Engelli bireylerin hayat standartlarının artırılması için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Türkiye'de engelli bireylerin toplumsal yaşama tam ve eşit katılımını sağlamak amacıyla son 20 yılda yapılan yasal düzenlemeler ve uygulamalara rağmen, bu bireylerin günlük yaşamda karşılaştıkları engeller devam etmektedir.

Türkiye'de 2002 yılında gerçekleştirilen Engelli Araştırması'na göre, toplam nüfusun

• 012,29'unun engelli olduğu tespit edilmiştir. 2011 yılındaki verilerde bir miktar düşüş olsa dahi, engelli bireylerin eğitim, istihdam ve sosyal katılım oranları hâlâ düşük seviyelerde kalmaktadır. 2022 yılı itibarıyla engelli bireylerin sadece "430'unun eğitim olanaklarından faydalandığı belirtilmektedir. Zorunlu eğitim çağındaki engelli çocukların %40'ının eğitime erişiminde ciddi sorunlar yaşadığı rapor edilmiştir. Özel eğitim gereksinimi olan öğrencilere yönelik destek hizmetlerinin yetersizliği dikkat çekmektedir. 2023 itibarıyla özel eğitim ihtiyacı olan yaklaşık 450 bin çocuktan sadece 964091 eğitim imkanlarına erişebilmiştir. Özel eğitim okullarının sayısı, 2010'da 122 iken 2023'te bir miktar artmasına rağmen, ihtiyacı karşılamaktan uzaktır. Engelli bireylerin istihdam oranı sadece %22 ile sınırlıdır; bu oran genel nüfus için %47'dir. Özel sektörde engelli kotası doldurulmamış, kotayı ihlal eden işverenlere uygulanan cezaların etkinliği tartışmalıdır. Kamu binalarının sadece 9625'i engelli bireylerin erişimine uygun hale getirilmiştir. Toplu taşıma araçlarının 9480'i erişilebilirlik standartlarını karşılamamaktadır. 2023 itibarıyla engelli bireylere sağlanan bakım aylığı temel ihtiyaçları karşılamakta yetersizdir. Engelli bireylerin 90709i, sosyal yardımlardan faydalanmalarına rağmen yoksulluk sınırının altındadır. Engelli bireylerin 9060*1, sağlık hizmetlerine erişimde altyapı ve lojistik sorunlar yaşamaktadır. Rehabilitasyon merkezlerinin sayısı ihtiyaçları karşılamaktan uzaktır.. Engelli bireylere yönelik sosyal yardım ve bakım hizmetleri yetersizdir. Bakım maaşı ve destek ödemelerinin ihtiyaçları karşılamadığı, birçok engelli bireyin temel ihtiyaçlarını bile karşılayamadığı görülmektedir. i

Engelli bireylerin eğitime erişimini artırmak liçin yapılması gereken yasal ve yapısal düzenlemelerin yapılması, engellilerin istihdam oranlarının artırılması için mevcut teşviklerin ve engelli kotası uygulamalarının etkinliğinin artırılması. sağlık ve rehabilitasyon hizmetlerinin engellilere erişimini kolaylaştıracak altyapı yatırımlarının yapılması, erişilebilirlik standartlarının kamusal alanlarda yaygınlaştırılması ve denetimlerin sıkılaştırılması, Sosyal yardım ve bakım hizmetlerinin iyileştirilmesi için bütçelerin artırılması ve yeni modellerin geliştirilmesi, Engelli bireylerin hayat standartlarının artırılması, haklarının korunması ve toplumsal katılımlarının sağlanması adına bu konuda Anayasa'nın 98, İçtüzüğün 104 ve 105. maddeleri uyarınca Meclis araştırması açılmasını arz ederim.

Saygılarımla. 02.12.2024