Vatandaşların bankalara olan borçluluk durumunun artan toplumsal olaylar üzerindeki etkisinin incelenerek gerekli tedbirlerin alınabilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Saygılarımla,

GEREKÇE

AK Parti iktidara geldiği andan itibaren uyguladığı borçlu insan imal etme politikasının sonuçları, BDDK verilerinde net bir şekilde görülmektedir. 2024 yılı itibariyle, bireysel kredi kartı borcu | trilyon 667 milyar TL'ye çıkmıştır. Geçen yıla oranla artış yüzde 35"'tir. Kredi kartlarını ödeyemeyenlerin sayısı ise 889 bin, toplam icra ve iflas dosya sayısı 39 milyondur. Bir başka ifade ile her iki kişiden biri borcunu ödeyememektedir. Borçlu insan imal etme politikasının bir başka evresini ise asgari ücreti genel ücret haline getirme ve bu şekilde halkı borca mecbur hale getirmektir. 2002'de asgari ücretle çalışanların toplam çalışanlara oranı yüzde 24,4 iken bu oran 2022 yılında yüzde 33,8"e çıkmıştır. 2002"de asgari ücretin iki katından fazla bir ücretle çalışanların oranı yüzde 40,1 iken, bu oran 2022'de asgari ücret ve ortalama ücret makasının daralması sebebiyle yüzde 18,1'e düşmüştür. 2005 yılında ortalama ücret düzeyi asgari ücretin 2,2 katıdır. Bugün ise 1,7'ye katıdır.? Genel ücret haline gelen asgari ücretin reel karşılığı ise yıllar içerisinde istikrarlı bir şekilde düşmüştür. Uluslararası Çalışma Örgütü (ILOY'nün 2022-23 Küresel Ücret Raporu'na göre, dünyadaki ücretli çalışanların yaklaşık yüzde 6O'ını oluşturan 620 ülkelerinde reel ücretler 2008 krizinde eksi yüzde 1,1'e, salgın sonrası dönemde 2022'nin ilk yarısında eksi yüzde 2,2'ye gerilemiştir."

Toplumun geneline yayılmış borçluluk halinin, Patriyarkal sistemin bir sonucu olarak, kadınlar tarafından daha da yoğun bir şekilde yaşandığı ortadadır. ILO verilerine göre kadınlar istihdam edildiklerinde bile, özellikle gelişmekte olan ülkelerde, erkeklere kıyasla oldukça düşük işgücü geliri elde etmekte dolayısıyla borca daha da yoğun bir şekilde itilmektedirler. Üzerlerine yüklenen hane içi işler nedeniyle iş gücüne katılamayan kadınlar, bu katılımı gerçekleştirdiklerinde, erkeklerle eş işler yaptıklarında dahi eş ücret alamamaktadırlar. Kadınlara yönelik oluşturulan kredilerin yani borçların miktarı (2023 yılı itibariyle kadın başına düşen kredi miktarı 418 bin TL'dir) ve dağılımı (kadın girişimcilere kullandırılan kredilerin yüzde 49'u hizmetler sektörüne kullandırılmıştır)* ise borçlu insanın imali politikalarının da patriyarkal sistemi destekler nitelikte olduğunu gözler önüne sermektedir. Kadınların özellikle girişimcilik teşvikiyle borçlandırılması kadınları hem güvencesiz hem borçlu hale getirmekle ücretli işçilikteki haklardan dahi mahrum etmektedir. Bu durumda borçlanmış kadınlar erkeklerle şiddet içeren ilişkilerinden çıkmakta zorlanmakta, aileye, kocaya, babaya mecbur edilmekte, boşanmalarının ya da erkeklerden bağımsız bir hayat kurmalarının önüne geçilmektedir. Sosyal devletin adeta ortadan kalktığı koşullarda kadın borçlanmasının erkek şiddetine son verme yollarını tıkadığı görülmektedir.

Kendilerine bir gelecek kurma çabasında olan gençlerin durumu ise, bu bağlamda özellikle dikkat çekicidir. Üniversitede, devletten kredi yani borç alan sayısı 2023-2024 öğrenim dönemi itibariyle 1 milyon 700 bindir. Üniversitede eğitim alan sayısı ise 7 milyona ulaşmıştır. Bir başka ifade ile her 4 öğrenciden biri devlete borçludur. Öğrencilerdeki borçluluk oranı bankaların verdiği öğrenim kredileri eklendiğinde daha da yükseleceği açıktır. Nitekim, yapılan bir araştırma, gençlerin bankalarla tanışma nedenleri arasında ilk sırada, öğrenim kredisi 6 Oeslz— 19 Maruf