kaçta? 1990 yılında. Değerli arkadaşlar, peki, 2002 yılına geliyoruz, aradan yaklaşık olarak on iki-on üç yıl geçmiş; bu, Avrupa’yla, AB’yle Türkiye arasındaki makas ne olmuş? Daralmış mı? Bir ilerleme kaydetmiş miyiz? Ekonomik olarak Avrupa’ya yaklaşmış mıyız? Hayır, yerinde saymışız. Yani 2002’ye geldiğimizde AB bölgesinde kişi başına millî gelir gene 100 iken biz kaçtayız? 35’teyiz. 1990’da kaçtaydık? 34’teydik. Yani hemen hemen yerinde saymışız. Peki, 2002’de AB 100, Türkiye 35. Peki, 2015 yılında neredeyiz? Şimdi, geliyorum, veriyi 2014 için söyleyeyim: Avrupa Birliği yine 100, Türkiye 53 yani 35’ten 53’e gelmişiz. Yani Avrupa’yla ekonomik gelişmişlik olarak, gelir düzeyi olarak, kişi başı millî gelir olarak oldukça yakınlaşmışız. Yeter mi? Yetmez, daha da fazla bu yakınlaşmayı sağlamamız lazım. Ama burada birtakım rakamları verirken ülkelerin dönemler itibarıyla nispi olarak gelişmesini de mukayese etmek lazım. 1990’la 2002 arasında hemen hemen aynı millî gelir düzeyinde, makas olarak, kalırken AK PARTİ hükûmetleri döneminde önemli bir iyileşmenin gerçekleştiğini görüyoruz.

Bir de tek başına büyüme oranlarına bakmak da yetmez. Yani bir ülkede kalkınmayı ileriye dönük taşıyan temel altyapılar var: Eğitim, sağlık, altyapı, ulaştırma. Buralarda neredesiniz? Eğer buralarda iyiyseniz ülke ileriye dönük olarak kalkınır. Kamu yatırımları, eğitimde, sağlıkta yaptığınız iyi şeyler ileride üretimin verimliliğini arttırır, toplumun büyüme potansiyelini yukarıya çeker. Hep 2002 yılını mukayese yaptığımız zaman eleştiri alıyoruz ama ne yapalım, 2002’de geldik, hâlâ buradayız yani arada bir kesinti olmadığı için karşılaştıramıyoruz.

MUSA ÇAM (İzmir)Peki, geçen senenin millî geliri ne kadar, kişi başına?

MALİYE BAKANI NACİ AĞBAL (Devamla)Bakın, AK PARTİ hükûmetleri döneminde sadece kişi başına millî gelir veya büyüme oranları artmamış, aynı zamanda bu dönemde çok ciddi anlamda, bütçe üzerinden, bu ülkenin kalkınmasına katkı sağlayacak harcamalar yapılmış, yatırımlar yapılmış.

2002 yılında -mecburen söylemek zorundayım- üniversite sayısı 76, şimdiyse 81 vilayette 183 üniversite var. Bu ne demektir?

ATİLA SERTEL (İzmir)Ama işsiz hepsi.

MALİYE BAKANI NACİ AĞBAL (Devamla)Siz, gençliğinize artık yüksek öğretimde daha geniş bir erişim imkânı veriyorsunuz.

ATİLA SERTEL (İzmir)90 tane iletişim fakültesi var, hepsi işsiz. Ziraat mühendisleri işsiz, gıda mühendisleri işsiz, öğretmenler atanamıyor.

MALİYE BAKANI NACİ AĞBAL (Devamla)Dolayısıyla kalkınmada en önemli bileşenlerden bir tanesi, sizin beşeri sermayenizin, eğitime tabi nüfusunuzun eğitime, yüksek eğitime erişimdir. 294 bin yeni derslik yapmışız.

2002’de 26 havalimanı vardı, şimdi 55 tane aktif havalimanı çalışıyor. İstanbul Atatürk Havalimanı’nın da yapımı devam ediyor. Bunları sakın kendi başına bir yatırım olarak söylediğimi düşünmeyin. Bütün bu yatırımlar ülkemizin ileriye dönük kalkınmasına ve büyüme potansiyelinin artmasına katkı yapan… Bölünmüş yol bütün cumhuriyet boyunca 6 bin kilometre yapılmış, şimdi, AK PARTİ hükûmetleri döneminde 3 kat daha fazla bölünmüş yol yapmışız.

KAMİL AYDIN (Erzurum)Bütün cumhuriyet boyunca yaşanmayan sorunları yaşattınız millete.

MALİYE BAKANI NACİ AĞBAL (Devamla)Yani 18 bin kilometre ilave yol yapmışız. Eskiden bölünmüş yol deyince sadece 6 vilayet vardı, şimdi bu 75’e çıkmış.

KAMİL AYDIN (Erzurum)Mukayeseye bak ya, bütün cumhuriyet boyunca…

MALİYE BAKANI NACİ AĞBAL (Devamla)24 milyon vatandaşımıza yüksek hızlı tren seçeneği sunduk.

KAMİL AYDIN (Erzurum)Kaçıncı cumhuriyeti kuracaksınız?

MALİYE BAKANI NACİ AĞBAL (Devamla)Bunu çok uzatabilirim. Yani uzattıkça da…