31 Mart 2024 yerel seçimlerinde Van ilinde meydana gelen olayların tüm yönleriyle araştırılması ve gerekli tedbirlerin alınabilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

GEREKÇE

Demokratik protesto ve gösteri hakkını kullanmak için alanda bulunan vatandaşlara kolluk kuvvetlerince orantısız bir şekilde müdahale edilmiş ve müdahaleler sonucunda birçok kişi darp edilerek gözaltına alınmıştır. Gösteri ve protestoların olduğu her alanda vatandaşlara yoğun bir şekilde biber gazı ve tazyikli su sıkılmak suretiyle müdahale edilmiştir. Bu müdahaleler sonucunda şehrin cadde ve sokakları karışmış günlük sosyo-ekonomik hayat sekteye uğratılmıştır. Bu nedenle Beşyol Meydanı, Cumhuriyet Caddesi, Kazım Karabekir Caddesi ve çevresindeki sokaklarda bulunan işyerlerinin neredeyse tamamı kepenklerini kapatmak zorunda kalmıştır.

Yapılan gösteri ve müdahaleler sebebiyle şehrin cadde ve sokaklarında bulunan kaldırımlar ve peyzaj çalışmaları zarar görmüş ve kullanılamaz hale gelmiştir. 2 Nisan 2024 tarihinde basına ve sosyal medyaya yansıyan görüntülerden anlaşılmıştır ki şehirde yaşanan gösteri ve müdahalelere ilişkin gözlem yapmak isteyen avukatlara kolluk tarafından müdahale edilmiş ve bu müdahale sırasında Av. Eren BASKIN, Av. Ozan BAŞDİNÇ ve birçok vatandaş göz altına alınmıştır. Gözaltına alınan avukatlar ve vatandaşlara kötü muamele edilmiş orantısız güç kullanılarak gözaltılar gerçekleştirilmiştir.

Gündüz vakti devam eden gösteri, protesto ve müdahaleler gece boyunca da sürmüş ve şehrin ana arter, meydan, cadde ve sokaklarının yanı sıra ara mahallelere de sıçramış ve onlarca vatandaş gözaltına alınmıştır. Gösteri ve protestoların devam ettiği sırada Van Valiliği tarafından 02/04/2024 tarih 23:45 saatinde 03/04/2024-17/04/2024 tarihleri arasında geçerli olmak üzere gösteri, toplantı ve yürüyüş yasağı kararı ile birlikte şehre giriş ve çıkış yasağı kararı verilmiştir.

3 Nisan 2024 tarihinde DEM Parti tarafından; DEM Parti Eş Genel Başkanları Tülay HATİMOĞULLARI ve Tuncer BAKIRHAN, TİP Genel Başkanı Erkan BAŞ, DEM Parti Milletvekilleri, CHP Milletvekilleri, TİP Milletvekilleri, Leyla ZANA ve Başak DEMİRTAŞ"ın da katıldığı bir destek etkinliği gerçekleştirilmiştir.

Etkinliğin yapılacağı cumhuriyet caddesi TOMA, Zırhlı Araç ve Çevik Kuvvet Ekiplerince kapatılmıştır. Van Valiliğinin 02/04/2024 tarihli gösteri, toplantı ve yürüyüş yasağı kararı gerekçe gösterilerek destek eylemlerine müsaade edilmemiş ve kitleye dağılması için kolluk kuvvetlerince yine biber gazı ve tazyikli su ile müdahale edilmiştir. Bu müdahaleler sırasında milletvekilleri, parti yöneticileri, basın mensupları dahil birçok kişi kötü muameleye maruz kalmış ve yüzlerce vatandaş gözaltına alınmıştır. *

3 Nisan 2024 tarihinde Van Adliyesi önünde TBB Başkanı Erinç SAĞKAN, Bölge Baro Başkanları, İnsan Hakları Derneği Bölge Şube Başkanları, Özgürlükçü Hukukçular Derneği Eş Başkanı ve Bölge Şube Başkanları ve diğer Sivil Toplum Kuruluşları Bölge Temsilcilikleri Başkanlarının ve avukatların olduğu yoğun katılımlı bir basın açıklaması gerçekleştirilmiştir. Bu etkinlikte yapılan gözlemler sonucunda aşağıdaki hususlar tarafımızca tespit edilmiştir:

