Devlet okullarında ücret talep edilmesinin nedenlerinin araştırılarak denetim mekanizmalarının etkinliğinin incelenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Devlet okullarında velilerden "bağış" adı altında alınan zorunlu ücretlerin, eğitimde fırsat eşitliğini zedelediği; okullar arasında gelir farkına dayalı bir ayrışma yarattığı yönündeki kamuoyu şikâyetleri artmaktadır. Parasız eğitim hakkının fiilen ortadan kalkmasına neden olan bu uygulamaların boyutlarının ve nedenlerinin tespit edilmesi, Milli Eğitim Bakanlığı'nın denetim mekanizmalarının etkinliğinin incelenmesi ve öğrenciler arasında fırsat eşitsizliğine yol açan yapısal sorunların araştırılması amacıyla; Anayasa'nın 98'inci, Türkiye Büyük Millet Meclisi Içtüzüğü'nün 104 ve 105'inci maddeleri gereğince bir Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederim.

GEREKÇE

Son yıllarda devlet okullarında, eğitim yılı başında veya yıl içinde "bağış" adı altında ücret talep edilmesi yaygınlaşmıştır. Okul yönetimleri tarafından "gönüllü katkı" olarak ifade edilen bu ödemeler, çoğu zaman öğrencinin kaydının yapılması, belge verilmesi veya sınıf düzenlemesi gibi işlemler için fiilen zorunlu hale getirilmektedir. Veliler, eğitim-öğretim hakkının maddi güce bağlı hâle geldiğini, dar gelirli ailelerin bu talepler karşısında çaresiz kaldığını ifade etmektedir.

Eğitim Anayasa'nın 42'nci maddesi uyarınca ücretsiz bir kamu hizmetidir. Ancak bütçe yetersizlikleri gerekçe gösterilerek velilerden alınan bu "bağışlar", fiilen kamu yükümlülüğünün ailelerin omzuna devredilmesi anlamına gelmektedir. Özellikle büyük şehirlerde okul aile birlikleri aracılığıyla toplanan meblağlar, bazı okullarda yüksek gelirli bölgelerle düşük gelirli mahalleler arasında açık bir kaynak adaletsizliği yaratmaktadır. Bu durum eğitimde fırsat eşitliğini ortadan kaldırmakta, öğrencilerin aldığı eğitimin kalitesi yaşadığı semte göre değişir hâle gelmektedir.

Milli Eğitim Bakanlığı, kamu okullarının ihtiyaçlarını genel bütçe kapsamında karşılamakla yükümlüdür. Ancak uzun süredir bu kaynakların yetersizliği, velilerin cebinden telafi edilmeye çalışılmaktadır. Kamu hizmeti niteliğindeki eğitimin maliyeti velilere yüklenemez. Bu tablo, sosyal devlet ilkesine ve Anayasa'nın açık hükmüne aykırıdır. TBMM bünyesinde kurulacak bir araştırma komisyonu, zorunlu bağış uygulamalarının nedenlerini, okul aile birliklerinin mali denetimini ve eğitimdeki bölgesel eşitsizliklerin yapısal boyutunu

• inceleyerek kalıcı çözümler önermelidir.