Van'da göç, yoksulluk ve çevre konularında yaşanan sorunların nedenlerinin araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Van ilimizde sistematik şekilde devam eden göç, yoksullaşma ve çevre sorunlarının nedenlerinin açığa çıkarılması ve kalıcı çözümlerin oluşturulması amacıyla Anayasa'nın 98'inci, TBMM İçtüzüğün 104'üncü ve 10'inci maddeleri gereğince meclis araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz.

GEREKÇE

Alım gücünde yaşanan kayıplar, sosyal kansere dönüşen işsizlik, enflasyonun sürekli artışı ve yüksek kira oranları halkın ekonomik krizi her gün daha ağır şekilde yaşamasına neden oluyor. Ak Parti iktidarının uyguladığı adaletsiz ekonomik politikalar zengini daha zengin yaparken, yoksulu daha ağır bir yoksullukla karşı karşıya bırakıyor. Bu ekonomi politikaları, az sayıda zenginin karşısında her yıl milyonlarca insanın daha fazla yoksullaşmasına neden oluyor. Bu adaletsizlik TÜİK'in Ekim 2024 tarihinde yayınladığı verilere de yansımış durumda. Verilere göre; en yüksek gelire sahip %20'lik grubun toplam gelirden aldığı pay %48,7'ye iken, en düşük gelire sahip %20'lik grubun aldığı pay "6,1 civarında.

Van, nüfus baz alındığında Türkiye'nin 20'inci büyük kentidir. Van; zengin doğal kaynakları ve yaşamı, hayvancılık faaliyetlerine uygun verimli yapısı, binlerce çeşit bitki varlığı, tarihi varlıkları, yaz ve kış turizm potansiyeli, Van Gölü gibi doğal ve tarihi önemi tüm dünya tarafından kabul edilen gölüyle iç dinamikleri güçlü bir ilimizdir. Ancak, bu zengin kaynaklar ve güçlü iç dinamiklerine karşılık sosyal, ekonomik ve ekolojik anlamda kronikleşmiş birçok sorun yaşamaktadır. Van uzun dönemdir Türkiye'nin en yoksul ili durumundadır. Sosyal yaşamda halkın derinden hissettiği bu yoksulluk, TÜİK. verilerine de yansımıştır. TÜİK'in 2022 ve 2023 yılı Gelir Dağılımı İstatistikleri verilerine göre Van, Hakkari, Muş ve Bitlis en yoksul dört il olmuştur. Türkiye'de kendini ağır şekilde hissettiren ekonomik kriz; Kürtlerin çoğunlukta yaşadığı kentlerde devam eden demokrasi dışı uygulamalar, güvenlikçi politikalar ve merkezi iktidarın kayyım uygulamaları gibi yerel yönetimleri fiilen etkisizleştirme çabalarıyla birleşince bölgede yaşanan yoksulluğun izleri daha derinden hissedilmektedir. Yoksulluk, işsizlik, demokrasi ve insan hakları alanlarda yaşanan sorunlar nedeniyle Van yoğun ve sürekli bir şekilde göç vermektedir. Hem yurtiçi hem de yurt dışı göç hareketliliği kentte yoğundur. Şu anki durumda Van'ın işsiz, göç ve yoksulluk kentine dönüştüğü söylemek abartı olmayacaktır. Van'ın genç dinamik nüfusu yurtdışına göçmen kaçakçıları aracılığıyla giderken, iç göçte de kent yoğun bir hareketlilik yaşamaktadır. Kentin yıllara göre nüfus göstergeleri de bunu doğrulamaktadır. Adrese dayalı nüfus bilgisine göre Yüksek Doğurganlık oranına rağmen Van'ın 2020 yılında nüfusu 1 milyon 149 bin iken bu sayı 2023 yılında 1 milyon 127 bine gerilemiştir.

Yaşadığı ekonomik, sosyal sorunları kronikleşen Van'ın güçlü doğal varlıkları ve avantajlarına karşılık her geçen gün daha yoksul ve stresli bir kent haline getirmektedir. Van'ın mevcut dezavantajlı durumunun iyileştirilmesi ve sorunlarının uzun vadeli çözümü bölge illeri başta olmak üzere, tüm ülke ekonomisi için bir kazanım olacaktır. Van ilimizin yaşadığı ve kronik halen gelen sorunlarının nedenlerinin araştırılması, kapsamlı ve kalıcı çözümlerin oluşturulması için Meclis Araştırma açılmasının zorunlu olduğunu düşünmekteyiz.