Van ilinde bulunan çocukların yaşadığı sorunların ve çocuk yoksulluğunun nedenlerinin araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

GEREKÇE

TÜİK, 2024 "Çocuk Sağlığı ve Yoksunluğu" raporuna göre, 15 yaş ve altı çocuğu olan ailelerin; yüzde 9'unun maddi yetersizliklerden kaynaklı çocuklarına yeni giysiler alamadığı, yüzde 10'unun çocuklarının gün içinde taze meyve ve sebze tüketmesini sağlayamadığı, yüzde 9'unun çocuklarına düzgün iki çift ayakkabı alamadığı, yüzde 23'ünün çocuklarının günde en az bir kez et, tavuk veya balık tüketmesini sağlayamadığı, yüzde 12' sinin çocukları evde oynanabilecek oyuncaklara sahip olmadığı ve yüzde 11'iyse çocuklarına evde ders çalışabileceği uygun bir yer bulamadığını açıklamıştır.

Ankara Tabip Odası TÜİK'in açıkladığı 'Çocuk Sağlığı ve Yokşunluğu-2024' raporuna ilişkin derinleşen çocuk yoksulluğuna dikkat çekerek okullarda en az bir öğün ücretsiz ve sağlıklı yemek verilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Ayrıca Yoksulluk bir halk sağlığı sorunudur. Çocuklarda da yoksulluk ve hastalıkların görülmesi arasında doğrudan ilişkili bulunur. Yetersiz beslenme (malnütrisyon) çocuklarda büyüme geriliğine neden olurken aynı zamanda onların bağışıklık sistemlerini de zayıflatarak hastalık risklerini artırır ve bir hastalık ortaya çıktığında iyileşme zorlaşır. Geçmeyen halsizlik ve yorgunluk, bilişsel gerileme ve öğrenme güçlüğü, anemiler, raşitizm, kas zayıflıkları, diş çürükleri ve diş eti hastalıkları, saç dökülmesi, tırnak kırılmaları gibi pek çok durumun görülme sıklığı artar" diyerek açıklama yapmıştır.

OCD'nin 2024 verilerine göre Türkiye, çocuklarda yoksulluğun en yüksek olduğu ülkelerden biri olurken her beş çocuktan biri yeterli beslenememekte ve her dört çocuktan biri ise okula aç gitmektedir. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının Sosyal ve Ekonomik Destek programının raporuna göre ise maddi durumu kötü ailelere yapılan yardımdan yararlanan çocuk sayısı 172 bine dayanmış durumdadır. Bu yardım 2012'de 37 bin 295 çocuk ile sınırlıydı. 2020'de 129 bin olan yardımdan yararlanan çocukların sayısı, 2023 yılı sonu itibarıyla 164 bin 995'e ulaştı. 2024'ün ilk 6 ayı itibarıyla ise 171 bin 895'e yükselmiştir.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın 2024 yılına yönelik faaliyet raporuna göre; 2024 yılında toplam 252 bin 348 çocuk, ailesinin yanında desteklenmesi amacıyla Sosyal ve Ekonomik Destek Programı kapsamına alındığı açıklanmıştır.

2024 yılında Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) tarafından çocuk yoksulluğuna ilişkin yapılan bir araştırmanın sonucuna göre; Türkiye'de çocuk yoksulluğunun arttığı, 0-17 yaş grubundaki 7,03 milyon çocuğun yoksulluk içinde yaşadığı ve bunların 2 milyonunun "derin yoksulluk" içinde olduğu belirtilmiştir. 2017 yılında yüzde 36,8 olan yoksul bebek oranı 2022'de yüzde 41,4'e, yoksul çocuk oranı ise aynı dönemde yüzde 40,8' den yüzde 43,8'e yükselmiştir.

Türkiye'deki yoksul çocukların yüzde 28,4'ü bölge illerinde yer alırken, yüzde 13,1'i ise Urfa ve Diyarbakır'da yaşamaktadır. Yoksul çocuk sayısının Mersin'den başlayıp Van ve Hakkari'ye uzanan bölgede yoğunlaştığı ayrıca araştırmada yer almaktadır. Söz konusu bu bölgede ülkenin toplam nüfusunun yüzde 22,3'ü, toplam çocuk nüfusunun (0-17 yaş) yüzde 29,6'sı, kişi başına medyan (ortalamaya göre) gelire göre tanımlı yoksul çocukların ise yüzde 48,5'i yaşadığı belirtilmiştir.

Bu bilgiler ele alındığında Van gibi gelişmişlik düzeyi Türkiye ortalamasının altında olan illerde bu sorunlar daha belirgin hale gelmektedir. Bu bağlamda, çocukların yaşam koşullarının iyileştirilmesine yönelik etkili politikaların geliştirilmesi gerekmektedir. Van'da yeterli ve sağlıklı gıdaya erişemeyen çocuk sayısı derinleşen yoksulluk ile beraber vahim bir durum almıştır. Artan gıda güvensizliği ve yetersiz beslenmenin, gıda enflasyonu, çatışmalar, iklim değişikliği ve ekonomik gerilemeler gibi faktörlerin bir araya gelmesi nedeniyle de Van'da çocuk yoksulluğu artmaktadır. Üreticiyi teşvik eden ve destekleyen politikalar yerine uygulanan gasp, talan, yanlı politikalar ve tüketen bir toplumun oluşturulmak istenilmesi Van'da derin yoksulluğun oluşmasına sebebiyet vermektedir. Yaşanan derin yoksulluk çocukları temel ihtiyaçlardan yoksun bırakmaktadır.

Van ilinde çocuk yoksulluğu günden güne artıyorken, Van halkının iradesine bir kez daha atanan kayyım ile seçili eş başkanlarının çocuklara dönük projeleri/çalışmaları akamete uğratılmış ve böylelikle kentteki çocuk yoksulluğu kayyımlarla beraber derinleşmiştir. En son Perperok çocuk kreşinde durumu iyi olmayan ailelere verilen kreş desteğinin sonlandırıldığı ve çocukların mağdur edildiği iddia edilmiştir.

Milyonlarca çocuğun yoksulluk içinde olduğunu Türkiye'de ki vahim tablo ulusal, uluslararası raporlara ve TÜİK verilerine de yansımaktadır. Yoksullukla, yoksunlukla, açlıkla, işçileştirmeyle ve istismarla, karşı karşıya bırakılan milyonlarca çocuğun aynı zamanda yeterli gıdaya, eğitime, sağlığa, adalete yani temel ihtiyaçlarına erişimlerinin de engellendiği bilinen bir gerçektir.

Açıklanan nedenlerle Van ve ilçeleri başta olmak üzere Van'ın çevre illerinde yaşanan çocuk yoksulluğunun nedenlerinin araştırılması ve gerekli tedbirlerin ivedilikle alınması adına bir Araştırma Komisyonu kurulması elzemdir.