Sokak hayvanlarına ilişkin sorunların belirlenmesi, yerel yönetimlerin sorumluluk alanlarındaki çalışmaların tespiti ve alınacak önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Büyük şehirlerimiz başta olmak üzere sokak hayvanları ile ilgili karşılaşılan sorunlar, özellikle kamuya açık alanlarda, parklarda başıboş köpeklerin insanlara saldırma vakalarının artması kontrol dışına çıkabilen tepkilere yol açmaktadır.

Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre dünya nüfusunun yüzde 10'u kadar sahipsiz hayvan bulunmaktadır. Canlıların yiyecek kaynağı olan insanların artıklarının ancak yüzde 10'una yetmesi buna kaynak olarak gösterilmektedir. Buradan hareketle ilgili bakanlıklar ve yerel yönetimlerin herhangi bir veri çalışması yapmamasına karşın ülkemizde yaklaşık 8 milyon sahipsiz hayvan bulunduğu ileri sürülmektedir. Tahminlere göre şehir merkezlerinde bu rakamın yüzde 73'i kedi, yüzde 25'i köpek iken, kırsal alana geçildikçe bu oran tersine döndüğü görülmektedir.

Söz konusu sayısal veriler ve hızlı üreme ile popülasyonu artan kedi ve köpeklerdeki kısırlaştırma sorunu, acil çözüm bekleyen konuların başında gelmektedir. İlgili yasa ile barınak kurma zorunluluğu getirilen yerel yönetimlerin bu konuda başarısız olduğu görülmektedir. Türkiye genelindeki 1.390 belediyeden sadece yaklaşık 250'sinde sokak hayvanlarının barınmasına yönelik barınakların kuruluşu yapılmıştır. Üstelik bu yapılarda bulunması gereken asgari birimlerin de yeterli olmadığı görülmektedir.

Hayvanların Korunmasına Dair Uygulama Yönetmeliği'nin 23'üncü maddesi kapsamında gerekli bölümlerin bulunmadığı, muayene, ameliyat, veteriner, işçi ve işçi odalarının yeterli olmadığı, duş, depo, tuvalet ve en önemlisi kısırlaştırma sonrası rehabilitasyon için gerekli mekanlara yer verilmediği tespit edilmiştir.

Teknik donanımdaki yetersizliklerin dışında ilgili barınaklarda yeterli veteriner hekim ve operasyonlara destek verecek teknisyenlerin istihdam edilmemesi, Merkezi Bütçe?den yerel yönetimlerin barınak ihtiyaçlarını karşılamak üzere yeterli kaynak ayrılmaması, bütçe dağılımının sokak hayvanları popülasyonuna göre değil şehirlerin büyüklüklerine göre yapılması temel ihtiyaç haline gelen barınak sayılarının artmamasının gerekçeleri arasında yer almaktadır.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı başta olmak üzere, Tarım ve Orman Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ile ilgili kamu kuruluşlarının yeterli denetimleri sağlayamamasının bir sonucu olarak büyük kentler başta olmak üzere sokakta yaşamak zorunda bırakılan köpeklerin saldırıları, yaralanma, hatta ölümlü vakalar sonrası yaşanması yerel yönetimlerin itlaf gibi insanlık dışı yöntemleri tercih ettiğine de ne yazık ki şahit olmaktayız.

Sokakta yaşamak zorunda bırakılan canlılarla ilgili sorunları ortadan kaldıran ülkelerde mevzuatlara uygun çözümler geliştirildiği, hayvanına gerekli bakımı sağlayamayan kişilere ağır para cezalarını öngören müeyyidelerin uygulandığı, kamu yararına faaliyet gösteren dernek statüsündeki kuruluşların başıboş köpeklerin sayısını azaltmada önemli rolü olduğu görülmektedir.

Sokak hayvanlarının sayısının yüksek olduğu ve durumun umutsuz gözüktüğü ülkelerde işe yarayacağı bilimsel olarak ispatlanmış bir yöntem olarak, "Topla, Bakımını Yap, Aşıla, Aldığın Yere Bırak" adı verilen dört aşama tavsiye ediliyor. Türkiye'deki yasalar da bununla uyuşuyor. 2004 yılında yürürlüğe giren Hayvanları Koruma Kanunu'nda hayvanların kısırlaştırılması, aşılanması, rehabilite edilmesi ve kayıt altına alındıktan sonra alındıkları ortama bırakılması öngörülmektedir. Mevzuatta yazılı olan kuralların gerektiği gibi uygulanamaması nedeniyle sorunun çözümlenemediği ortadadır.

Bu kapsamda, sokak hayvanlarına ilişkin sorunların belirlenmesi, başta barınaklar olmak üzere kedi ve köpek popülasyonunun hızlı artışının önlenmesi ve bu canlıların istihdam edileceği barınaklardaki fiziki şartların düzeltilmesine ve sayılarının artırılmasına yönelik alınacak tedbirlerin araştırılıp değerlendirilmesi, çözüm önerilerinin tespiti için Anayasa'nın 98 inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzük"ünün 104 ve 105 inci maddeleri uyarınca Meclis Araştırması açılmasını uygun görmekteyiz.