Köy hizmetleri genel müdürlüğü teşkilat ve görevleri hakkında kanunun değişikliği (s.s.726)
Bilecik Milletvekili · CHP
Genel Kurul, 50. Birleşim · 3. yasama yılı · 12 Ocak 2005 · 1.196 kelime · yaklaşık 6 dakikalık okuma
Kaynak göster
Yaşar Tüzün (CHP), 12 Ocak 2005 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 50. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: KÖY HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEŞKİLAT VE GÖREVLERİ HAKKINDA KANUNUN DEĞİŞİKLİĞİ (S.S.726)); konuşma 1.196 kelime.
Yaşar Tüzün (CHP, Bilecik). “Köy hizmetleri genel müdürlüğü teşkilat ve görevleri hakkında kanunun değişikliği (s.s.726)”. TBMM Genel Kurulu, 50. Birleşim tutanağı, 12 Ocak 2005. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/yasar-tuzun-22-2005-01-12-koy-hizmetleri-genel-mudurlugu-teskilat-ve-gorevleri-hakkinda-kanunun (erişim: 1 Kasım 2026).
Konuşmanın tam metni
CHP GRUBU ADINA YAŞAR TÜZÜN (Bilecik)Sayın Başkan, değerli milletvekili arkadaşlarım; görüşmekte olduğumuz kanun tasarısının 6 ncı maddesinin ek 1 inci maddesi hakkında Cumhuriyet Halk Partisi Grubu ve şahsım adına söz almış bulunuyorum; Yüce Heyetinizi saygıyla selamlıyorum.
Değerli milletvekilleri, Türkiyemizin sosyal, kültürel ve ekonomik gelişmesi ve güçlenmesi adına yapılan her hareket, Cumhuriyet Halk Partisi olarak bizler tarafından desteklenmiş, ülkemizin yarınları için atılan her güzel adım alkışlanmıştır; ama, görüyoruz ki, 59 uncu hükümet ipin ucunu kaçırmıştır; Türk köylüsüne hizmet götüren ve çok önemli görev üstlenen Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğünü ve taşra birimlerini kapatmak üzere Yüce Meclise, yani, bizlerin huzuruna getirmiştir.
59 uncu hükümet yetkililerine soruyoruz: "Bu kurumu neden kapatıyorsunuz?" Aldığımız cevap, maalesef, şudur arkadaşlar: "Merkeziyetçi yönetim zihniyetinden kurtarmak, masraflı, verimsiz, hantal bir kuruluş olduğu için kapatıyoruz."
Değerli arkadaşlar, oysa, olay böyle değildir. Türkiye'nin yirmibeş yıllık reformlar dönemi daha önceleri Dünya Bankası ve IMF tarafından yönetilirken, bugün bu ikilinin yanına AB de ilave edilmiş, güçleri katlanarak artmıştır. Bu üçlü ekibin istekleri doğrultusunda, Türkiye'de, hükümetin tabiriyle "reformlar" yaşanmaktadır. Yapılan değişikliklerle kapatılan kurum ve kuruluşlarda ülkenin menfaatları, içinde bulunduğu durum, Türkiye şartları gözönüne alınmamıştır. Yukarıda bahsettiğimiz güçlerin istekleri doğrultusunda hareket edilmektedir. Bunları önümüzdeki zaman içerisinde çok daha fazlasıyla göreceğiz.
Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü ve onun taşra birimleri, sadece köylerin yollarını yapan ve bununla yetinen bir kurum değildir. Bu kurum, ülkenin tarımsal topraklarının tarımdışı kullanımına karşı, toprak yönetimi sorumluluğunu üstlenmiş bir kurumdur. Bu kurum, umumî suları kontrol altına alan, köylere tahsis edilen suların yönetimini gerçekleştiren, tarım alanlarının sulanmasını sağlayan bir kurumdur. Bu kurum, iskân politikalarının gelişmesinde ve uygulanmasında etkili olmuş, ülkenin yerleşimlerini içpazara açan yol ağlarını işler hale getirmiş de bir kurumdur.
Her ülke için toprak, su, yol, iskân işleri en önemli, en kritik ulusal işlerdendir. Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü kapatılarak tüm görev ve varlıklarının il özel idarelerine devredilmesiyle ulusal nitelikli kritik işlerde kargaşa doğacak, aksaklıklara neden olacak önemli olaylar yaşanacaktır.
Değerli arkadaşlarım, bölgesel çatışmalar yaratılacaktır. Birbirleriyle yarışan iller, bu yarış esnasında doğacak dışborçlanmalar neticesinde kapısına haciz gelen belediyeler gibi hacizli il özel idareleri yaratılacaktır. Köy Hizmetlerinin kapatılıp kapatılmaması meselesi, çok derin düşünülmeli, çok ince hesaplar yapılarak yeniden değerlendirilmelidir; oldubittiye asla getirilmemelidir.
