Milli Eğitim Bakanlığı tarafından 2020-2025 yılları arasında öğrencilere ücretsiz dağıtılan ders kitaplarının basım ve ihale süreçlerinin tüm yönleriyle araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Ancak, 2020-2025 yılları arasında yapılan bazı ihalelerde aşağıdaki hususlarda kamuoyunda ciddi soru işaretleri oluşmuştur:

• İhale Usulleri: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'na aykırı olarak, rekabeti sınırlayan pazarlık usulü (21/b) yönteminin olağan hale geldiği; doğrudan temin benzeri uygulamalarla bazı firmaların sistematik olarak tercih edildiği gözlemlenmiştir.

• Tekelleşme Riski: Bazı firmaların aynı yıllarda ardışık olarak birden fazla büyük ölçekli ihaleyi aldığı ve bu firmaların sektör üzerinde tekel etkisi yarattığı yönünde bulgular bulunmaktadır.

• Kamu Zararı Riski: Aynı iş kalemleri için farklı firmalara farklı bedeller ödendiği, fiyatlarda standardizasyonun sağlanmadığı, kamu yararının zedelendiği yönünde veriler kamuoyuna yansımıştır.

• Harcama Şeffaflığı: Yüz milyonlarca liralık kamu harcamalarına rağmen, bu süreçlere ilişkin harcama kalemlerinin, ihale kararlarının, komisyon raporlarının ve teknik şartnamelerin kamuoyuyla yeterince paylaşılmadığı görülmektedir.

• 2024 yılında "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli" kapsamında basılacak ders kitaplarının baskı işi, yalnızca üç firmaya toplam 269 milyon 85 bin TL bedelle verilmiştir.

• 2022 yılında, Suriyeli öğrencilere dağıtılacak kitapların baskısı için yine pazarlık usulüyle yalnızca bir firmaya 124 milyon TL tutarında ihale verilmiştir.

• Bu firmalar arasında yıllar içinde tekrar eden yapılar ve ilişkili sermaye gruplarının olup olmadığı belirsizdir.

• Anayasa Madde 160 ve Sayıştay Kanunu Madde 2 uyarınca, kamu idarelerinin tüm mali faaliyetlerinin denetlenebilir olması esastır.

• 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, ihale süreçlerinde saydamlık, rekabet, eşit muamele, güvenilirlik, kamuoyu denetimi ve kaynakların verimli kullanımı ilkelerini zorunlu kılar.

• 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, kamu harcamalarının hesap verilebilirliğini ve mali disiplinin tesisini öngörmektedir.

Bu gerekçeler doğrultusunda;

• Ders kitabı basım ve dağıtım ihalelerinin hangi usulle, hangi firmalara ve hangi bedellerle verildiği;

• İhalelere katılım koşullarının rekabeti engelleyip engellemediği;

• Firmalar arası dağılımda kamu yararının gözetilip gözetilmediği;

• Pazarlık usulünün kullanımında yasal gerekçelerin oluşup oluşmadığı;

• Kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılıp kullanılmadığı;

• Şeffaflık, hesap verebilirlik ve denetim ilkelerine uygunluk; konularının tüm yönleriyle araştırılması ve gerekli önerilerin ortaya konulması amacıyla Meclis Araştırması açılması elzemdir.

PRUP BASKAW