Konut edinme sorununun nedenlerinin araştırılarak düşük gelirli kişilerin konut sahibi olmasını sağlayacak çözümlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Türkiye'de yoksul vatandaşlar için konut edinmek, giderek zorlaşmıştır. Barınma hakkı temel bir insan hakkı olmasına rağmen, milyonlarca kişi için bu hak sadece bir hayalden ibaret kalmaktadır. Yoksulluk ve artan konut fiyatları, birçok ailenin güvenli bir evde yaşama umudunu ellerinden almıştır.

2024 yılı itibarıyla Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, ülkedeki ev sahipliği oranı 636,1'e kadar düşmüştür. Düşük gelirli vatandaşlar için bu oran daha da vahimdir; medyan gelirin %60'ının altında gelirle geçinen hanelerde ev sahipliği oranı %45,8'e kadar gerilemiştir. On yıl önceye kıyasla düşüş daha da dramatiktir. Temel barınma hakkı, ekonomik gerçekler karşısında paramparça olmaktadır.

Ev sahibi olamayan milyonlarca kişi, kiralık konutlarda yaşam mücadelesi vermektedir. Ancak kira fiyatları da kontrolsüz biçimde yükselmiş, konut masrafları halkın belini bükmüştür. TÜİK'in 2023 verilerine göre, nüfusun %14,9'u konut masraflarının kendileri için "çok büyük bir yük" olduğunu ifade etmiştir. Bu yük, maaşların eridiği, gıda ve enerji fiyatlarının hızla arttığı bir dönemde katlanarak büyümektedir. Birçok aile, aylık gelirinin yarısından fazlasını kiraya ayırmak zorunda kalmakta, temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanmaktadır.

Konut edinme krizi yalnızca bugünün sorunu değildir. Türkiye'deki yoksulluk oranı, 2024 yılında "%21,2 seviyesine ulaşmıştır. On milyonlarca insan için güvenli bir çatı altında yaşamak artık bir lüks haline gelmiştir. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı'nın raporuna göre, ülkede yaklaşık 2,5 milyon yoksul hane, yani yaklaşık on milyon kişi, konut edindirme sisteminden dışlanmış durumdadır. Devletin sunduğu konut politikaları, bu kesimi kapsamaktan uzaktır. Sosyal konut projeleri yetersiz kalmış, mevcut ekonomik koşullar içinde barınma hakkı sadece yüksek gelirli kesimlere sunulan bir ayrıcalığa dönüşmüştür.

Bu tablo, insani değerler açısından kabul edilemezdir. Barınma, her bireyin en temel hakkıdır ve devlet, bu hakkı koruma sorumluluğundadır. Yoksul vatandaşların konut edinme imkânlarının sınırlı kalması, yalnızca bireysel trajediler yaratmakla kalmaz; toplumsal huzursuzluk ve adaletsizlikleri derinleştirir. Konut edinme krizinin kökten çözülmesi, gelir düzeyi düşük vatandaşların konut sahibi olmasını sağlayacak, uzun vadeli ve sürdürülebilir çözümlerin üretilme amacıyla bu konuda Anayasa'nın 98, İçtüzüğün 104 ve 105. maddeleri uyarınca Meclis araştırması açılmasını arz ederim.

Saygılarımla. 08.01.2025