Van Barosu binasında toplanan katılımcılar Van Adliyesi önüne yürüyerek basın açıklamasını orada gerçekleştirmiştir. Basın açıklamasında konuşan TBB Başkanı Av. Erinç SAĞKAN ve Av. Sinan ÖZARAZ Van İl Seçim Kurulu kararının hukuka aykırı olduğunu ve halkın sandığa yansıyan iradesinin tanınması gerektiğini ifade etmişlerdir. Basın açıklamasının gerçekleştirilmesinden sonra kitle sorunsuz bir şekilde dağılmıştır. Akabinde şehir merkezinde yaşanan olayları gözlemlemek maksadıyla şehir merkezine yürüyen avukatlara kolluk kuvvetlerince orantısız bir şekilde müdahale edilmiştir. Bu müdahaleler sırasında Av. Ebru DEMİRTEPE, Av. Medeni GÜR, Av. Mustafa ÖZORAL, Av. Murat ÖZÇİÇEK, Av. Leyla KAPLAN KERTİŞ, Av. Lokman EMEN, Av. Ümit ŞAVAŞAN ve Gazeteci Medeni MAMEDOĞLU darp edilerek ters kelepçe ile gözaltına alınmıştır.

3 Nisan 2024 tarihinde saat 18:30 sıralarında Yüksek Seçim Kurulu, Van İl Seçim Kurulu kararını ortadan kaldırarak mazbatanın seçimde birinci olan DEM Parti adayı Abdullah ZEYDAN'a verilmesine karar vermiştir. Bu kararın akabinde şehirdeki kolluk kuvveti ablukası kaldırılmış ve şehir halkı bu kararı kutlamak için şehrin meydan cadde ve sokaklarına inmiştir.

Van İl Seçim Kurulunun kararı ile Yüksek Seçim Kurulunun kararı arasında geçen sürede Van ilinde yaşanan olaylar ve müdahaleler sırasında toplam 264 kişi darp edilerek gözaltına alınmıştır. Gözaltına alınanlardan adliyeye sevk edilenlerden hukukdışı bir şekilde 27'si tutuklanarak cezaevine gönderilmiştir. I Nisan ve 3 Nisan arasında Van ilinde meydana gelen gösteri ve müdahaleler sebebiyle şehrin ana arter cadde ve meydanları kullanılamaz hale gelmiş, günlük hayat sekteye uğramış, şehrin esnafları işyerlerini açamamış ve ticari hayat da sekteye uğramıştır.

Hukuk dışı olan mazbata gaspı süreci YSK"nin oy çokluğu ile aldığı karar sonucunda son bulmuştur. Ancak bu süreçte; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin İfade Özgürlüğünü düzenleyen 10. Maddesi, 1982 Anayasasının 26. Maddesi, 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanununun "herkes önceden izin almaksızın, silahsız ve saldırısız olarak kanunların suç saymadığı belirli amaçlarla toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkına sahip olduğu" hükmünü içeren 3. maddesi başta olmak üzere halkın ifade, örgütlenme ve toplu gösteri yapma hakkını düzenleyen uluslararası ve ulusal mevzuat; AİHM kararları, yasal içtihatlar ihlal edilmiştir. Özetle bu ihlalleri sıralayacak olursak; İdari makamlarca hukuksal olmayan kararlar neticesinde uygulanan yasaklarla ifade özgürlüğü hakkı ihlal edilmiştir. Kanuna aykırı uygulamalar ile yapılan gözaltılar ile kişi güvenliği ve özgürlük hakkı ihlal edilmiştir. Yasal düzenlemelere aykırı olarak verilen yasak kararları ve bu kararların uygulanması; görevi kötüye kullanma, kişi hürriyetinden yoksun bırakma ve seyahat hürriyetini engel suçlarının oluşmasına yol açmıştır. Demokrasiye ve halkın sandık iradesine yönelik bir darbevari girişim olan bu provokasyona karşı demokratik bir tutum sergileyen Van halkına yapılan hukukdışı saldırıların tüm boyutları ile açığa çıkarılması, süreç içerisinde temel hak ve hürriyetleri ihlal eden sorumluların tespit edilerek haklarında gerekli süreçlerin işletilmesi, bu darbe geleneğine karşı alınması gereken tedbirler için gerekli yasama faaliyetlerinin başlatılması amacıyla konu hakkında Meclis araştırması açılması için gereğini arz ve teklif ederim.