Dijital bankacılık ve banka hesabı kiralama dolandırıcılığı nedeniyle yaşanan mağduriyetlerin tespit edilmesi ve bankacılık sistemlerinin güvenliğinin sağlanması amacıyla alınacak önlemlerin belirlenebilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Türkiye'de dijital bankacılık ve elektronik para transfer sistemlerinin yaygınlaşması, finansal işlemleri kolaylaştırırken, organize suç yapılarının bu alanı istismar etmesine de zemin hazırlamıştır. Son yıllarda giderek artan "banka hesabı/IBAN kiralama" uygulamaları, münferit dolandırıcılık vakalarının ötesine geçerek, yasadışı bahis, suç gelirlerinin aklanması, vergi kaçakçılığı ve nitelikli dolandırıcılık gibi ağır suçların işlendiği çok katmanlı ve uluslararası nitelik taşıyan bir suç ekonomisine dönüşmüştür. Bu süreçte, başta üniversite öğrencileri ve ekonomik güçlük yaşayan vatandaşlar olmak üzere geniş bir kesim, çoğu zaman farkında dahi olmadan suç örgütlerinin finansal aracıları hâline getirilmektedir.

Hesap ve IBAN kiralama yöntemi, suç örgütleri açısından yalnızca bir para transfer aracı değil, aynı zamanda paranın izini kaybettirmeyi amaçlayan kritik bir mekanizma işlevi görmektedir. Parçalama ve dağıtma yöntemiyle gerçekleştirilen bu işlemler sayesinde suç gelirleri, masum vatandaşların hesapları üzerinden dolaşıma sokulduğu; bireyler adeta birer finansal aklama için kullanıldığı iddiaları vardır. Ekonomik sorunlardan etkilenen bazı gençler sosyal medya platformları, dijital oyun ağları ve çevrim içi ilanlar üzerinden "kolay ve hızlı kazanç" vaatleriyle hedef alınmaktadır. Bilgi eksikliği, ekonomik baskılar ve cezasızlık algısı nedeniyle bu tuzaklara sürüklenen gençler, adli sicillerine işlenen ağır suçlar sebebiyle kamu haklarından yoksun kalma, meslekten men edilme ve uzun süreli hapis cezalarıyla karşı karşıya bırakılmaktadır. Uygulamada, kiralanan hesaplara birden fazla suç kapsamında para girişinin tespit edilmesi hâlinde, hesap sahiplerinin on yıla varan hapis cezalarına çarptırıldığı ve çok sayıda vatandaşın bu nedenle özgürlüğünden mahrum kaldığı bilinmektedir.

Her ne kadar 7571 sayılı Kanun ile (kamuoyunda "11. Yargı Paketi" olarak bilinen düzenleme) bu tür mağduriyet yaşayanlara ilişkin bazı ceza indirimlerine gidilmiş olsa da,banka hesabı ve IBAN kiralama fiilleri hâlen Türk Ceza Kanunu'nun 158'inci maddesi kapsamında nitelikli dolandırıcılık, 5549 sayılı Kanun kapsamında ise suç gelirlerinin aklanması suçları çerçevesinde ağır hapis ve yüksek tutarlı adli para cezaları tehdidi içermektedir. bankalar ve kolluk birimleri tarafından SMS veya telefon yoluyla yapılan uyarıların, organize suç örgütlerinin sistematik yöntemleri karşısında yeterli olmadığı görülmektedir. Sorunun etkin biçimde önlenebilmesi için yalnızca cezai yaptırımlara değil, kapsamlı ve sürdürülebilir önleyici politikalara ihtiyaç vardır. Bu kapsamda; üniversitelerde zorunlu bilgilendirme faaliyetlerinin düzenlenmesi, belediyeler aracılığıyla halka eğitim toplantılarının yapılması, kamu spotları, bilboardlar ve dijital mecralar üzerinden sürekli farkındalık kampanyalarının yürütülmesi, gençler ve dezavantajlı gruplara yönelik özel bilinçlendirme programlarının hayata geçirilmesi büyük önem taşımaktadır. * T. B. R. M.

Bu çerçevede, banka hesabı ve IBAN kiralama uygulamalarının yaygınlığıysuYA + örgütleriyle olan bağlantıları, toplumsal ve ekonomik etkileri, mevcut meyzyatın yeterliliği ve önleyici mekanizmaların etkinliği tüm boyutlarıyla ele alıımłaldğ Kamu kurumları, bankalar, üniversiteler ve yerel yönetimler arasında güçlü bir koordinasyon sağlanması, sorunun kalıcı biçimde çözülmesi açısından zorunludur. Bu nedenlerle; banka hesabı ve IBAN kiralama yoluyla işlenen suçların önlenmesi, özellikle gençlerin ve ekonomik açıdan kırılgan grupların hukuki sonuçlar konusunda bilinçlendirilmesi, ortaya çıkan mağduriyetlerin azaltılması ve gerekli yasal ile idari tedbirlerin belirlenmesi amacıyla, Anayasa'nın 98. ve İçtüzüğün 104. ve 105. maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılması için gereğini arz ve teklif ederiz.

Saygılarımla. 06.01.2025

1. Ciner