Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesine ilişkin 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında yer alan bulguların araştırılarak alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Rapora göre, üniversite bünyesinde dolu kadrolara hukuka aykırı görevlendirmeler yapılmış; akademik ve idari kadrolar, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun açık hükümlerine rağmen 'asaleten değil, geçici veya vekaleten doldurulmuştur. Bu durum, kamu hizmetinde süreklilik, liyakat ve kurumsal güven ilkelerini zedelemekte; aynı zamanda kamu kaynaklarının usulsüz biçimde kullanımına zemin hazırlamaktadır.

Bunun yanı sıra, ihale süreçlerinde teknik şartnameye uygun olmayan malzeme alımlarının gerçekleştirildiği, mal ve hizmet alımlarında muayene ve kabul komisyonlarının görevini etkin biçimde yerine getirmediği tespit edilmiştir. Teknik yeterliliği bulunmayan mal ve ekipmanların teslim alınması, hem mali kaynakların israfına hem de kamu hizmetinin kalitesinin düşmesine yol açmaktadır. Bu durum, kamu ihale sisteminin temel ilkeleri olan saydamlık, rekabet ve hesap verebilirlik ilkelerinin ihlalidir.

Raporda ayrıca, taşınır ve taşınmaz malların yönetiminde ciddi kayıt eksiklikleri bulunduğu belirtilmektedir. Üniversiteye tahsisli taşınmazların bir kısmının muhasebe kayıtlarında yer almadığı, bu durumun kurumun varlık yönetimini belirsizleştirdiği ve denetimi imkânsız hale getirdiği ifade edilmiştir. Bazı taşınmazların kiralama süreçlerinde ise sözleşme hükümlerine aykırı kullanımlar (örneğin amacı dışında ticari işletme olarak kullanılması) tespit edilmiştir. Bu tür uygulamalar, kamu malının özel çıkarlar doğrultusunda kullanılabileceği izlenimi yaratmakta, kamu güvenine zarar vermektedir.

Raporda dikkat çekilen bir diğer bulgu, iç kontrol sisteminin işlevsiz hale gelmiş olmasıdır. Üniversitenin mali yönetim ve denetim süreçlerinde yetki, görev ve sorumluluk alanlarının net biçimde belirlenmemesi; hata, kayırmacılık ve keyfi uygulamaların önünü açmaktadır. Sayıştay, ödemeye esas belgelerde tutarsızlıklar bulunduğunu, bazı işlemlerde denetim mekanizmasının tamamen devre dışı kaldığını ortaya koymuştur. Bu tablo, üniversitenin mali disiplinden uzaklaştığını ve kurumsal hesap verebilirliğin zayıfladığını göstermektedir. Kamu kaynaklarının denetimsiz biçimde kullanılması yalnızca mali bir sorun değil, aynı zamanda kamusal etik açısından da derin bir krizdir. Üniversiteler, bilimsel özerklikleri kadar, toplumun vergileriyle finanse edilen kurumlar olarak hesap verme yükümlülüğü taşır. Ancak Sayıştay raporunda yer alan bulgular, bu yükümlülüğün yerine getirilmediğini, kamu zararına yol açan işlemlerin kurumsal bir refleks haline geldiğini göstermektedir. Bu durum, yalnızca Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi'yle sınırlı bir yönetim sorunu olarak değil, yükseköğretim sisteminde giderek derinleşen bir yapısal bozulmanın göstergesi olarak değerlendirilmelidir. Üniversitelerde liyakat yerine sadakat esasına dayalı atama ve görevlendirmelerin artması, denetim mekanizmalarının etkisizleşmesi, kamu ihale süreçlerinin şeffaflıktan uzaklaşması ve iç kontrol sistemlerinin zayıflaması, yükseköğretimin kurumsal bütünlüğünü tehdit etmektedir.

Bu bağlamda, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi örneği üzerinden yükseköğretim kurumlarında benzer uygulamaların araştırılması, kamu kaynaklarının etkin, verimli ve hukuka uygun kullanımını sağlayacak yapısal reform önerilerinin geliştirilmesi, denetim ve liyakat sisteminin yeniden inşası büyük önem taşımaktadır.

Üniversiteler, bilim üretmek kadar, topluma örnek olacak bir yönetim anlayışını da temsil etmelidir. Kamusal kaynakların kişisel, partizanca ya da keyfi biçimde kullanılmasının önüne geçilmesi; yükseköğretim kurumlarının özerk, etik ve hesap verebilir biçimde yönetilmesi, demokratik bir hukuk devletinin temel şartıdır.

Bu nedenle, Sayıştay raporunda ortaya konan usulsüzlüklerin ve yapısal sorunların tüm yönleriyle araştırılması; kamu kaynaklarının şeffaf, adil ve liyakat esaslı kullanımını güvence altına alacak önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis Araştırması açılması zorunludur. 17 Cat