Yaşlıların karşılaştığı sorunların ve yaşlı nüfusuna yönelik politikaların tüm yönleriyle araştırılarak alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

TÜİK'in 2024 yoksulluk göstergeleri, 65 yaş üstü yurttaşlarımızın %23,3'ünün "yoksulluk veya sosyal dışlanma riski" altında olduğunu göstermektedir; bu oran yaşlıların refah kaybının arttığına işarettir. 2024 hanehalkı işgücü verileri, istihdam edilen yaşlı nüfusun yaklaşık %56,9'unun tarımda, %32'sinin hizmet sektöründe, geri kalanının sanayi ve inşaat alanlarında çalıştığını ortaya koymaktadır. İleri yaşta çalışma ihtiyacının çoğu kez düşük gelirli, güvencesiz ve sağlık açısından riskli işlerden karşılandığı görülmektedir. Bu hususlar, yaşlıların güvence altında dinlenerek geçirmeleri gereken yaşlılık dönemini, ekonomik zorluklar içerisinde zorunlu olarak çalışarak geçirdiğini göstermektedir.

Sağlık ve sosyal bakım politikaları açısından da benzer bir durum söz konusudur. Yaşlı nüfusunda kronik hastalıkların yaygınlığı ile bakım ihtiyacının sürekliliği ve özel bakım merkezlerindeki yüksek maliyetler de düşük ve orta gelirli yaşlıların yaşam kalitesini doğrudan etkilemektedir. Özellikle tek başına yaşayan yaşlı bireylerde yalnızlık, izolasyon, depresyon ve bakım yoksunluğu gibi sorunlar artmaktadır.

Dünyada ise yaşlanma süreci giderek stratejik bir politika alanı hâline gelmekte; Avrupa Birliği'nin "uzun ömür ekonomisi (longevity economy)" yaklaşımı ve Japonya'daki yaşlı dostu sosyal politika modelleri, yaşlıların aktif, üretken ve sosyal hayata katılımlarını önceleyen, kamu destekli bakım ve erişilebilir sağlık hizmetleriyle güçlendirilmiş sistemler içermektedir. Türkiye'de ise yaşlıların sosyal yaşama katılımı sınırlı, kültürel ve kamusal alanlara erişim koşulları yetersizdir.

Mevcut tablo, yalnızca ekonomik ve sosyal açıdan değil, aynı zamanda anayasal sosyal devlet yükümlülükleri, kamu politikasının etkinliği ve toplumsal adalet bakımından da kapsamlı bir değerlendirme ihtiyacına işaret etmektedir. Türkiye'de giderek artan yaşlı nüfus grafiği karşısında, yaşlı yoksulluğunu azaltmaya, bakım hizmetlerini güçlendirmeye, erişilebilir sağlık hizmetlerini yaygınlaştırmaya, yaşlıların istihdam ve sosyal yaşama katılımını insan onuruna yakışır biçimde desteklemeye yönelik politika ve mevzuat geliştirilmesi elzemdir. Bu bağlamda, yaşlıların ekonomik, sosyal ve sağlık koşullarının incelenmesi, uluslararası başarılı uygulamaların değerlendirilmesi ve somut çözüm önerilerinin belirlenmesi amacıyla Anayasa'nın 98'inci maddesi ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü' nün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca Meclis Araştırması açılması için gereğini arz ve teklif ederim. 1488 sayıl1 mee fre Alige Coşar Antal Mr. Fat SemraDincer Ankera Mu un salih Uzun İzmin oV.