İnternete erişim ve bilişim alanında yaşanan sorunların araştırılarak yapılması gereken yasal düzenlemelerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Ülkemizde ucuz ve sansürsüz internete erişim ile siber güvenlik alanına ilişkin yaşanan sorunların tespit edilmesi, bu sorunların çözülebilmesi için yapılması gereken mevzuat düzenlemelerinin belirlenmesi ve internete erişim hakkının yaygınlaştırılması hususunda Anayasanın 98'inci İçtüzüğün 104 ve 10'inci maddeleri gereğince Meclis Araştırma komisyonu kurulmasını arz ve teklif ederiz.

Birleşmiş Millet (BM) 2011 yılında internet erişimini "Temel bir insan hakkı" olarak tanınmış ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne eklenmiştir. BM İnsan Haklan Konseyi, daha sonra internet erişiminin engellenmesini insan hakkı ihlali olarak gören bir düzenleme yapmıştır.

2024 yılı itibariyle ülkemizdeki internet kullanıcı sayısı 74,41 milyona ulaşmıştır ve bu nüfusun yüzde 87,16'sıdır. Sosyal medya platformları, dijital dönüşümde kilit bir rol oynamaktadır. Nüfusumuzun yüzde 67,4'ü sosyal medya kullanıcısı ve yüzde 93,8'i mobil bağlantı sahibidir. Buna karşın özellikle düşük ve orta gelirli ailelerin mobil iletişim giderleri üzerindeki yük her geçen gün artmaktadır. Ülkemizde bu hizmetin güvenli, kaliteli ve daima uygun fiyattan sağlanması gerekirken, taahhüt süresi dolan tüketiciler paket yenileme işlemleri sırasında yüzde 200-300 zamlarla karşılaşmaktadır. Daha önceki yıllarda 24 ay olan tarife taahhüt süreleri, son yıllarda 12 aya indirilmiş, ödenen tarife paketinin üzerine daha önce çoğu ücretsiz olan mobil içerik servisleri, kim aramış uygulaması, paket aşımında yansıtılan bedel, saklama alanı hizmeti, kısa mesajı dinleme bedelleri vb. bedeller eklenince faturalar katlanmaktadır. Faturaya, KDV, Özel İletişim Vergisi (ÖİV), damga vergisi, telsiz kullanma ücretleri gibi vergilerin de yansıtılmasıyla birlikte faturalar şişmektedir.

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü'ne (OECD) üye 35 ülke arasında, 2022'de internet indirme hızında açık ara en yavaş ülke olan ülkemiz, 2023"te de bu sonunculuğunu korumuştur. İnternet hızı konusunda otorite sayılan ve bağlantı veri hızı ve gecikme süresi gibi internet erişim performansını ölçen Speedtest by Ookla, ülkelerin mobil ve sabit bant hızlarının raporuna göre, Türkiye sabit internet hızında 161 ülke arasında Kamboçya ve Bangladeş'in de gerisinde kalarak 106'ıncı sırada yer almaktadır. Türkiye'nin ortalama sabit internet hızı 42,90 Mbps olmuştur.

Yine, 2023 yılında yapılacağını açıklanan 5G ihalesiyle ilgili hazırlık sürecinin 2024 yılı içinde başlamasının beklentisine karşın 2025-2027 yıllarını kapsayan Orta Vadeli Program'da (OVP)

Türkiye'nin 5G'ye geçişine ilişkin hazırlık takvimin 2025 yılının son çeyreğine ertelendiği x görülmektedir.

Bununla birlikte internet dahil, kitle iletişim mecralarında erişim engellenmesi ülkemizde her geçen gün artmaktadır. İfade Özgürlüğü Derneği tarafından hazırlanan 2023 EngelliVWeb raporunda Türkiye'den 2023 yılı sonu itibarıyla 935 bin 415 web sitesi ve alan adına erişim 833 farklı kurum ve hakimlikler tarafından verilen toplam 821 bin 285 far rn engellendiği tespit edilmiştir. Bu rakam 2024 yılının ilk çeyreği sonunda, bir mil ol I milyon 43 bin 312 web sitesi ve alan adına 833 farklı kurum ve hakimlikler tarafından verilen toplam 892 bin 951 farklı karar ile raporda detaylandırılan hüküm ve yetkilere istinaden erişime engellenmiştir.

Toplumsal hayatta, uluslararası ilişkilerde, ekonomide, sanayide, sağlıkta, eğitimde, bilgi teknolojilerinin kullanıldığı her alanda siber güvenlik vazgeçilmez bir ihtiyaçtır. Ülkemizin her gün 400'ün üzerinde büyük saldırıyı önlediğinden hareketle, teknolojik gelişmeler, güncel koşullar, değişen ulusal ihtiyaçlar ve gereksinimler göz önünde bulundurularak sürekli güncellenmeli ve yenilenmelidir.

Tüm bu veriler, bilgi ve dijitalleşme çağında ülkemizde ucuz, sansürsüz, hızlı ve kaliteli dijital bir altyapının hala olmadığını ve bunun etkin politikalarla desteklenmediğini ortaya koymaktadır.

Sürdürülebilir kalkınma ve gelişmişliğin temel itici gücü niteliğindeki bilişim teknolojileri ve internet altyapısındaki soruların tespit edilmesi, bu alanda politikaların ve ilgili yasal düzenlemelerin oluşturulması ile siber güvenlik alanına ilişkin alınacak önlemlerin belirlenmesi, internet ve bilişim alanında yaşanan sorunların tespit edilmesi ve yapılması gereken hukuksal düzenlemelerinin belirlenmesi ile internete erişim hakkının yaygınlaştırılması hususunda Anayasanın 98'inci İçtüzüğün 104 ve 10'inci maddeleri gereğince Meclis Araştırma komisyonu kurulmasını arz ve teklif ederiz.

(ani MU -

Der CEN)