Türkiye'de bulunan nadir toprak elementleri rezervlerinin potansiyelinin araştırılması ve üretim planlaması yapılması için bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

21. yüzyıl itibarıyla dünyada önemli kavramlardan biri de nadir toprak elementleridir. Nadir toprak elementleri yüksek enerji, teknoloji, savunma, havacılık, tıp ve sağlık gibi kritik sektörlerde ve küresel ekonomide oldukça kritik bir yere sahiptir.

Neodim, seryum, lantan gibi 17 elementten meydana gelen nadir toprak elementleri (NTE) günlük hayatımızın vazgeçilmezi olan akıllı telefonlar, bilgisayarlar, tabletler, dijital televizyonlar ve diğer elektronik cihazların üretiminde de büyük öneme sahiptir. Türkiye'de Eskişehir'in Beylikova bölgesi dünyanın sayılı NTE yataklarından birine sahiptir. Yapılan araştırmalara göre, bölgede 694 milyon ton rezerv bulunduğu bilinirken, bölge Çin'deki Bayan Obo sahasından sonra dünyanın tek sahadaki en büyük ikinci rezervi olarak kayıtlara geçmiştir. Türkiye'nin, Eskişehir Beylikova sahasıyla birlikte, NTE rezerv büyüklüğü bakımından dünyadaki ilk 5 ülke arasına girebileceği değerlendirilmektedir. Türkiye'de NTE alanında düşük kapasiteli bir pilot tesis kurulurken, bu tesiste henüz bir üretim yapılamamıştır. 2024 yılında Beylikova'daki rezervin işlenmesi için Çin ile bir mutabakat zaptı imzalanmış ancak anlaşmaya ilişkin herhangi bir ilerleme de sağlanamamıştır.

Nadir toprak elementlerinin stratejik önemi, sadece teknolojik kullanım alanlarıyla sınırlı değildir. Dünya genelinde bu elementlerin rezervleri ve işleme kapasitesi sınırlı sayıda ülkenin elinde toplanmıştır. Bu durum, NTE'leri uluslararası ticarette ve jeopolitik ilişkilerde önemli bir güç ve rekabet unsuru haline getirmiştir.

Nitekim, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Eylül 2025'te ABD Başkanı Donald Trump ile Beyaz Saray'da gerçekleştirdiği görüşmede de NTE'lerin gündeme geldiği, ortaklık görüşmeleri yapıldığı kamuoyuna yansımıştır. Konuya ilişkin uluslararası basında çeşitli haberler yapılırken, ABD ile bu alanda yapılan görüşmelerin veya anlaşmaların kapsam ve içeriği konusunda Türkiye'de ne kamuoyuna ne de Meclis'e bilgilendirme yapılmıştır. NTE rezervleri Türkiye'nin geleceği için stratejik bir hazinedir. Beylikova'daki bu potansiyel kaynakların çevresel ve sağlık etki değerlendirmesiyle yapılacak üretim planlaması ile doğru şekilde işlenmesi ve ekonomiye kazandırılması, ülkemizin hem te artıracak hem de ekonomik kalkınmasına katkı sağlayacaktır. Ey çe Bu bağlamda, Türkiye'deki nadir toprak elementleri rezervlerinin po HASA üretim planlaması ve işlenerek ekonomiye kazandırılması ile elementlere işkin

yapılan/yapılacak tüm anlaşmalarla ilgili Meclis'in bilgilendirilmesi amacıyla Anayasa'nın 98'inci, TBMM Içtüzüğü'nün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca Meclis Araştırması açılması için gereğini saygılarımızla arz ve teklif ederim.