726 sıra sayılı Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğünün Kaldırılması Hakkında Kanun Tasarısının 6 ncı maddesinin birinci paragrafında, kaldırılan Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğünde, Genel Müdür, Genel Müdür Yardımcısı, Teftiş Kurulu Başkanı, Birinci Hukuk Müşaviri Araştırma Planlama ve Koordinasyon Dairesi Başkanı, anahizmet birimleri ve yardımcı birimler dahil Bölge Müdürü, Bölge Müdür yardımcısı, İl Müdürü, İl Müdür Yardımcısı ve bu unvanlarda bulunan birçok kadro vardır. "Bunlar durumlarına uygun yeni bir kadroya atanıncaya kadar eski kadrolarına ait aylık ek gösterge, her türlü zam ve tazminatları ile diğer malî haklarını aynen almaya devam eder ve devredildikleri kurumda ihtiyaç duyulan işlerde görevlendirilir" denilmektedir.
Değerli arkadaşlar, bu, çok yanlış bir ifadedir; bu, çok muallak bir ifadedir. İhtiyaç duyulan iş nedir, soruyorum size; memurluk mudur, şoförlük müdür, işçilik midir, çaycılık mıdır? İhtiyaç duyulması halinde yukarıda saydığımız kadrolar buralarda mı çalışacaklardır? Bu, yoruma çok açık bir ifadedir. Oysa, bir kanun çıkarırken yoruma meydan vermeyen, açık, net ifadeler kullanmalıyız diye düşünüyorum.
Değerli arkadaşlar, "kadrolarına son verilenler uygun bir kadro bulununcaya kadar eski kadrolarındaki özlük haklarını almaya devam ederler" ifadesi yer almaktadır.
"Köy Hizmetleri masraflı" diyorsunuz, "masrafın büyük çoğunluğunu personel giderleri oluşturuyor" diyorsunuz. Aynı kadro, aynı giderler devam ediyor. Bu yetişmiş elemanları boşa çıkarıp onlara ücret ödemeye devam ediyorsunuz; onların bilgi ve birikimlerinden yararlanmıyorsunuz, sonra da "kâr ettik" diyorsunuz. Bunun kâr neresindedir?
Değerli arkadaşlar, Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü ve taşra teşkilatı, 7 ana sektör, 26 alt sektör olmak üzere birçok dalda Türk köylüsüne hizmet vermektedir. Elbette bu hizmetler kolay götürülmüyordur; ancak, 6 ncı maddeye baktığımızda -yok saydığınız, boşa çıkardığınız, gereksiz gördüğünüz personel tarafından köylüye hizmet götürülmektedir- bu kadroları yok sayıp, kapatıyorsunuz. İl özel idarelerine devri halinde, değerli arkadaşlarım, hangi kadrolarla, hangi ekiple, hangi bilgi ve deneyimle, hangi ödenekle bu işleri yapacaksınız; köylüye hizmeti nasıl götüreceksiniz? Elinizde bulunan bu kadroları ne şekilde değerlendireceğiniz bu tasarıda hiçbir şekilde anlatılmamaktadır.
Değerli arkadaşlarım -bu tasarı- Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğünün işlevlerinin 59 uncu hükümet ve AKP'li milletvekili arkadaşlar tarafından yeterince algılanmadığını düşünüyorum. Yapılan açıklamalara ve tasarının gerekçesine baktığımızda, Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü, sadece ve sadece köy yollarını yapan bir kurum olarak görülmektedir; yukarıda belirttiğim 7 ana, 26 alt sektörün faaliyetleri hiçe sayılmaktadır, hiç konuşulmamaktadır. Bu alt görevlerin nasıl yapılacağı, bu konuda il özel idarelerinin yeterli olup olmadığı, hiç, ama, hiç dikkate alınmamıştır.
Değerli arkadaşlarım, bu konuda il özel idarelerinin görüşleri de, maalesef, sorulmamıştır; onların görüş ve önerileri de dikkate alınmamıştır; sendikaların bu konudaki görüş ve önerileri değerlendirilmemiştir; çalışanların durumları gözönünde bulundurulmamıştır. Kuşkusuz, kamu hizmetlerinin en etkin ve verimli koşullarda halka sunulması temel hedeftir; ama, hedefe ulaşmak için yapılan yasal değişikliklerde, kanunun sosyal taraflarca iyi değerlendirilmesi gerekmektedir.
