Yangın alanlarında görev yapan orman işçilerinin karşılaştıkları sorunların araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Türkiye genelinde orman yangınlarıyla mücadele eden işçilerin önemli bir kısmı kadrolu personel değildir. Mevsimlik işçi statüsünde istihdam edilen bu emekçiler, çoğu zaman yılın sadece belirli aylarında çalışmakta, düşük ücretlerle, geçici sözleşmelerle ve sosyal güvenceden yoksun şekilde hayati riskler taşıyan görevler üstlenmektedir. Kadrolu personelin sınırlı sayıda olması, yangın sezonunda görevli ekiplerin hızla artırılması ihtiyacını doğurmakta; bu da çoğu zaman eğitim almamış, deneyimsiz ve yeterli koruma ekipmanına sahip olmayan işçilerin yangınlarla mücadeleye sevk edilmesiyle sonuçlanmaktadır.

Orman Genel Müdürlüğü bünyesindeki yaklaşık 22.000 işçiden yalnızca yaklaşık 4.000'i kadrolu ve sözleşmeli daimi personeldir. Öte yandan 4.500 mevsimlik işçi arasında yalnızca 3.105'i orman işçisi statüsünde olup, geri kalan mevsimlikler operasyonel destek rollerindedir. Bu gerçek, yangınla mücadeleye katılan orman işçilerinin büyük çoğunluğunun mevsimlik kadro ile çalışan, sosyal güvenceden ve eğitim altyapısından yoksun emekçiler olduğunu göstermektedir.

Hayatını kaybeden 10 orman işçisinin (5'i AKUT gönüllüsü) bir kısmının mevsimlik işçi olması, ülkemizdeki orman yangınlarına müdahale sisteminin yapısal zafiyetlerini gözler önüne sermektedir. Orman işçileri en ağır koşullarda, ateşin içine gönderilmekte ancak kendilerini koruyacak donanıma, eğitime ve haklara sahip olamamaktadır. Sahada kullanılan yangın söndürme ekipmanlarının yeterliliği ve kalitesi ise her dönem tartışmalara neden olmaktadır. Koruyucu kıyafetlerin eksikliği, ekipman yetersizliği ve ilk yardım malzemelerinin bulunmayışı veya sınırlılığı gibi hayati eksiklikler, yangına müdahale eden işçileri her an ölümle karşı karşıya bırakmaktadır.

Öte yandan, yangınlarla mücadelede görev alacak personelin eğitimi hayati öneme sahiptir. Ancak sahada çalışan pek çok orman işçisi, yangınla mücadele konusunda yeterli teorik veya pratik eğitim almadığıyla ilgili sendikalar ve meslek örgütleri tarafından sıklıkla uyarılar yapılmaktadır. Eğitim eksikliği, yangın anında alınacak kararların doğru ve hızlı şekilde verilmesini engellemekte, can kayıplarını artırmaktadır. Bu ihmaller yalnızca bireysel sorumluluklarla açıklanamaz. Sistematik bir koordinasyon, hazırlık ve personel planlama sorununun söz konusu olduğu açıktır.

İklim krizinin etkisiyle orman yangınlarının sıklığı ve şiddeti artarken, ülkemizin yangınlara karşı müdahale kapasitesi bu yeni risk düzeyine uygun şekilde güçlendirilmemiştir. Yangınlara karşı mücadelede yalnızca gönüllülük ve fedakârlık değil; liyakatli kadrolar, bilimsel planlama, teknolojik altyapı ve güçlü sosyal haklar da gereklidir. Doğanın korunması, doğanın korunmasında görev alan emekçilerin de maddi ve manevi yönden korunmasını gerekli kılmaktadır. Gelinen aşamada orman işçilerinin sosyal, ekonomik ve eğitim alanındaki haklarında ciddi sorunların yaşandığını görülmektedir. Tüm bu nedenlerle, yangın alanlarında görev yapan orman işçilerinin yaşadıkları sorunların araştırılması ve kalıcı çözümlerin oluşturulması amacıyla Meclis Araştırması açılması TBMM'nin sorumluluğudur.