Türk Ticaret Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi münasebetiyle

ÖMER FETHİ GÜRER (Niğde)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 24 maddelik bir kanun teklifinin görüşmelerinin sonuna geldik. Bu kanun teklifi de bir torba kanun teklifi, akılda kalan fahiş fiyatlar ile stokçuluk. Peki, fahiş fiyat niye bu kadar gündeme geldi? Kamuoyunda fiyatların artışına bir suçlu aranıyor, o suçlu da bu satışı yapanlar olarak görülüyor. Oysa işin özü farklı; Adalet ve Kalkınma Partisi iktidarlarının sistemsel olarak yönetim sorunundan kaynaklanan bu sorunu birilerinin üzerine devretmek için bu olgu ortaya çıkmış durumda. Bu ne demek? Serbest piyasa ekonomisi uyguluyorsunuz, belediyelerin denetim yetkilerini 2004 yılında merkeze çekiyorsunuz hatta belediyelerin gıda üzerinde denetim yaptığı laboratuvarları kapatıyorsunuz, ardından piyasayı kendi hâline bırakıyorsunuz; o sürecin sonunda oluşan sorunları, kendi yönetiminizden kaynaklanan zaafları görmek yerine “fahiş fiyat” diyerek bu işi cezayla önleyeceğinizi sanıyorsunuz. Yaptınız, 2021 yılında Rekabet Kurulu tarihinin en yüksek para cezalarını zincir marketlere uyguladı. Ne değişti? Buradan çıkacak kanunun yarın uygulanabilirliğinin vatandaşa getirisi ne olacak? Göreceksiniz, verilen cezaların önemli bir bölümü tahsil dahi edilemeyecek. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporu’nda -alıp bakın, 2023'te yayımlandı- 100 milyonluk cezanın 29 milyon lirası tahsil edilebilmiş. Yarın -orada ceza var- uygulamada değişen bir şey olmayacak. İşin özünü görmek lazım. Belediyeleri güçlendirici biçimde yeniden denetimin içine katmak gerekir. Ayrıca, bu anlamda, üretim aşamasından başlayarak ortaya çıkan fiyatı oluşturan sorunların üstüne gitmek gerekir. Eğer siz mazot zammını sürdürürseniz nakliye için Adana'dan yola çıkıp İstanbul'a gelecek gıdanın fiyat artışı zaten fahiş fiyata dönüşmüş olur. Uygulamada karşılaşılan sorunların temel çözümü, girdi maliyetlerinden başlayarak piyasayı düzenli ve gerçekçi biçimde oluşturabilmektir. Aracılık sistemini kaldırabiliyor musunuz? Kaldıramıyorsunuz. İthal ürünü yurt dışından alıp gelip “Piyasayı dengeleyeceğiz.” derken, getirdiğiniz ürünün Türkiye'deki fiyatından satılmasını engelliyor musunuz? Engelleyemiyorsunuz. Ayrıca “stokçuluk” diyorsunuz; lisanslı depoculuk 46 ilde var, dolaylı olarak stokçuluğu teşvik ediyorsunuz. Lisanslı depoculuk ne işe yarıyor? Ürününü kaldırıyor, getiriyor, oraya teslim ediyor; gidiyor, sigorta yaptırıyor; ardından, bankadan kredi alıyor. Ona “Hadi, buradaki, depodaki ürününü piyasayı dengelemek için piyasaya ver.” diyebiliyor musunuz? Diyemiyorsunuz. Dolaylı olarak da lisanslı depoculuk bir yerde olumlu bir olgu da olsa gizli stokçuluğun da başka bir tanımı oluyor. Onun için bu tür düzenlemelerin uygulamaya geçebilmesi piyasanın oluşumundaki sorunların ortadan kalkmasıyla doğrudan ilgili. Bakınız, Tarım Kanunu’nu çıkardınız, çok güzel bir şey; 21'inci maddeye göre, millî gelirin yüzde 1’ini çiftçiye vereceksiniz; 2024 yılında ayırdığınız 91 milyar, vermeniz gereken 411 milyar. Niye 411 milyarı vermiyorsunuz? Arkadan dolanıyorsunuz, sulama suyuyla ilgili yapılan yatırımı çiftçiye verilen destek diye anlatıyorsunuz.

Arkadaşlar, şu anda Türkiye'de taklit ve tağşişle ilgili yönetmelik çıkmış; 2012’den beri her altı ayda bir bozuk ürün satanlar açıklanırdı, teşhir edilirdi. Bakan Bey geldiğinden beri bir kere bozuk gıda satanı, ürünü teşhir etmiyor ama kamuoyuna açıklama yapıyor, “Savcılığa bunları bildirdik.” diyor. Kim bunlar? Vatandaşa domuz etini, at etini, eşek etini kıyma içinde, kebabın içinde yediren adamları niye teşhir etmiyorsunuz? Ama bu konuda düzenlemeniz var, buradan, Meclisten çıkardık bunu. Bu düzenleme varken, elinde yetki bulunurken bu yetkiyi kullanmıyorsanız buradaki fahiş fiyatla ilgili yetkiyi nasıl kullanacaksınız?

Bir de kapatma cezası verecekmişsiniz. Ne yapacaksınız yani yurt dışından davet ettiğiniz marketlere “Sizi kapatıyorum.” mu diyeceksiniz?

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)