Yangınların risk değerlendirmelerinin yapılması ve yangınların neden olduğu zararların önlenmesi için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Kürtlerin yoğun olarak yaşadığı kentlerde çıkan yangınlara vaktinde müdahale edilmediği, DEDAŞ'ın elektrik nakil hatlarında gerekli bakım ve onarımları yapmadığı için sıkça yangınlara neden olduğu iddia edilmektedir. Özellikle Diyarbakır, Mardin, Şanlıurfa, Bingöl, Bitlis, Hakkâri, Şırnak, Batman, Adıyaman ve çevresinde çıkan yangınlara müdahalede gecikmeler yaşandığı ve yangınların kontrol altına alınmasında yetersiz kalındığı ayrıca tespit edilmiştir. Batı illerinde çıkan yangınlara hava araçlarının (uçak, helikopter vb.) hızlı müdahaleler yapılırken, Kürtlerin yaşadığı coğrafyada yangınlara bahse konu olan araçların gönderilmemesi dikkat çekiyor. Bu durum, yangınlarla mücadelede bölgesel farklılıkların olduğuna ilişkin iddiaları maalesef güçlendiriyor.

23 Haziran 2024'te, seçim bölgem olan Hakkâri kent merkezine 25 kilometre uzaklıkta bulunan Kırıkdağ köyünün yeni mahallesinde bir anız yangını meydana gelmiştir. Rüzgârın etkisiyle hızla büyüyen yangın, kısa sürede yerleşim yerlerine sıçramış ve kırsal Köksalan ve çevresindeki köylere de yayılmıştır. Yangın, bölgedeki yurttaşlarımızın evlerine, tarım alanlarına ve doğal yaşam alanlarına ciddi zararlar vermiştir. Yangının etkilerinin tamamen ortadan kaldırılması ve mağdur olan yurttaşlarımızın zararlarının tazmin edilmesi amacıyla, kapsamlı bir hasar tespit çalışması yapılması gerekmektedir.

1937 yılından bu yana Türkiye'de 1.9 milyon hektar orman alanı yandı. Son 20 yılda her yıl ortalama 16 bin hektar orman yanıyor. Özellikle son 5 yılda yangın sayılarında ve yanan orman alanı miktarında artış gözlemleniyor: 2023'ten bugüne kadar 4 bin 500 hektar kadar orman alanı yandı. Türkiye Ormancılar Derneği verilerine göre, 2011-2020 yılları arasında toplam 26 bin 311 orman yangını gerçekleşti. Bu yangınların 1468i kasıtlı olarak çıkarıldı, 8 bin 129'u ihmal ve dikkatsizlik nedeniyle meydana geldi, 12 bin 368'inin nedeni bilinmiyor ve 1333'ü kaza sonucu çıktı. 2022 yılında ise 12 bin 798 orman yangını meydana geldi.

Orman Genel Müdürlüğü'nün (OGM) personel sayısının yetersizliği, yangınlarla mücadelede önemli bir sorun teşkil ediyor. Öz Orman İş Sendikası, EYT nedeniyle azalan işçi sayısıyla en az 7 bin 500 yangın işçisinin istihdam edilmesi gerektiğini ifade ediyor. Tarım-Orman İş Sendikası, 2021'de gerçekleştirdiği çalıştayda OGM'nin işletme şefliği sayısını 2 bin 600'e çıkardığını belirtiyor. Ancak norm kadroya göre her şeflikte 5 orman muhafaza memuru olması gerekirken, şu anda toplamda sadece 7 bin 454 orman muhafaza memuru bulunuyor. Ayrıca, yangınla mücadelede geçici işçilerin çalıştırılması ve eğitimli işçilerin eksikliği de ciddi bir problem olarak ortaya çıkıyor.

OGM'nin, yangın söndürme araçlarının yetersiz sayıda ve ekipman açısından eksik olması, yangınlarla mücadelede etkinliği düşürüyor. 1077 yangın söndürme arazözünde en az altı işçi bulunması gerekirken, çoğu zaman bu araçlar iki veya üç işçi ile faaliyet gösteriyor. Ayrıca, OGM'nin lüks makam araçlarına yatırım yapması, kaynakların yangınla mücadeleye yönlendirilmediğini gösteriyor. 2020 yılında Kamu İhale Kanunu'na yapılan ilave düzenleme ile alınan 28 lüks makam aracı, yangınla mücadele için gereken kaynakların başka alanlara harcandığını ortaya koyuyor.

Yangınların risk değerlendirmeleri yapılması, teknik personelin eğitilmesi, yeterli donanım sağlanması ve enerji nakil hatları gibi risk faktörlerinin denetiminin artırılması ve yangınların neden olduğu zararın boyutlarının açığa çıkarılması amacıyla bir Araştırma Komisyonu kurulmasını arz ve teklif ederim.