Maden Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi münasebetiyle

SÜLEYMAN GİRGİN (Muğla)Sevgili arkadaşlar, kömürün karasını yüz karasına çeviren sistemin adıdır redevans. Maden işçisine “Arkadaşlarım aşağıda kaldı, ben yaşıyorum.” diye mahcubiyet yaşatan sistemin adıdır redevans. Yer altında beş dakika soluklanırsınız, elinde lambasıyla birisi gelir, der ki: “Hadi, hadi.” Yer altında çalışanlar bilir, siz maden işçisi olarak “Orası göçecek, ben giremem.” dersiniz ama elinde lamba olan o vatandaş “Hadi, hadi.” der. Çünkü işçiyi ne kadar çok çalıştırırsa, amirin yani taşeronun cebine o kadar para girecektir. İşte bu ölümüne çalıştırmanın adıdır redevans.

Burada konuşulan her konu çok önemli, bütün hatiplere saygı duyuyorum ama redevans konusu çok önemli. İsterdim ki her konuşmacı burada bu redevansı konuşsun. Redevansı siz, Soma’da, Elbistan’da, Şırnak’ta yer altında kalan, Ermenek’te yer altına girip bir daha çıkamayan işçilerin ailelerine sorun. Redevansı siz, Babalar Günü’nde “baba” diye toprağa sarılan işçilerin çocuklarına sorun.

Değerli arkadaşlar, kusura bakmayın, çok sinirliyim çünkü “redevans” denildiği zaman… Keşke önceki Enerji Bakanımız burada olsaydı. 301 kişi öldü, o gece saat dörtte ben oradaydım. Dönemin Enerji Bakanı “301’le ocağı kapatacağız.” dedi. Çalışma Bakanı lütfedip ocağa bile gelmedi. “Çıkarmamız gereken dersler var.” dediler, hani nerede? Ne dersi çıkardınız? Bunu mu getirdiniz? Hangi yüzle bu yasayı çıkarıyorsunuz? (CHP sıralarından alkışlar)

Değerli milletvekilleri, 41 sıra sayılı Maden Kanunu’yla ilgili Teklif’in 20’nci maddesiyle, TTK ve TKİ’nin uhdesinde bulunan sahaların bölünerek devredilmesi öngörülüyor. Birincisi, bu maddeyle, adı geçen kurum ve kuruluşların yasal yükümlülüğü ortadan kaldırılıyor. İkincisi, bu maddeyle, adı sık sık maden kazalarıyla gündeme gelen yer altı madenciliğinde iş sağlığı ve iş güvenliği tedbirleri daha da kötü hâle geliyor. Üçüncüsü, bu madde madencilikte sürdürülebilir olmayı ortadan kaldırıyor. Kısacası, madencilik sektöründe 19’uncu yüzyılın şartlarına geri dönmek olan redevans garabetinin ortadan kaldırılması gerekirken, yönetmelik statüsünden kanun statüsüne getirilerek şimdiye kadar yaşanan acılardan ders çıkarılmadığı da görülmekte.

Nedir redevans sevgili arkadaşlar? Redevans, maden ruhsat sahalarının işletme hakkının, özü kendisinde kalması kaydıyla, hak sahibi tarafından sözleşmeyle gerçek veya tüzel kişiye belli bir süre kiralanması demektir. Redevans sistemi, Türkiye’de, devletin madeni kiraya vermesi ve karşılığında madendeki üretimi, belirli bir fiyat üzerinden tüm ürettiğini satın alması şeklinde yürüyor.

Neden ihtiyaç duyuluyor bu redevansa, onu da söyleyeyim arkadaşlar. Devlet, redevansçıya maden sahası kiralıyor, sonra da ona amiyane tabirle diyor ki: Benden daha az maliyetle bu üretimi yapacaksın. Alıcın hazır, ben alacağım, ne kadar kömür çıkartırsan hepsini ben alacağım. Ben devletim, senin kadar iş güvenliğinden taviz veremem, işçinin emeğini senin kadar sömüremem; gel bu kuralsızlığı, bu kanunsuzluğu sen yap, ben gözümü kapalı tutarım. İşte redevansın amiyane tabirle Türkiye’de geldiği nokta budur.

Daha sonra ne oluyor? Daha sonra da işçi ile işvereni baş başa bırakıp kenara çekiliyor. İşçiyi, işverenin daha fazla kazanma hırsına ve iştahına terk ediyor. İşveren de hazır kiraladığı ocaktan nasıl en fazla sürüm alırım düşüncesiyle ocağı kapasitesinin üzerinde çalıştırma gayreti içine giriyor. Baro raporlarına göre de Soma’daki kazanın sebebi üretim zorlamasıdır.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

SÜLEYMAN GİRGİN (Devamla)Bir dakika rica ediyorum.