Sağlıklı ve yeterli beslenme imkanı bulamayan çocukların karşılaştıkları sorunların tespit edilerek alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Bağımsız araştırma kuruluşu BAYETAV (Bilim, Araştırma, Yenilik ve Eğitim Vakfı) tarafından TÜİK verileri temel alınarak hazırlanan "Sofrasız Çocukluk" çalışmasına göre, Türkiye'de 15 yaş altı her üç çocuktan biri açlık çekmekte, yaklaşık 4,1 milyon çocuk günde bir öğün dahi et, tavuk veya balık tüketememektedir. Toplamda 5 milyon 700 bin çocuk, uluslararası açlık kriterlerine göre yetersiz beslenme sınırında yaşamaktadır.

Bu tablo yalnızca fiziksel gelişimi değil, aynı zamanda çocukların bilişsel becerilerini, eğitim performanslarını, ruhsal sağlığını ve sosyal katılımını da olumsuz etkilemektedir. Açlık, yalnızca bireysel bir sorun değil; toplumsal, ekonomik ve kamusal bir krizdir.

Türkiye'de çocuklar yalnızca yetersiz beslenme değil, aynı zamanda toksik kimyasal maruziyeti nedeniyle de ciddi bir sağlık tehdidi altındadır. Yetersiz ve dengesiz beslenme, bu kimyasalların zararlarını artırmakta; özellikle kurşun, pestisit ve ağır metal içeren gıdalar çocuklarda nörogelişimsel bozukluklar, bağışıklık zayıflığı ve metabolik hastalıklar riskini büyütmektedir. Üstelik son 10 yılda, boya sanayiinde kullanılan kurşunlu bileşiklerin ithalatı 300 tondan 1800 tona çıkmıştır. Bu durum, çocuk sağlığı üzerindeki çevresel risklerin göz ardı edildiğini göstermektedir. TÜİK'in 2024 yılı "Türkiye'de Çocuk" araştırması, çocuk yoksulluğunun boyutlarını da çarpıcı biçimde ortaya koymuştur: 3,3 milyon çocuk iki çift ayakkabısı olmadan yaşamaktadır. 2 milyon çocuk oyuncağa sahip değildir. 1,4 milyon çocuk yaşına uygun kitap veya okuma materyaline erişememektedir. 3,2 milyon çocuk kültürel ya da eğitsel etkinliklere katılamamaktadır.

Bu göstergeler, çocuk yoksulluğunun yalnızca gelirle değil, aynı zamanda eğitim, sağlık ve yaşam kalitesi boyutlarıyla ele alınması gerektiğini göstermektedir.

Öte yandan, kamu kurumlarının bu konuda bütüncül ve kalıcı bir politika geliştirmediği görülmektedir. Sivil toplumun ve meslek örgütlerinin çabalarına rağmen, "çocuklara her gün ücretsiz, nitelikli bir öğün" politikası hâlâ ulusal düzeyde uygulanmamaktadır. Oysa okul çağı çocuklarına yönelik ücretsiz yemek programları, yoksulluk ve eşitsizlikle mücadelede en etkili, damgalamayı önleyen, kapsayıcı sosyal politikalardan biridir. Gıda hakkı, bir ayrıcalık değil, temel bir insan hakkıdır.

Bir ülkede milyonlarca çocuk sofraya oturamıyor, yumurta veya süt tüketemiyor, aç uyuyorsa; bu yalnızca bir ekonomik sorun değil, ahlaki ve anayasal bir sorumluluk meselesidir. Çocuklarının açlığını görmezden gelen bir toplumun, sağlıklı ve üretken bir geleceği olamaz. Bu kapsamda;

Türkiye'deki çocuk açlığı ve yetersiz beslenme verilerinin güncel, şeffaf biçimde izlenmesi, okul yemeği ve çocuk beslenme programlarının yaygınlaştırılması, gıdadaki toksik kimyasal kirliliğin çocuk sağlığı üzerindeki etkilerinin araştırılması, yoksul hanelerde çocuklara yönelik beslenme desteklerinin kapsamının artırılması, gıda güvenliği politikalarının çocuk hakları perspektifiyle yeniden tasarlanması, amacıyla bir Meclis Araştırma Komisyonu kurulması gereklidir.