Yabancı ülkelere seyahat etmesi gereken vatandaşların vize işlemlerinde karşılaştıkları sorunların araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Son dönemde yabancı ülkelere eğitim, ticaret, spor vs. sebeplerle seyahat etmesi gereken vatandaşlarımızın vize işlemlerinde yaşadığı sorunların sebeplerinin araştırılması, bu sorunun ortaya çıkardığı zararların tespit edilmesi ve sorunun çözümü için gerçekçi çözümlerin belirlenmesi amacıyla Anayasamızın 98'inci, TBMM İçtüzüğü'nün 104 ve 105'inci maddelerine dayanarak Meclis Araştırması açılmasını saygılarımla arz ve teklif ederim.

Son yıllarda Schengen bölgesine seyahat etmek isteyen Türk vatandaşlarının vize başvurularındaki ret oranlarında kayda değer bir artış yaşanmaktadır. Avrupa Komisyonu verilerine göre, 2019 yılında yüzde 9,7 olan ret oranı, 2023 yılında yüzde 16,1'e yükselmiştir. Bunun yanında, vize kontenjanlarının yetersizliği sebebiyle birçok vatandaşımızın başvuru dahi yapamadığı belirtilmektedir.

Türkiye Seyahat Acentaları Birliği (TÜRSAB) Başkanı Firuz Bağlıkaya'nın açıklamaları, 2023 yılında 1 milyon 55 bin kişinin vize başvurusu yapabilmesine rağmen başvuru yapamayanların sayısının bu rakamın katbekat üzerinde olduğuna işaret etmektedir. Ülkemizin yaşadığı bu durum yalnızca bireysel seyahat özgürlüğünü kısıtlamakla kalmamakta, aynı zamanda ekonominin birçok alanını da olumsuz etkilemektedir. GSYİH içindeki payı yüzde 12'yi aşan lojistik sektörü, vize krizinden ciddi şekilde etkilenmektedir. İhracat ve ithalat süreçlerinde yaşanan aksaklıklar, Türk firmalarının küresel piyasalardaki rekabet gücünü azaltmakta ve artan maliyetler nedeniyle hem işletmeler hem de tüketiciler zarar görmektedir.

Ayrıca akademik hayatta da ciddi mağduriyetler yaşanmaktadır. Son günlerde kamuoyuna da yansıyan İtalya'daki üniversitelere kabul edilen yaklaşık 900 Türk öğrencinin vize başvuru süreçleri hâlâ tamamlanamamış durumdadır. Bu öğrencilerin çoğunun maddi yeterliliklerini belgelemelerine ve tüm evraklarının eksiksiz olmasına rağmen aylardır bekletildiği bildirilmektedir. Bu durum, Türkiye'nin genç nüfusunun uluslararası eğitim ve kariyer firsatlarından mahrum kalmasına sebep olmaktadır.

Vize sorunu, bireysel hakların ötesinde, ekonomik, sosyal ve eğitim alanlarında çok yönlü etkiler yaratarak ülkemizi uluslararası alanda olumsuz bir konuma taşımaktadır. Seyahat özgürlüğünün kısıtlanması Anayasamızda güvence altına alınan temel hak ve özgürlüklerle de çelişmektedir.

Tüm bu nedenlerle, vize krizinin farklı boyutlarının kapsamlı bir şekilde incelenmesi, bu sorunun çözümü için gerekli adımların belirlenmesi ve uluslararası platformlarda haklarımızın savunulması amacıyla bir Meclis Araştırma Komisyonu kurulması önem arz etmektedir.