Bazı yatırım ve hizmetlerin yap-işlet-devret modeli çerçevesinde yaptırılması hakkında kanun ile devlet su işleri umum müdürlüğü teşkilat ve vazifeleri hakkında kanunda değişiklik yapılmasına dair kanun tasarısı (s: s.:94)

REŞAT DOĞRU (Tokat)Sayın Başkan, söz istiyorum.

BAŞKANBuyurun Sayın Doğru. (MHP sıralarından alkışlar)

REŞAT DOĞRU (Tokat)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 94 sıra sayılı Kanun Tasarısı’nın 5’inci maddesi üzerine vermiş olduğum önergeyle ilgili söz almış bulunuyorum. Yüce Meclisi en derin saygılarımla selamlıyorum.

Konuşmama başlamadan önce, tüm annelerin, pazar günü kutlayacağımız Anneler Günü’nü de kutluyorum.

Değerli milletvekilleri, 5’inci maddede, bir yılda sözleşmeye bağlanacak yatırımların toplamına sınır getirilmektedir ancak bu sınırı da merkezî yönetim bütçesine, sermaye giderlerini yüzde 100’e kadar artırma yetkisi vermektedir. Bu kanundaki yap-işlet-devret modeline ilişkin maddelere bakınca, yeni bir borçlanma yöntemi olarak karşımıza çıkmakta olduğu da görünmektedir. Yani peşin olarak bütçeden ödenek koymak yerine, taksitli iş yaptırmak ve bütçeye sonraki yıllarda borç yüklemek anlamına geliyor. Bu durumda yeni yeni şartlar ortaya çıkmakta, devlet yeni yükümlülüklere girmektedir.

Bu maddenin ikinci fıkrasında da bu durum açık bir şekilde görülmektedir. Daha önceki kamu ihalelerinde olmayan, görmediğimiz, ödemelerdeki gecikmelere faiz uygulaması getirilmektedir. Kamunun kendi imkânlarıyla temin edebileceği, iç ve dış kaynaklarla gerçekleştirebileceği yatırım, bu modelle daha pahalıya mal olacaktır. Çünkü bu yatırımı yapan kuruluşlar, hem yatırım aşamasında hem de işletme aşamasında, işletmeci olarak elde edilecek kârı en üst seviyelere çıkarmaya çalışabileceklerdir.

Bu model Türkiye’ye, Türklere yabancı değildir. Osmanlı İmparatorluğu’nun son yıllarında yabancı şirketlerle yapılmış olan çeşitli imtiyaz sözleşmeleri bu model ile büyük benzerlik göstermektedir. Bu imtiyazlı sözleşmelerden devlet çok çekmiştir. Yıllarca bu borçlar ödenmiş ve bir türlü bitmemiştir.

Devletimiz sosyal devlet olduğuna göre, çeşitli kalemlerden tasarruf yaparak kendisi yatırım yapmalıdır, ayrıca, geç de kalınmamalıdır.

Bakınız, Tokat ili Almus Çevreli beldesi göleti yıllardan beri yapılmayı beklemektedir. Çevreli bölgesi, kuraklıkla mücadele edilen ve beraberinde de susuzluğun çok büyük oranda olduğu bir yerdir. Bu gölet, “yapacağız” denilmiş olmasına rağmen, hâlâ, başlama noktasına bile gelmemiştir. Aynı durumu, Tokat ili Avlunlar beldesinde görmekteyiz. Her siyasi gidip oraya söz vermiş ve Avlunlar’da da gölet bir türlü başlamamıştır.

Yine aynı hadiseleri Yeşilırmak Kazova ikinci merhalenin bitirilmemesinde görmekteyiz.

Tokat Niksar Çanakçı Deresi ıslahı yapılmamıştır.

Erbaa Yeşilırmak Islahı Projesi’ne hâlâ başlanmamıştır.

Tokat Pazar Bağlarbaşı tersip bendi bitirilmemiştir.

Yine Tokat Reşadiye ilçesi Yariçi ve Elekçi Derelerine, 2008 yılı yatırım programında 1 YTL para konmuştur. Acaba, 1 YTL’yle nasıl… İz parası konuyor ama bunların ne zaman bitirilmesi gerekmektedir?

Tokat için söylüyorum: Gölet ve sulama çok önemlidir ve insanlar şu an itibarıyla da göletlerin ne zaman yapılacağı, sulama kanallarının ne zaman bitirileceği noktasında da büyük bir beklenti içerisindedir.

Sonuçta, üretimi teşvik ederek yatırımları çok süratli bir şekilde yapmalıyız. Gerçi Sayın Bakan konuşmasında her şeyin iyi olduğunu ve beraberinde de köylülerin durumlarının petrol varil fiyatlarının artmasına bağlı olduğunu ifade ettiler. Ama Sayın Bakanım, bakınız şu anda DAP gübresi dediğimiz taban gübresinin fiyatı 100 YTL’yi geçmiş durumdadır. İlaç fiyatları, mazot fiyatları almış başını gidiyor. Bu durumda çiftçi ne yapacak? Çiftçi çok zor durumdadır. Hayvancılık bitme aşamasına gelmiştir, üretim tamamen düşme noktasıyla karşı karşıyadır, esnaf neredeyse siftah yapamadığı için dükkânını kapatma durumuyla karşı karşıya kalmıştır. Esnaf sıkıntılı, memur sıkıntılı, emekli büyük sıkıntılar içerisinde. Yani toplum katmanlarının hepsinde çok büyük sıkıntılar vardır.

Demek istiyoruz ki… Yani acil olarak toplumu rahatlatacak ekonomik tedbirlerin çok süratli bir şekilde Hükûmetimiz tarafından alınması gerekir diye düşünüyorum. Ancak, getirilen bu model, iyi niyetli bile olsa, birçok riskleri de beraberinde taşımaktadır. Politik riskten tutun da yapım ve pazarlama riskine, pazar gelir riskine kadar birçok riskle karşı karşıyayız.

Modelin bir diğer dezavantajı, yatırım konusu olan tesis ve tesislerin, süresi sonunda kamuya devredilecek olmasıdır. Bu da bir yandan özelleştirmeyi teşvik edip özendirirken, diğer yandan kamuya devri nedeniyle yeni kamu kuruluşları yaratılmasını da beraberinde getirmiş olmayacak mıdır? Herhâlde burada da kamu bu işletmeleri kendisine devredilirken işletmecilere tekrar geri vereceği düşünülüyor gibi görülüyor.

Yeni bir borçlanmaya sebep olacak bu kanun tekrar düşünülmeli veyahut da beraberinde daha iyi şartlar içerisinde nasıl bunu gündeme getiririz şeklinde değerlendirilmesi gerekir diye düşünüyorum. Çünkü Türkiye’mizin birçok yerinde özellikle Devlet Su İşlerinden çok büyük beklentiler vardır. Bu beklentilerin tabii, yap-işlet-devret modeliyle yapılması uygun olacaktır.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKANBuyurun Sayın Doğru, devam edin.

REŞAT DOĞRU (Devamla)Ama bunun daha iyi bir şekilde değerlendirilip ülkemizin şartları da içerisine konarak, ben inanıyorum ki, daha güzel kanun yapılabilir diye düşünüyorum. Ondan dolayı da bu önergeyi verdim. Önergemin desteklenmesini bekliyor, yüce Meclisi en derin saygılarımla selamlıyorum. (MHP sıralarından alkışlar)