Orman Genel Müdürlüğü bütçesinin amaç ve faaliyetleri kapsamında kullanılıp kullanılmadığının araştırılması amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Orman yangınlarıyla mücadelede birincil sorumlu kurum olan Orman Genel Müdürlüğü (OGM), son yıllarda ciddi yapısal eleştirilerle karşı karşıya kalmaktadır. Yangın söndürme uçaklarının sayısal ve teknik yetersizliği, ihaleyle özel şirketlerden kiralanan hava araçlarının verimliliği konusundaki tartışmalar ve yeterli eğitim almamış mevsimlik yangın işçilerinin sahada yaşadığı zorluklar bu eleştirilerin başında gelmektedir. Ayrıca orman köylülerinin yangın gönüllüsü olarak sürece dahil edilmesine dair politikasızlık, yangınlara erken müdahale konusunda yerel kapasitenin zayıf kalmasına yol açmaktadır.

Orman Genel Müdürlüğü'nün bütçe kalemleri incelendiğinde, Türkiye bütçesinden önemli bir pay alan Genel Müdürlüğün bütçe kalemlerindeki tercihlerinin başta orman yangınları ile mücadele olmak üzere Kurum'un amaç ve faaliyetleri kapsamında işlevli kullanamadığı ortaya çıkmıştır.

Orman Genel Müdürlüğü 2020 yılında 1 milyar 26 milyon TL, 2021 yılında 5 milyar 357 milyon TL, 2022 yılında 9 milyar 264 milyon TL, 2023 yılında 4 milyar 489 milyon TL kar elde etmiştir. Müdürlük 2024 yılında 1 milyar 601 milyon lira zarar etmiştir.

Orman Genel Müdürlüğü 'tasarruflarını' ise faiz geliri elde etmek için kullanmıştır. 2020 yılında 185.1 milyon TL faiz geliri elde eden kurumun bu kalemde elde ettiği gelir yıldan yıla artmış; 2021 yılında elde edilen faiz geliri önceki yıla göre yüzde 196 artışla 549.5 milyon TL'ye, 2022 yılında önceki yıla göre yüzde 123 artışla 1.2 milyar TL'ye, 2023 yılında önceki yıla göre yüzde 80.7 artışla 2.2 milyar TL'ye çıkmıştır. 2024 yılının tamamında elde edilen faiz geliri ise 2 milyar TL'yi aştı. Orman Genel Müdürlüğü son 5 yılda 6.2 milyar TL faiz geliri elde etmiştir.

Orman Genel Müdürlüğü'nün kar ve faiz oranları yıldan yıla artış gösterirken, orman yangınlarıyla mücadele kapsamında filo ve diğer araçlarla ilgili aynı oranda artış sağlanamamıştır. Son 5 yılda 6.2 milyar TL faiz geliri elde eden Orman Genel Müdürlüğü 2024 yılında Jandarma Genel Komutanlığı ve Rusya Acil Durumlar Bakanlığı ile protokol imzalanarak toplam 75 adet hava aracı kiraladı. 3 yıllık kiralama projeleri kapsamında; 50 helikopter için 2.1 milyar TL, 14 uçak için 1.2 milyar TL, Jandarma Genel Komutamıgudar kiralanan 10 helikopter için 251.7 milyon TL ve Rusya Acil Durumlar Başkaflıgodar kiralanan 1 uçak için 164.6 milyon TL ödeme yapmıştır.

SEL P BASKANLE

Buna göre toplam 75 uçak için üç yıllık kira tutarı 3.7 milyar TL olmuştur. Uç yıl için 75 uçağa yapılan harcama tutarı 2024 yılı parasal değerlerine göre son 5 yıllık faiz gelirinin yüzde 31.76'sı, son 5 yıllık toplam karın ise yüzde 6.75'i kadar olmuştur. 2024 yılı uçak kiralamaları tutarının kar ve faiz gelirine oranı ise sadece yüzde 5.57'si kadar gerçekleşmiştir.

2021 yılında gerçekleşen büyük orman yangınlarında, havadan müdahale ekipmanlarına ve filoya sahip olmadığı için eleştirilen Orman Genel Müdürlüğü aradan geçen 4 yıllık sürede bütçe kalemlerini faiz gelirleri için kullanırken, filo oluşturamamıştır. Bu durum 2025 yılında gerçekleşen orman yangınları faciasında etkisiz kalınmasına ve ormanlarımızın kül olmasına neden olmuştur.

Tarım ve Orman Bakanlığı'na bağlı Orman Genel Müdürlüğü'nün bütçe kalemlerinin orman yangınları ile mücadele başta olmak üzere Kurum'un amaç ve faaliyetleri kapsamında işlevli kullanılıp kullanılmadığının araştırılması ve orman yangınlarıyla mücadele kapsamında bütçenin işlevli kullanılabilmesi için gerekli önlemlerin alınması amacıyla Anayasa'nın 98 inci, TBMM İçtüzüğünün 104'üncü ve 105'inci maddeleri uyarınca Meclis araştırması açılmasını saygılarımla arz ve teklif ederiz.

GRUP BASKANLE

PAYET HAL

FAUP BASKANL