Diyarbakır'ın Kulp ilçesinde faaliyet gösteren hidroelektrik santralinin Kulp Çayı, doğal yaşam ve bölge halkı üzerindeki etkilerinin tüm yönleriyle araştırılması amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi
Meclis araştırması önergesi, bir konuda bilgi edinmek için TBMM’nin araştırma komisyonu kurmasını ister. Önerge Genel Kurul’da öngörüşmeyle oylanır; kabul edilirse araştırma komisyonu kurulur.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Diyarbakır'ın Kulp ilçesinde faaliyet gösteren hidroelektrik santralin Kulp Çayı üzerindeki etkilerinin, toplu balık ölümlerinin sebeplerinin, HES işletmesinin yasal yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğinin, ilgili bakanlıkların denetim faaliyetlerinin, bölge halkının tarım, hayvancılık ve içme suyu açısından yaşadığı sorunların ve ekosistem üzerindeki kalıcı etkilerin tüm yönleriyle araştırılması amacıyla Anayasa'nın 98'inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca bir Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz.
GEREKÇE Diyarbakır'ın Kulp ilçesinde, Kulp Çayı üzerinde 2009 yılında devreye alınan ve Yıldızlar Grup tarafından işletilen hidroelektrik santralinin (HES) ciddi çevresel tahribata yol açtığı iddia edilmektedir. Yerel halkın aktardığına göre, yaz aylarında barajdan doğaya bırakılması gereken su şirket tarafından elektrik üretimi amacıyla tutulmuş, bu nedenle Kulp Çayı'ndaki su akışı neredeyse tamamen kesilmiştir. Bu kesintiyle birlikte çayın birçok noktasında kurak bir görüntü ortaya çıkmış, su seviyesinin düşmesi sonucu toplu balık ölümleri yaşanmıştır. Halk, hortumlarla balıklara su vermeye çalışırken, yetkililerin sessizliği büyük tepkiye neden
Bu olay ilk defa yaşanmamıştır. 2021 yazında da kuraklık ve bilinçsiz tarımsal sulama ile birleşen HES faaliyetleri sonucu Kulp Çayı tamamen kurumuş, binlerce balık ölmüştür. Yıllardır devam eden bu sorun karşısında yetkililerin etkili bir önlem almadığı, tahribatın ise her yıl büyüyerek devam ettiği görülmektedir.
Metnin tamamını göster (7 paragraf daha)Metni kısalt
Mevzuata göre HES işletmecileri, nehir ekosisteminin sürdürülebilirliği için dere yatağına "can suyu" bırakmakla yükümlüdür. Ancak Kulp Çayı örneğinde bu yükümlülüğün yerine getirilip getirilmediği tartışmalıdır. HES işletmecisi iddiaları reddetmekte, yerel halk ise gözlemleriyle bu açıklamalara karşı çıkmaktadır. Bu çelişki, yalnızca şirketin faaliyetlerini değil, aynı zamanda devlet kurumlarının denetim sorumluluğunu da gündeme getirmektedir. Kulp Çayı'nda yaşanan sorun çok boyutlu bir krizdir:
• Çevresel etkiler: Can suyu bırakılmaması ve akışın kesilmesi, akarsu ekosistemini, biyolojik çeşitliliği ve balık türlerini yok olma tehlikesiyle karşı karşıya bırakmaktadır.
• Su yönetiminde denetim eksiklikleri: Mevcut mevzuata rağmen yükümlülüklerin uygulanıp uygulanmadığı denetlenmemekte, halk ile şirketin beyanları arasındaki çelişki şeffaf ve güvenilir mekanizmaların eksikliğini ortaya koymaktadır.
• Tarım ve hayvancılık üzerindeki etkiler: Kulp Çayı, bölgedeki tarım ve hayvancılığın ana su kaynağıdır. Su seviyesinin azalması üretimi doğrudan sekteye uğratmakta, köylülerin geçim kaynaklarını yok etmektedir.
• Halk sağlığı ve içme suyu sorunları: Çayın suyunun azalması ve kirlenmesi, yöre halkının içme suyu kaynaklarını tehdit etmektedir. Temiz ve yeterli suya erişimin engellenmesi halk sağlığını doğrudan riske atmaktadır.
Bütün bu başlıklar birlikte değerlendirildiğinde, Kulp Çayı'nda yaşanan ekolojik ve toplumsal yıkım yalnızca bir şirketin faaliyetlerinden ibaret olmayıp, devletin çevre politikaları, su yönetimi, denetim mekanizmaları ve yurttaşların yaşam hakkı açısından da büyük önem taşımaktadır.
Bu nedenle, Kulp Çayı'nda yaşanan ekolojik tahribatın tüm yönleriyle araştırılması, sorumlulukların ortaya konulması, benzer felaketlerin tekrar etmemesi için alınacak önlemlerin belirlenmesi ve yurttaşların yaşam hakkının korunması amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından bir Meclis Araştırması açılması elzemdir.
ÖNERGEYİ İMZALAYANLAR
İmzacılar
İmzacıların partisi, imza tarihindeki partisidir.