Otizmli bireylerin ve ailelerinin yaşadıkları sorunların araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Ülkemizde, 1985 yılında her 2500 çocuktan birine konulan otizm tanısı bugün neredeyse her 31 çocuktan birisine konulur hale gelmiştir. Geçmiş yıllara oranla otizmli çocuk sayısında dikkat çekici bir artış görülmektedir. Ülkemizde iki buçuk milyonun üzerinde otizmli birey olduğu ve bu durumdan etkilenen yaklaşık 10 milyona yakın aile bulunduğu, 0-18 yaş aralığında 703 bin 766 çocuk ve genç olduğu tahmin edilmektedir

Türkiye'de otizm alanında kamu politikalarının temel çerçevesinin ilki (2013-2019) ve ikincisi (2023-2030) Ulusal Otizm Eylem Planı ile atılmıştır. Plan, Türkiye'de belirli bir engelli alanı için hazırlanmış ilk eylem planı olması açısından son derece önemli bir stratejik yaklaşım olmuştur. Fakat eylem planı ne yazık ki bugüne kadar hayata geçirilememiştir.

Bu nedenle, otizm eylem planı bazı yetkili kurumlarca gönüllülük kapsamında yürütülmektedir. Eylem planı için henüz merkezi bütçeden bir kaynak ayrılmamıştır. Eylem planı konusunda, Aile Sosyal Hizmetler Bakanlığı koordinasyon Bakanlığı olmasına rağmen, Sağlık, Milli Eğitim, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı gibi kritik Bakanlıklar arasında bir eşgüdüm hala sağlanamamıştır.

Okul çağındaki çok sayıda otizmli birey, yaşanan sorunlar yüzünden belirli bir süre sonra eğitimden kopmuştur. Otizmli bireyler, eğitimde çok yoğun bir dışlanma ve ayrımcılık sorunu yaşamaktadır. Ülkemizde otizmli bireylerin belirli özel alanlarda izole olması gerektiği konusundaki inanç ve politikalar, otizmli öğrencilerin tüm geleceğini şekillendirmektedir.

Otizmli bireyler ve ailelere hastanelerde yasal öncelik haklarından yararlanamadıkları için, büyük sorunlar yaşanmaktadır. Bu kapsamda çocuk nöroloğunun her ilde ve hastanede bulunmayışı çok büyük problem haline gelmiştir. Otizmli bireyler ve aileleri epilepsi tanısı için bile ceplerinden ücret ödeyerek başka illere gitmek zorunda kalmaktadır.

Otizmli bireyler yalnızca eğitim aldıkları alanlarda ve sokaklarda değil, bakım merkezlerinde de önemli sorunlarla karşı karşıya kalmaktadır. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile özel sektöre ait bakım merkezlerinde sık sık ihmal ve şiddet vakaları yaşanmaktadır. Bu durum aileleri bakım merkezleri konusunda büyük bir güvensizliğe itmektedir.

Otizmli bireylerin aileleri geçen yıl düzenlenen yeni bir yönetmelikle, devlet yardımından da yoksun bırakılmıştır. Geçen yıl çok sayıda ailenin bakım maaşları kesilmiş ve bağlanmamıştır.

Gündüzlü bakım merkezi sayısı ve kabul kriterleri son derece yetersizdir. Otizmli bir bireyin ailesinin doktora gitmek için dahi çocuğunu bırakabileceği, hasta olduğunda geçici bakım alabileceği bir sistem hala kurulmamıştır.

Birkaç ilde açılan merkezler, istenen sayı ve nitelik niteliğe henüz ulaşmamıştır. Ayrıca bu merkezler hafif raporlu öğrencileri tercih etmekte, yetişkin orta ve ağır otizm raporu olan otizmli bireyler bu merkezlerce kabul edilmemektedir.

Sadece otizmli bireylerin sorunlarını çözmek yetmez, 2500'lerde 1'den, yüzde 31'de 1'e yükselen otizm oranının nedenlerini araştırarak ve bu olağanüstü artışların önüne geçmek için gerekli çalışmaları yapma, devletimizin en önemli önceliklerinden birisi olmalıdır.

Bu nedenle, otizmli bireyler ve ailelerinin yaşadıkları sorunların araştırılarak, alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla Anayasa'nın 98. ve TBMM içtüzüğünün 104 ve 105. maddesi uyarınca bir Meclis Araştırma Komisyonu kurulması yerinde olacaktır.