Cezaevlerinde kalan kadın ve hasta mahkumların sorunlarının araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Türkiye'de cezaevlerindeki hak ihlalleri gün geçtikçe daha çok artmakta, gündeme ve kamuoyuna yansımaktadır. Özellikle Adli Tıp Kurumu'nun cezaevinde kalamayacağı açık olan hasta mahpuslara yönelik cezaevinde kalabileceklerine dair raporlar da hak ihlallerine eklenmektedir.Cezaevlerindeki kadın mahpuslar ve hasta mahpusların sorunlarının araştırılması amacı ile Anayasanın 98. ve Iç Tüzüğün 104. ve 105. Maddeleri gereğince Meclis Araştırması için gereğini arz ve talep ederiz.

Türkiye'de cezaevlerindeki mahpus sayısı ve hasta tutukluların durumu, insan hakları örgütleri ve resmi kurumlar tarafından düzenli olarak rapor edilmektedir. 3 Haziran 2024 itibarıyla, Adalet Bakanlığı'nın verilerine göre, Türkiye'deki cezaevlerinde toplam 337.760 tutuklu ve hükümlü bulunmaktadır. Bu sayı, cezaevlerinin toplam kapasitesi olan 295.328'in oldukça üzerindedir, bu da kapasite fazlası olarak 42.542 mahpusun bulunduğunu göstermektedir. Son verilere göre hapisanelerde 650'nin üzerinde hasta mahpus vardır. Sadece 2024 Ocak ile Haziran tarihleri arasında 21 hasta mahpus cezaevinde yaşamını yitirmiştir. 2022 Mayıs ayından bu yana hapiste tutulan hasta mahpus Besra Yalçın, Konjenital Adrenal Hiperplazi hastası olup, gerekli tedavi ve kontrollerinin tutuklanması sonrasında devam ettirilmemesi nedeniyle, hastalığı sağlık ve yaşamına tehdit haline gelmiştir. Doktor tarafından Yalçın'a Vücudunda üretilmeyen maddeler var ve bunun gittikçe azalması hayati risk oluşturuyor, 40 yaşlarını göremeyebilirsin" denilmesine rağmen Yalçın hala cezaevinde tutulmaktadır. Semire Direkçi, yüksek tansiyon, kalp ritim bozukluğu, migren, guatr, ürtiker kurdeşen, alerji, sağ ve sol yumurtalıklarında kistler, anemi, bağırsak hastalıklarından muzdariptir. 25 yıldır hapishanede olan Direkçi'nin, bütün hastalıkları hapishane şartlarında ortaya çıkmıştır. Bu isimlerin yanı sıra Fatma Özbay, Sevil Çetin, Hatice Onaran ve Özge Özbek de durumu aciliyetini koruyan hasta mahpuslardır. Daha önce de birçok hasta mahpus kadın için İnsan Hakları Derneği tarafından serbest bırakılmaları yönünde çağrılar yapılmıştır. Hasta mahpusların söz konusu hastalıklarının cezaevi koşullarında daha da ilerlemesi kaçınılmazdır.

Ayrıca cezaevlerinde birçok başka hak ihlali de yaşanmaktadır. Son bilgilere göre Bakırköy Kadın Kapalı Cezaevi ve Sakarya Cezaevi'nde mahpuslara yönelik hak ihlalleri sistematik hale gelmiş durumdadır. Bakırköy'de kadın mahpuslara ayakkabı ve saç diplerine kadar arama yapılması, çıplak ayakla görüşe çıkmaya zorlanmaları, tek tip çarşaf ve kıyafet dayatmaları gibi uygulamalar keyfi ve insan onurunu zedeleyen bir baskı politikası olarak devam etmektedir. Sakarya Cezaevi'nde ise mahpusların sıcak suya erişimi engellenmekte, adli mahpuslarla birlikte kalmaya zorlanarak güvenlik riski yaratılmaktadır. Cezaevi yönetimlerinin baskıcı uygulamalarına karşı çıkan mahpuslara disiplin cezaları verilerek tecrit koşulları ağırlaştırmaktadır. Türkiye genelinde yaygınlaşan bu hak ihlalleri, cezaevlerinde insan onuruna uygun koşulların sağlanması gerektiğini bir kez daha ortaya koymaktadır. Bu hak ihlallerinin yanı sıra kadın mahpusların önemli bir kısmı cezaevinde çocuklarına bakmakta, hijyen ürünlerine ulaşım sorunları yaşamakta, engelli kadın mahpuslar cezaevlerinin uygun olmayan dizaynı sebebiyle zorluk çekmektedir.

Cezaevlerindeki kadınların mevcut sorunlarının yanında bilinmeyen sorunlarının da araştırılması ve bütün sorunların çözümüne dair bir düzenleme yapılması gerekmektedir.