İçeriğe atla

28. DÖNEM · 592 VEKİL · SON GÜNCELLEME

Ara
MECLİS’TE BUGÜN
GENEL KURUL · 14. BİRLEŞİM · PERŞEMBE

Öneriler

Orhan Sarıbal

Bursa Milletvekili · CHP

Genel Kurul, 14. Birleşim · 5. yasama yılı · 5 Kasım 2026 · 598 kelime · yaklaşık 3 dakikalık okuma · Günün kaydı →

Kaynak göster

Orhan Sarıbal (CHP), 5 Kasım 2026 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 14. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: ÖNERİLER); konuşma 598 kelime.

Orhan Sarıbal (CHP, Bursa). “Öneriler”. TBMM Genel Kurulu, 14. Birleşim tutanağı, 5 Kasım 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/orhan-saribal-2026-11-05-oneriler (erişim: 5 Kasım 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeGenelKurulKonusmalariDetay?eid=149673

Sade metin (Markdown) →

Konuşmanın tam metni

TBMM tutanağından · Kaynak ↗ (yeni sekmede açılır)

CHP GRUBU ADINA ORHAN SARIBAL (Bursa)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri, Meclisimizin kıymetli emekçileri; hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Öncelikle "Toprak işleyenin, su kullananın." diyen Cumhuriyet Halk Partimizin Genel Başkanı Sayın Bülent Ecevit'i, "Karaoğlan" diye tarif edilen, anlatılan o yürekli insanı ölümünün yıl dönümünde bir kez daha saygıyla anıyorum.

Değerli milletvekili arkadaşlarım, araştırma komisyonunun kurulması adına bir önerimiz var. Önerimiz açık, gıda hakkı, Türkiye'nin üretim sorunları, üreticinin sorunları, üretimin sürdürülebilirliği, tarımın devamlılığı, dışa bağımlılığın engellenmesi, genç arkadaşlarımızın tarımdan kopması, çiftçinin üretimden çıkması, Türkiye'nin ithalata bağımlı hâle gelmesi; bütün bu temel sorunların araştırılmasına dair ve bu sorunların giderilmesine dair bir komisyonun kurulmasını talep ediyoruz. Çünkü değerli milletvekili arkadaşlarımız, 2006 yılında iktidar bir kanun çıkardı, 5488 sayılı Kanun. Bu kanunun 21'inci maddesi açıkça şunu söylüyor, diyor ki: "Tarımı desteklemek adına gayrisafi millî hasılanın yüzde 1'inden az olmamak üzere tarıma destek verilir." Doğrudan destek, nedir bu desteğin içeriği? Açıktır, net, telafi edici ödemeler, bitkisel üretim giderleri, hayvancılık desteklemeleri, kırsal kalkınma giderleri, tarım sigortalarının desteklenmesi ve diğer tarımsal giderler. Biliyorum, bizden sonra iktidar yetkilileri çıkacak, diyecekler ki: "Banka faizine şu kadar ödeme yaptık, yatırıma şu kadar destek verdik, buraya şu kadar para verdik." Kendi çıkardığınız kanunu iyi okumalısınız çünkü o kanun şunu söylüyor: "Vergi istisnası ve indirimleriyle ilgili madde destekleme içerisinde değildir." diyor. "Kamu yatırımlarının kaynaklarına harcanan paralar destekleme gideri değildir." diyor. "Kamu yatırımlarıyla ilgili desteklemeler destekleme gideri değildir." diyor ve bütün bunları birbirinden ayırarak net bir şekilde ortaya koymak zorundayız. Ne demek istiyoruz? Şu anda çiftçinin 1,5 trilyon gideri var, 1,5 trilyon borcu, sadece bankalara. 2007 yılında geldiğinizde bankalara olan borç bu yaptığınız indirimler üzerinden, desteklemeler üzerinden yüzde 50'sini karşılıyordu, yüzde 50; bugün sadece yaptığınız destek bankalara borcun yüzde 10'unu bile karşılamıyor. 5 kat daha aşağıya düşmüş. Yine 2007 yılında yani kanun çıktığından bugüne kadar, 2027 hariç, toplam 2 trilyon 752 milyar ödemeniz gerekirken ne yazık ki ödediğiniz para sadece 686 milyar; ödenmeyen 2 trilyon 66 milyar; 2026 sonu, 2027 dâhil değil. Yine 2007 yılından bugüne kadar, yirmi yılda ödediğiniz destekleme miktarı 30 kat artmış ama çiftçinin borcu tam 145 kat artmış. Yine 2007 yılında ortaya koyduğunuz destekleme miktarı bütçenin 2,72'sine denk gelirken bugün binde 85'ine denk gelmektedir; tam 3 kat aşağıya düşmüş. Yine yaptığınız destekleme 2007 yılında binde 65... Yani kanunun 21'inci maddenin "Yüzde 1'inden az olmayacak." dediği miktarın beşte 1'ine, binde 2,1'e kadar düşmüş. 2027'yi dâhil edersek 2 trilyon 940 milyar TL çiftçiye borcunuz var. Kaldı ki bu borç her yıl tarımsal girdi fiyatları üzerinden yenilenmemiştir, o günkü fiyatlar üzerinden işlem yaptık ve böyle açıkladık. Oysa -Grup Başkan Vekilimiz uyardı- bu tarımsal girdiler üzerinden her sene yenilenmelidir. Böyle bakıldığında o 2 trilyon 66 milyar paranın çok daha yüksek bir rakama denk geldiğini söylemek isterim. Soruyoruz, bunun için araştırma önergesini...

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKANBuyurun, tamamlayın.

ORHAN SARIBAL (Devamla)Bu araştırma önergesini şunun için verdik: Bu aradaki 2027 dâhil 2 trilyon 940 milyar, 2026 sonu itibarıyla 2 trilyon 66 milyar nerede? Ne için kullanıldı? Ne için kullanıldı, nerede? Bunun için bu araştırma önergesini hazırladık. Çünkü bu çiftçinin üretim, ülkenin gıda güvencesi, çiftçinin ayakta kalma mücadelesi, dışa bağımlılığının azaltılması gibi birçok temel sorunu çözebilecek nitelikte. Hele de çiftçinin borcunu 1,5 trilyon olarak alırsanız tam onun 2 katı kadar parayı çiftçiden alıp başka yerlere yatırmışsanız bunun mutlaka araştırılması gerekmektedir. Yani kısaca fonları fonluyorsunuz, çağın, yüzyılın en büyük soygununu fonluyorsunuz, en büyük organize suçunu fonluyorsunuz.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

ORHAN SARIBAL (Devamla)Burada 3 trilyon gibi bir paranın nereye gittiğini elbette söyleyeceğiz. O yüzden bu araştırma önergemizin ve komisyonun kurulması için olur ve kabul oyu vermenizi talep ediyoruz çiftçi için, ülke için, tarımın geleceği için.

Saygılarımla. (CHP sıralarından alkışlar)

Metin TBMM tutanağından alındı; ara sözler ve başkanın uyarıları tutanaktaki gibidir. Hata bildir

AYNI GÜN GENEL KURUL’DA

Aynı gün söz alan diğer vekiller

76 konuşma daha · 5 Kasım 2026

Günün kaydı →
76 konuşmanın tamamı →

Bu sayfayı paylaş

X WhatsApp Telegram Facebook