Çiftçilere verilen tarım destek ödemelerinin arttırılması, 2024 yılı için belirlenen hububat fiyatlarının revize edilmesi ve çiftçilerin ürün teslim aşamalarında yaşadıkları sorunların çözülebilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

AKP'nin önceliğinin sermaye olduğu çiftçi olmadığının en son örneği ise geçtiğimiz günlerde Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından ekmeklik buğdayın kilogram fiyatının 9,25 TL, durum buğdayının kilogram fiyatının 10 TL, arpanın kilogram fiyatının ise 7,25 TL olarak açıklanması olmuştur. Yıllık resmi enflasyonun yüzde 75*lerde olduğu, mazotun yüzde 105 arttığı, gübreden tohuma, tarımsal ilaçtan taşıma ve depolamaya kadar bütün girdi fiyatlarının neredeyse iki katına çıktığı bir ortamda çiftçiye yapılan bu sembolik zamlar çiftçiyi üretimden tamamen kopma noktasına getirmiştir. Hatta son yıllarda çiftçi sayısı hızla gerilemiş 2 milyon 177 binlere kadar düşmüştür.

Enflasyon yüzünden 2023-2024 yılları arasında tarım girdilerinde ciddi fiyat artışları yaşanmıştır. Mazot, gübre, tohum, işçilik gibi girdilerdeki fiyat artışları nedeniyle çiftçilerin üretim maliyetleri ciddi şekilde yükselmiştir. Buğday üretim maliyetleri geçen yıla göre yüzde 62 artarak ortalama kilogram maliyeti 10,87 TI.*ye çıkmıştır. Gübre fiyatları %29,4 ile %56,4 arasında, mazot fiyatı %105, ilaç fiyatları ise %66 oranında zamlanmıştır. Tarımda maliyetlerin bu kadar artması çiftçileri zor durumda bırakmaktadır.

Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) 2024 yılı için buğday ve arpa alım fiyatlarını açıklamış, geçen yıl 8.250 TL olan buğdayın ton fiyatı, bu yıl sadece %12 artışla 9.250 TL olarak belirlenmiştir. Arpa fiyatı ise geçen yılki 7.000 TL seviyesinden "3 artışla 7.250 TL*ye yükselmiştir. Ayrıca iktidar tarafından belirlenen fiyatlar üzerinden ürünlerini TMO'ya satan çiftçiler, 2023 yılında ödemelerini 30 gün sonra alırken, 2024 yılında ise bu süre 60 güne çıkarılmıştır. Bu da borç altında üretim yapan çiftçilerin devletin açıkladığı fiyattan dahi ucuza satın alan tüccarlara mecbur kalmasına sebep olmaktadır. Ayrıca Çiftçi Kayıt Sistemi'ne (ÇKS) kayıtlı çiftçilere yapılan destek ödemeleri de yetersiz kalmıştır. 2023 yılında ton başına buğday için 1000 TL, arpa için 500 TL prim ödemesi yapılmış ancak ödemeler bir yıl gecikmeli olarak gerçekleşmiştir. 2024 yılı için açıklanan fark ödemeleri buğday için ton başına 1750 TL, arpa için ise 750 TL olarak belirlenmiştir. Ancak bu ödemeler de bir yıl gecikmeli olarak 2025 yılında yapılacağı için çiftçilerin üretim sürecine doğrudan bir katkısı olmayacaktır. Gecikmeli ve yetersiz yapılan bu ödemeler, çiftçileri yüksek faizli kredilere mahkum etmiş, halihazırda çevrilemez durumda olan borçları daha da büyütmüştür. Çiftçi borçları 700 milyara kadar çıkmıştır.

Türkiye 2022'de 8,9 milyon ton, 2023'te ise 11,9 milyon ton buğday ithal etmiştir. İthalat giderek artarken hükümet bu duruma çözüm üretmeye dönük bir çaba içerisinde olmamış aksine yanlış politikalarda ısrarcı olmaya devam etmiştir. 2023 yılında sadece buğday ithalatı için 3,5 milyar dolar, yani yaklaşık 79 milyar TL harcanmıştır. Aynı yıl tarım sektörüne ayrılan destek bütçesi ise sadece 63,3 milyar TL düzeyinde kalmıştır.

Çiftçiyi üretimden koparan AKP-MHP iktidarının ortaya koyduğu bu politikaların, bu aklın sonucu ise gıda enflasyonunda rekor kırmıştır. Türkiye'de yaklaşık 5 senedir gıda fiyatları aralıksız yükselmektedir.

Çiftçilerin faaliyetlerine devam edebilmesi için tarımda uzun vadeli destekleme politikalarının hayata geçirilmesi, gübre ve mazot gibi girdilerde sübvansiyonlar sağlanması, çiftçilere düşük faizli krediler verilmesi ve destek ödemelerinin artırılması gerekmektedir. Açıklanan hububat fiyatlarının revize edilmesi ve tarımsal destek politikalarının güçlendirilmesi gerekmektedir. Aksi takdirde üretimden daha fazla çiftçinin çekilmesi söz konusu olacak ve bu ülke ekonomisi ile gıda güvenliği açısından ciddi sorunlara yol açacaktır.

Toprak Mahsulleri Ofisinin (TMO) 2024 yılı için belirlediği hububat alım fiyatlarının revize edilerek çiftçilerin talep ettiği seviyeye çıkarılması, çiftçilerin ürün teslimatı esnasında yaşadığı tüm sorunların tespiti ve incelenmesi amacıyla bir Araştırma Komisyonu kurulmasını ve Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederim.