Türkiye'de artan obezite sorununun neden olduğu sağlıksal ve ekonomik problemlerin araştırılarak obeziteyle mücadelede alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Sağlık Bakanlığı'nın 2023 yılında yayımladığı Türkiye Hanehalkı Sağlık Araştırması raporu, obezitenin ülkemizde geniş kesimleri etkilediğini ve mücadelede kapsamlı stratejilerin gerekliliğini ortaya koymaktadır. Bu stratejiler, sadece bireysel farkındalığı artırmakla kalmamalı, okullarda sağlıklı yaşam eğitimini teşvik etmeli, kentsel alanlarda spor ve yürüyüş alanlarını artırmalı, gıda sektörüne yönelik düzenleyici tedbirleri kapsamalıdır.

Bu bağlamda Türkiye'de obezite sorununun artan yaygınlığı, neden olduğu sağlık ve ekonomik problemler ile uzun vadeli etkilerinin ortaya konulması; ayrıca bu halk sağlığı sorununa karşı geliştirilecek etkili politika ve müdahale araçlarının belirlenmesi amacıyla Anayasa'nın 98. ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 104. ve 105. maddeleri uyarınca bir Meclis Araştırması açılmasını arz ederim.

GEREKÇE

Dünya genelinde olduğu gibi Türkiye'de de obezite, giderek büyüyen ve toplumu derinlemesine etkileyen önemli bir halk sağlığı sorunu haline gelmiştir. Obezite yalnızca bireylerin yaşam kalitesini düşürmekle kalmamakta; aynı zamanda diyabet, kalp-damar hastalıkları, hipertansiyon ve bazı kanser türleri gibi birçok kronik hastalığın temel nedenlerinden biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ve Sağlık Bakanlığı verileri, bu durumun ülkemizdeki vahametini gözler önüne sermektedir.

TÜİK'in 2022 yılı verilerine göre, 15 yaş ve üzeri bireylerde obezite oranı %20,2 olarak belirlenmiştir. Bu oran 2019 yılında %21,1 idi. Her ne kadar küçük bir düşüş gözlemlense de oranların hâlâ yüksek seviyelerde olduğu aşikârdır. Kadın bireylerin %23,6'sının obez, %30,9'unun ise fazla kilolu (obezite öncesi) kategorisinde yer alması, sorunun özellikle kadınlar arasında daha yaygın olduğunu göstermektedir. Erkeklerde ise obezite oranı %16,8 olup, fazla kilolu oranı %40,4'tür. Bu da erkeklerde fazla kilolu bireylerin sayısının daha yüksek olduğuna işaret etmektedir.

Obezite, bireysel tercihlerden ziyade sistemsel ve çevresel koşullarla da şekillenmektedir. Obezitenin altında yatan nedenlerden biri de sağlıksız gıdalara kolay erişim, fiziksel aktivitenin sınırlanması ve özellikle dar gelirli kesimlerin sağlıklı beslenmeye ulaşamaması gibi yapısal sorunlardır. Bu bağlamda obezite, sadece bir sağlık değil, aynı zamanda sosyal adalet ve kalkınma meselesi olarak da değerlendirilmelidir.

Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan 2023 tarihli "Türkiye Hanehalkı Sağlık Araştırması" raporu da, obezitenin yaygınlığı ve bununla mücadeledeki mevcut politikaların değerlendirilmesi açısından önemli bir kaynak niteliği taşımaktadır. Obeziteyle mücadele sadece bireyin sorumluluğuna bırakılmamalı; toplumsal düzeyde bütüncül politikalarla desteklenmelidir. Okullarda sağlıklı beslenme programlarının uygulanması, fiziksel aktiviteyi teşvik eden şehir planlaması ve gıda reklamlarına yönelik denetim gibi yapısal önlemler bu noktada büyük önem taşımaktadır.

Tüm bu veriler doğrultusunda, ülkemizde obezitenin neden olduğu sosyoekonomik ve sağlık temelli sorunların tespit edilmesi, obeziteye yol açan yapısal faktörlerin araştırılması ve etkin mücadele stratejilerinin geliştirilmesi amacıyla bir Meclis Araştırması açılması zaruri hale gelmiştir. Sağlıklı nesillerin yetişmesi, sağlık harcamalarının azaltılması ve toplumsal refahın artırılması için bu konuya kayıtsız kalınmamalıdır.

Sonuç olarak, obezitenin nedenlerinin ve sonuçlarının derinlemesine incelenmesi; kamu politikalarının yeterliliğinin değerlendirilmesi ve toplum genelinde sağlıklı yaşam kültürünün oluşturulması amacıyla Meclis Araştırması açılmasını arz ederim.