Emekli vatandaşların yaşadıkları sorunların tüm yönleriyle incelenerek yaşam koşullarının iyileştirilmesi için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Emeklilik; yaşamlarını belli bir ücret karşılığında çalışarak sürdürmüş bireylerin, yaşlı olma durumu nedeniyle çalışamayacak durumda olmaları varsayılıp, devlet tarafından planlanarak çalışma halini sonlandırmaları ile başlayan süreçtir.

Sosyal güvenlik devletin yükümlülükleri çerçevesinde bireylerin sosyal riskler ile karşılaştığında sosyal yardımlar, sosyal sigortalar ve diğer sosyal hizmetlerden faydalanmasını sağlamayı içeren bir sistem bütünüdür. Anayasa'nın 60'ıncı maddesinde yer alan "Herkes sosyal güvenlik hakkına sahiptir. Devlet bu güvenliği sağlayacak gerekli tedbirleri alır ve teşkilat kurar" hükmü çerçevesinde Türkiye?de de yaşamını sürdüren bireyler için bir güvenlik hakkı olarak devlete ödev olarak yüklenmiştir.

Ancak AKP iktidarı döneminde, emeklilerin sorunları derinleşerek artmıştır. Reform adı altında atılan adımlar emeklilerin kazanımları bir bir ellerinden alınmış, milyonlarca yurttaşın yoksullaşmasını ve güvencesizliğini de beraberinde getirmiştir. 2019 yılından bu yana emekli aylığının hesaplama esası olan prim, hizmet ve eğitim temeli yok sayılarak, keyfi "seyyanen zam" uygulamasıyla emekli aylıklarının yüzde sekseninin açlık sınırının altında bir yerde eşitlenmiş ve emekli aylıkları hak temelinden çıkarılmıştır.

TÜRK-İŞ Konfederasyonu'nun araştırmasına göre, dört kişilik ailenin aylık gıda harcaması tutarı yani "açlık sınırı" 16.257 TİL.*ye, gıda ile birlikte diğer tüm temel harcamaları için haneye girmesi gereken toplam gelir tutarı yani yoksulluk sınırı ise 52.955 TLye yükselmiştir. 2019 yılında emekli maaşlarının Gayri Safi Yurt İçi Hasıla"ya (GSYİH) oranı yüzde 6,9 iken, 2024'te emekli sayısı artmasına rağmen bu oran yüzde 4,5'e gerilemiştir. Bu veriler göstermektedir ki, emekliler çalışma yaşamları boyunca hizmet ettikleri ülkemizde emeklilik dönemlerinde yeterli payı alamamakta, milyonlarca emekli yurttaş açlık sınırının altında yaşamaya mahkum edilmiştir.

Emeklilerin insan onuruna yaraşır bir yaşam sürmeleri Anayasa ile güvence altına alınan sosyal devletin bir görevidir ve bu haklar devletin bütünlüğünün parçası olup, iktidarların keyfi uygulamalarına terk edilemez. Bu bağlamda, Türkiye'deki emeklilik sisteminin sorunlarının araştırılması, Anayasa'ya uygun bir sosyal güvenlik sisteminin kurulması için yapılması gereken düzenleme önerilerinin ortaya çıkarılması, emekli yurttaşların yaşam niteliğini arttıracak önlemlerin belirlenmesi ve bu alandaki çözüm önerilerinin araştırılması amacıyla Anayasa'nın 98'inci maddesi ve TBMM içtüzüğünün 104 ve 10$[okunamadı]'inci maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılmasını arz ve talep ederiz. 05.03.2024