Bazı devlet okullarında bağış adı altında kayıt ücreti toplandığı iddialarının araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Eğitim bütçesinin yetersiz bırakılması, okulların temel ihtiyaçlarının bakanlıkça karşılanmaması, denetim süreçlerinin etkin biçimde işletilmemesi ve "bağış" adı altında zorunlu ödemelerin giderek yaygınlaştığı görülmektedir. Bu nedenle, kamu okullarında velilerden kayıt parası talep edilmesine ilişkin iddiaların kapsamlı biçimde araştırılması; yurttaşların anayasal haklarının korunması, eğitimde fırsat eşitliğinin güçlendirilmesi ve çocukların eğitim hakkının gerçek anlamda güvence altına alınabilmesi için Anayasa'nın 98'inci, İçtüzüğün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca Meclis araştırması açılması talep edilmektedir.

GEREKÇE

Her eğitim-öğretim yılı başında kamuoyuna yansıyan ve veliler tarafından yoğun şekilde dile getirilen "kayıt parası" uygulamaları, Anayasa'nın 42. maddesinde güvence altına alınan "kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz" hükmü ile açıkça çelişmektedir. Anayasa'da açıkça belirtilmiş olan parasız eğitim hakkı, fiilen "bağış" adı altında zorunlu ödemelere dönüştürülmekte; bu durum yalnızca hukuki değil, aynı zamanda pedagojik ve ahlaki açıdan da ciddi bir sorun yaratmaktadır.

Eğitim-Sen ve Veli-Der temsilcilerinin kamuoyuna yaptığı açıklamalara göre velilerden kimi okullarda 150-200 bin TL'ye, kimi okullarda ise 50 bin TL'ye varan kayıt paraları talep edilmektedir. Zorunlu eğitimin eşit, parasız ve erişilebilir olması gerekirken, okullar arasındaki imkân farklılıkları, bütçe yetersizlikleri ve denetim eksiklikleri nedeniyle veliler fiilen maddi yük altına sokulmaktadır. Bu tablo, kamu eğitim sisteminde eşitsizliği derinleştirmekte, fırsat eşitliğini ortadan kaldırmakta ve çocukların temel eğitim hakkını doğrudan zedelemektedir. Öte yandan, Milli Eğitim Bakanlığı her ne kadar kayıtların adrese dayalı gerçekleştirildiğini ve okul yöneticilerinin kayıt parası talep etmesinin mümkün olmadığını ifade etse de, sahadan gelen şikâyetler bu açıklamalarla örtüşmemektedir. Velilerin "bağış" adı altında kayıt parası ödemeye zorlandıkları iddiaları, eğitim politikalarında ciddi bir denetim zaafı bulunduğunu göstermektedir. Velilerin üzerinde oluşan bu baskı, yalnızca bireysel bir sorun değil, Anayasa'nın eşitlik ilkesini (m.10) ve eğitim hakkını (m.42) doğrudan ihlal eden yapısal bir sorun niteliği taşımaktadır.

Eğitim bütçesinin yetersizliği, okulların temel ihtiyaçlarının merkezi bütçeden karşılanmaması, denetim mekanizmalarının işlevsiz bırakılması ve bağış adı altında zorunlu ödemelerin giderek yaygınlaşması, kamusal eğitim sisteminde derin bir adaletsizlik yaratmaktadır. Çocukların eşit ve nitelikli eğitime erişim hakkı, ekonomik durumu güçlü olan ailelerin lehine, dezavantajlı kesimlerin ise aleyhine olacak şekilde parçalanmakta; anayasal güvence altındaki eğitim hakkı fiilen piyasa koşullarına terk edilmektedir.

Bu nedenle, kamu okullarında kayıt parası adı altında velilerden para talep edilmesine ilişkin tüm iddiaların ayrıntılı biçimde araştırılması, bu uygulamaların nedenlerinin tespit edilmesi, velilerin anayasal haklarının korunması, eğitimde fırsat eşitliğinin sağlanması ve çocukların temel eğitim hakkının gerçek anlamda güvence altına alınabilmesi için araştırması açılmasını arz ederim.