Faili meçhul ve zorla kaybetme olaylarına ilişkin iddiaların araştırılarak alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

1990'lı yıllardan bu yana Türkiye'de yaşanan zorla kaybetmeler, faili meçhul cinayetler, işkence, keyfi gözaltılar ve sistematik hak ihlalleri, toplumun ortak hafızasında derin yaralar açmıştır. Bu dönemde yaşanan ağır insan hakları ihlalleri tam anlamıyla soruşturulmamış, failler yargı önüne çıkarılmamış, birçok dosya zamanaşımı gerekçesiyle düşmüştür. Böylece adaletin yerini sessizlik, hakikatin yerini inkâr almış, cezasızlık bir devlet politikası haline gelmiştir.

Bugün barış talebinin yeniden görünür olduğu, çözümün yeniden konuşulmaya başlandığı bir dönemdeyiz. Bu tarihsel moment, geçmişle yüzleşmeden kalıcı bir barışın mümkün olamayacağını bir kez daha göstermektedir. Barış ve diyalog süreci yalnızca müzakere masalarında değil, hakikatin açığa çıkarıldığı, adaletin yeniden tesis edildiği, mağdurların tanındığı bir toplumsal yüzleşme süreciyle güçlenebilir. Gerçek bir barış, unutarak değil, hatırlayarak ve yüzleşerek inşa edilir.

Birleşmiş Milletler'in geçiş dönemi adaleti ilkeleri ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin Türkiye kararları, devletlerin geçmişte işlenen ağır insan hakları ihlalleriyle yüzleşme ve faillerin yargılanmasını sağlama yükümlülüğünü açıkça ortaya koymaktadır. Etkili soruşturma yürütülmeden, deliller karartıldığında, arşivler kapatıldığında ve mağdurların sesi bastırıldığında adaletin yerini cezasızlık, barışın yerini ise korku alır. Bugün Türkiye'nin önündeki en temel demokratik sorumluluk, geçmişin karanlığıyla hesaplaşmak, hakikati ortaya çıkarmak ve adaletin vicdani temellerini yeniden kurmaktır.

Bu nedenle, 1990'lı yıllardan günümüze uzanan ağır insan hakları ihlallerinin tüm yönleriyle araştırılması, devletin geçmişteki hukuk dışı uygulamalarının açığa çıkarılması, cezasızlık kültürünün son bulması ve barış sürecinin toplumsal meşruiyetinin güçlendirilmesi için Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde bağımsız bir Hakikat, Yüzleşme ve Adalet Komisyonu kurulması gerekmektedir.

Söz konusu komisyonun görevi, faili meçhul cinayetler, zorla kaybetmeler, işkence ve kötü muamele vakaları ile nefret ve ayrımcılık temelli şiddet dahil olmak üzere tüm insan hakları ihlallerini araştırmak; devlet kurumları arasındaki sorumluluk zincirini ortaya koymak; mağdurların adalet, tanınma ve onarım hakkını güvence altına alacak öneriler geliştirmek olmalıdır. Bu komisyon, yalnızca geçmişi belgeleyen değil, aynı zamanda gelecekte benzer ihlallerin önüne geçecek bir adalet ve yüzleşme mimarisi kurmayı hedeflemelidir. Hakikatle yüzleşmeden adalet, adalet olmadan barış sağlanamaz. Türkiye toplumu, ancak devletin kendi yurttaşlarına karşı işlediği suçlarla dürüstçe hesaplaşarak, mağdurların adalet talebine yanıt vererek ve hakikatin kamusal olarak tanınmasını sağlayarak kalıcı bir barışın zeminini oluşturabilir. Bu bağlamda, insanlığa karşı işlenmiş suçların tüm yönleriyle araştırılması, geçmişin karanlık sayfalarının aydınlatılması ve barış sürecinin toplumsal temellerinin güçlendirilmesi amacıyla bir Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz. 2 GOtu