Bir bildiriye imza atan akademisyenlerin durumunun araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

2016 yılının Ocak ayında yayınlanan Bu Suça Ortak Olmayacağız başlıklı bildiriye imza veren akademisyenler, uzmanlar ve lisansüstü öğrencileri ağır yaptırımlar ve cezalandırmayla karşı karşıya kalmıştır. Bildirinin yayımlanmasını takip eden dönemde imzacı akademisyenlerin bir kısmı gözaltına alınmış, tutuklanmış, adli ve idari soruşturmalara uğramış ve nihayetinde 400'den fazla akademisyen Kanun Hükmünde Kararnamelerle üniversitelerden çıkarılmış ve kamu haklarından mahrum bırakılmıştır. 2016 yılında başlayan idari yargılama süreci birçok akademisyen açısından hâlâ sonuçlanmış değildir. Anayasa Mahkemesi 2019 yılında Bu Suça Ortak Olmayacağız bildirisinin. ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi gerektiğine hükmetmiş olmasına rağmen, üniversitelerden uzaklaştırılan bildiri imzacısı akademisyenlerin işe dönüş davaları hâlâ olumlu sonuçlanmamıştır. Barış akademisyenlerinin yanı sıra on binlerce kamu çalışanı da muğlak ve hukuka aykırı gerekçelerle Kanun Hükmünde Kararnameler marifetiyle işten çıkarılmışlardır. Barış Akademisyenlerinin ve KHK'lerle işlerinden çıkarılan diğer çalışanların hukuki ve ekonomik sorunlarının araştırılması amacıyla Anayasa'nın 98'inci İçtüzüğün 104'üncü ve 105'inci maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederim. 26.05.2025

GEREKÇE

Türkiye'nin çeşitli üniversitelerinden 2.000'in üzerinde akademisyen, uzman ve lisansüstü öğrencisi 2016 yılının Ocak ayında "Bu Suça Ortak Olmayacağız" başlıklı bir bildiriye imza verdi. Bildirinin yayınlandığı dönemde Türkiye'nin Güneydoğu bölgesinde çatışmalar yaşamıyor ve siviller dahil olmak üzere yüzlerce insan hayatını kaybediyordu. Çatışmaların durması için toplumun farklı kesimlerinden birçok birey, grup ve sivil toplum kuruluşu girişimlerde bulundu. Bu gruplardan biri de Barış için Akademisyenler olarak bilinen gruptur. Barış İçin Akademisyenler imzasıyla yayımlanan bildiri ulusal ve uluslararası çapta etki göstermiş ve birçok kesimin desteğini almıştı. Ancak söz konusu bildiri dönemin siyasi iktidarının temsilcileri tarafından suç unsuru gibi gösterildi.

Metnin tamamını göster (4 paragraf daha)Metni kısalt

Bildiriyi imzalayan akademisyenler televizyon kanallarında, gazetelerde ve sosyal medya mecralarında hedef gösterildiler. Bazı akademisyenler çalıştıkları üniversitelerde sözlü, yazılı ve fiziksel şiddete maruz kaldı.

Bazı şehirlerde bildiri imzacısı akademisyenler gözaltına alındı, bir kısmı tutuklandı. Birçok üniversite imzacı akademisyenler hakkında disiplin soruşturması başlattı. Akademisyenler hakkında ceza davaları açıldı. Vakıf üniversitelerinde çalışan imzacı akademisyenlerin sözleşmeleri feshedildi. 20 Temmuz 2016'da ilan edilen Olağanüstü Hal kapsamında çıkarılan Kanun Hükmünde Kararnamelerle bildiri imzacısı akademisyenler üniversitelerden uzaklaştırıldı. 400'den fazla akademisyen üniversitelerdeki görevlerinden çıkarıldı, kamu haklarından yoksun bırakıldı ve pasaportları iptal edilerek seyahat özgürlükleri ellerinden alındı.

KHK marifetiyle işsiz bırakılan akademisyenler Türkiye dışındaki iş ve burs imkânlarından da mahrum kaldı. Barış akademisyenlerinin üniversitelerden çıkarıldığı ilk KHK olan 1 Eylül 2016 tarihli 672 sayılı Kararnamenin üzerinden neredeyse 9 yıl geçmiş durumdadır. Anayasa Mahkemesi 2019 yılında Bu Suça Ortak Olmayacağız bildirisinin ifade özgürlüğü kapsamında olduğuna karar vermiş ve imzacılarının cezalandırılmasının hukuka uygun olmadığına hükmetmiştir. Fakat işten çıkarılan barış akademisyenlerinin büyük bir kısmı hâlâ görevlerine iade edilmiş değildir.

2016'daki OHAL ilanından sonra yalnızca Barış Akademisyenleri değil on binlerce kamu çalışanı KHK'lerle görevlerinden uzaklaştırılmıştır. İşten çıkarılan kamu çalışanlarının büyük bir kısmı görevlerine dönebilmiş değildir. KHK'ler toplumun önemli bir kesiminde siyasi, psikolojik ve ekonomik olarak büyük bir travma yaratmış durumdadır. Başta Barış Akademisyenleri olmak üzere KHK'yle işlerinden uzaklaştırılan kişilerin sorunlarının araştırılması, maddi ve manevi kayıplarının tespit edilmesi ve bu kayıpların tazmin edilmesi için bir Meclis Araştırma Komisyonu kurulması gereklidir.