Sağlık çalışanlarının sorunlarının giderilmesi ve sağlık sisteminin iyileştirilmesi için alınacak tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Sağlık iş kolundaki ihtiyaçlar ve talepler, emek örgütlerinin ve sağlık emekçilerinin görüşleri doğrultusunda belirlenmelidir. Özellikle, uzman tabip sayısındaki artışın yanı sıra, diğer meslek gruplarına da yeterli kadro tahsisi sağlanmalıdır. Bu, sağlık iş kolunun dayanıklılığı, devamlılığı ve etkinliği için önemlidir.

Türkiye'de sağlık alanındaki başlıca sorunlar sağlık çalışanlarına yönelik şiddet vakalarının artışı, sağlık emekçilerinin özlük haklarından yoksun bırakılması, sağlık hizmetlerine erişimde yaşanan zorluklar, uzun bekleme süreleri, artan hasta sayılarıdır. Sağlık iş kolunda çalışan hekim ve hemşire sayısının yetersizliği de bu sorunlarla paralel son yıllarda önemli bir sorun olarak ortaya çıkmaktadır. Ayrıca, sağlık çalışanlarının Türkiye'den yurtdışına göç etmesi bu durumu daha da karmaşık hale getirmektedir. Bu bağlamda, sağlık iş kolundaki sorunların nedenleri, etkileri ve çözüm önerilerinin incelenmesi gerekmektedir.

Türkiye'de her bin kişiye düşen hekim sayısı 2.2'dir. Bu rakam, OECD ülkeleri arasında en düşük seviyede olmakla birlikte Kamboçya'nın bile gerisinde kaldığımız bir duruma işaret etmektedir. Yunanistan, her bin kişiye düşen 6.3 hekim ile en iyi durumda olan ülkedir.

Türkiye, kişi başına düşen hemşire sayısında da gerilerde kalmaktadır. 38 üye arasında, Türkiye Kolombiya'nın ardından sondan ikinci sıradadır. Türkiye'de bin kişiye düşen hemşire sayısı 2,8 iken, OECD ortalaması 9,2'dir.

Türkiye'de 2022'de sağlık hizmetlerine başvuran hasta sayısı 305 milyon iken 2023'te 375 milyona çıkmıştır. Üniversite hastanelerine başvuran hasta sayısı ise 40 milyondan 45 milyona, özel hastanelere başvuran hasta sayısı ise 69 milyondan 75 milyona yükselmiştir.

Son olarak, Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, sadece 9 günlük bayram tatili boyunca, hastanelerde 112 Acil ambulansları ile 173 bin 174 vakaya müdahale edildiğini ve 5 milyon 148 bin 676 acil servis hizmeti verildiğini duyurmuştur.

Sağlık çalışanlarına yönelik şiddetin artması, göçün bir diğer nedeni olarak kabul edilmektedir. Türk Tabipler Birliği verilerine göre, yurtdışında eğitim veya çalışma için gereken 'iyi hâl belgesi' almak için 3 bin 25 hekim başvuru yapmıştır. Almanya'da görev yapan Türk vatandaşı hekim sayısı en son 2 bin 628 olarak açıklanmıştır.

Hekim ve hemşire sayısının yetersizliği, hastaların sağlık hizmetlerine erişiminde uzun bekleme süreleri ve randevu sıkıntılarına neden olmaktadır. Bu durum, hem sağlık emekçilerinin emek süreçlerini hem de hastaların tedavi süreçlerini olumsuz etkilemektedir. Öte yandan, azalan sağlık emekçisi sayısı, kalan emekçinin iş yükünü artırmakta ve bu da sağlık çalışanlarının tükenmişlik sendromu gibi sağlık sorunlarıyla karşı karşıya kalmasına yol açmaktadır.

Sağlık çalışanlarının yurt dışına göç etmesinin arkasındaki nedenler, çalışma koşullarının katlanılmazlığı, özlük haklarının kısıtlanması ve artan iş yükü gibi temel faktörlerdir. Bu nedenlerle, Türkiye'den yurtdışına göç eden sağlık çalışanı sayısının artışı, iş kolundaki emekçi açığını daha da derinleştirmektedir.

• Sağlık çalışanlarına yönelik artan şiddet vakaları ve özlük haklarının yetersizliği, çalışma koşullarının iyileştirilmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır. Bu faktörler, sağlık çalışanlarının memnuniyetsizliğini artırarak göç eğilimlerini tetiklemektedir. Açık bir şekilde, Türkiye'de sağlık emekçilerine yönelik artan şiddetin, sağlık emekçilerinin çalışma koşullarının ve özlük haklarının iyileştirilmesinin, hekim ve hemşire yetiştirme kapasitesi ile emek ve istihdam politikalarının değerlendirilmesi gerekmektedir. Üniversitelerin sağlık alanındaki kontenjanları, sağlık çalışanlarının nitelikli ve yeterli sayıda yetiştirilmesi açısından ele alınmalıdır.