Değerli arkadaşlarım, 59 uncu hükümet, bugüne kadar yapmış olduğu yasal düzenlemelerde, katılımcılıktan uzak, uzlaşmadan, sosyal diyalogdan uzak bir tavır sergilemiştir. Köy Hizmetleri çalışanları, bu kanun tasarısında, gerçekten yok sayılmıştır.
Değerli arkadaşlarım, bu kurumda 50 000'i geçkin Köy Hizmetleri çalışanı vardır ve bu çalışanlar, tamı tamına 23 000 000 Türk köylüsüne hizmet götürmektedir. Bir konunun ekonomik ve sosyal bir ortamda görüşülmemesi, başlıbaşına bir açmazdır, dayatmacı bir anlayışın da ürünüdür. Bugün, ülkemizde yaşayan 70 000 000 insanın yaklaşık yüzde 80'i köy veya kırsal alana bağlı olarak hizmet almaktadır ve bu insanlara hizmet götüren, kapatacağımız Köy Hizmetleri personelidir, yok saydığımız, boşa çıkardığımız Köy Hizmetleri çalışanlarıdır. Bugün, kırsalda, taşımalı sistemi, yani, eğitim gören çocuklarımızı kent merkezlerine taşıyan ve onların yolunun yapılmasını ve açılmasını sağlayan Köy Hizmetleri çalışanları, tarım alanlarının sulanmasıyla ekonomiye de katkıda bulunan, yediğimiz sebzede, meyvede emeği olan Köy Hizmetleri işçileridir değerli arkadaşlarım.
Bizler, çıkaracağımız, daha doğrusu sizin desteğinizle, AKP'li milletvekili arkadaşların desteğiyle çıkarılacak olan bu kanunda, bunların tamamını yok saymaktayız. Bu kuruluşa "verimsiz, hantal, masraflı diyemezsiniz. Bunun böyle olmadığı da bir gerçektir. Gelin, yol yakınken geri dönelim; Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğünü kapatmak yerine, çağdaş bir çizgide yeniden organize edelim diyorum.
Değerli arkadaşlar, Köy Hizmetlerinin kapatılması halinde, Köy Hizmetlerinin yapmış olduğu hizmetleri kim yerine getirecektir? İl özel idareleri bu hizmetleri yaparken, nasıl bir yol takip edecektir; sizin hantal, masraflı, verimsiz dediğiniz kadro ve sistemler mi hizmetleri yerine getirecek, yoksa, götürülecek hizmetler, ihale edilerek, özel sektör tarafından mı karşılanacaktır? Yani, bunun adını net koymanız gerekiyor.
İnsanın aklına da farklı şeyler geliyor; özel sektöre verilecek ihalelerde, birilerine rant mı sağlanacaktır... Örneklerini duble yollarda gördük değerli arkadaşlar. Duble yollar yapılırken, hükümet tarafından, devletin araç ve teknik kadrosu kullanılarak kâr etmesi planlandığı duyuruldu, devlet kâr etti denildi; oysa, gerçekten, duble yolların tamamına yakını müteahhitlere ihale edildi. Benzer olay, köylere götürülecek hizmetlerde de yaşanacak diye düşünüyor ve kaygılanıyorum.
Değerli arkadaşlar, yeni bir yapılanma içerisine girerken, geçmişi arar duruma gelmeyelim. "Reform" deyimiyle yapmış olduğumuz yeniliklerle çizmeye çalıştığımız portre, demokratikleşme resmi asla değildir. Çizilen resim, kamu kudretini yerli-yabancı, nüfuz, toprak ve sermaye sahipliğine devretme resmidir. Bakın, bunun altını çizerek bir kez daha söylüyorum: Çizilen resim, kamu kudretini yerli-yabancı nüfuz, toprak ve sermaye sahipliğine devretme resmidir. Bu yapılan yenilikler, asla, kalkınma adına yapılan yenilikler değildir; tam tersine, tüm kaynakların, yerli ve yabancı piyasa unsurlarını kâr hedefine bağlama, toprak ve suyu ticaret ve rant yönetimine terk etme yeniliğidir.
Değerli arkadaşlar, saymış olduğum bunca sebepden dolayı, Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü, kapatılmak yerine, gerçekten, daha çağdaş bir çizgide yeniden organize edilmelidir. Dolayısıyla, bu kanun tasarısı, ısrarla, bu bayram öncesi gündeme getirildi; bu kurban bayramı öncesi, Köy Hizmetleri çalışanları...
(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)
AYNI GÜN GENEL KURUL’DA
Aynı gün söz alan diğer vekiller
70 konuşma daha · 12 Ocak 2005