Türkiye'de yaşlı bakım hizmetlerinin mevcut durumunun tespit edilerek yaşanan sorunlara yönelik çözüm önerileri geliştirilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Türkiye'de nüfusun hızla yaşlanmasıyla birlikte yaşlı bakım hizmetlerine olan ihtiyaç her geçen yıl artmaktadır. 2025 yılı verilerine göre ülkemizde 65 yaş ve üzeri nüfus 9 milyon 480 bin 400, 70 yaş ve üzeri nüfus ise yaklaşık 6 milyon kişi seviyesine yaklaşmıştır. Yaşlı bağımlılık oranı her 100 kişiye düşen 16,1 yaşlı olarak hesaplanmakta; tek kişilik hane sayısı ise 5 milyon 321 bin 540'a ulaşmış durumdadır. Bu göstergeler, yaşlıların önemli bir bölümünün yalnız yaşadığını ve kurumsal bakım hizmetlerine olan ihtiyacın giderek arttığını ortaya koymaktadır.

Buna karşın, Türkiye'de huzurevi ve bakımevi hizmetlerine erişim, özellikle emekli ve dar gelirli yaşlılar açısından ciddi bir ekonomik ve yapısal engel haline gelmiştir. 2026 yılı itibarıyla İstanbul için Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından özel huzurevi ve bakımevi ücretleri taban ve tavan ücret aralığı aylık 20.250 TL ile 106.616,25 TL arasında belirlenmiştir. Bu rakamlar; Demans, Alzheimer veya fiziksel engeller nedeniyle tek başına yaşamını sürdüremeyen yaşlı yurttaşlarımız için bir hizmet bedelinden ziyade fiilen aşılması mümkün olmayan bir ekonomik duvar anlamına gelmektedir.

En düşük emekli aylığının yaklaşık 20 bin TL seviyesine çıkarılmasının konuşudugu. ülkede, emekli olduğu hâlde bakıma ihtiyaç duyan milyonlarca yaşlı için özetTbakimı kuruluşlarında kalabilmek neredeyse imkânsızdır. Nitekim taban aylık üzeriden emekli maaşı alan kişi sayısı yaklaşık 5 milyon civarındadır. Emekli olduğu hâlde çalışını kalan ve SGK kayıtlarında aktif görünen emekli sayısı ise 2 milyon 162 Kayıtdışı ve gündelik ek işlerde çalışanların sayısı bilinmemektedir. yurttaşların önemli bir bölümünün ekonomik güvenceden yoksun olduğunu sermektedir.

Türkiye genelinde Bakanlık verilerine göre hâlihazırda 172 kamu huzurevi, 280 özel huzurevi, 41 gündüzlü bakım ve yaşlı yaşam merkezi ile diğer Bakanlıklar ve yerel yönetimlere bağlı 19 huzurevi bulunmaktadır. Bu kurumlarda toplamda yalnızca 32 bin 600 vatandaş bakım ve barınma hizmetinden yararlanabilmektedir. Bu sayı, yaşlı nüfusun büyüklüğü dikkate alındığında son derece yetersizdir. Kamuya ait huzurevlerinde ücretler görece daha makul olmakla birlikte, kapasite yetersizliği ve yılları bulan bekleme süreleri nedeniyle ihtiyaç sahipleri bu hizmetlere fiilen erişememektedir.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına bağlı huzurevlerinde; yoksulluk belgesi bulunan yaşlılar ile kanunen bakmakla yükümlü kimsesi olup da bu kişilerin ekonomik gücünün yetersiz olduğu tespit edilen yaşlılar ücretsiz kabul edilmektedir. Ankara 75. Yıl Huzurevi ve Rehabilitasyon Merkezinde 2026 yılı ücret tarifelerine bakıldığında A tipi odalar 19.940 TL, özel bakım odaları 17.090 TL, Stüdyo tipi odalar 16.653 TL, ortak lavabo kullanımlı tek kişilik odalar ise 11.390 TL + KDV şeklindedir. Özel huzurevleri ve yaşlı bakım merkezlerinde ise ücretler çok daha yüksek olup, İstanbul'da Bakanlık tarafından belirlenen 2026 yılı aylık taban fiyatı 20.250 TL, tavan fiyatı ise 106.616,25 TL + KDV olarak belirlenmiştir.

Özel gündüzlü bakım, evde bakım, temizlik ve teknik hizmetler için Bakanlık tarafından belirlenen ücretler de emekli gelirleriyle karşılanamayacak düzeydedir. Buna göre; sağlıklı yaşlılar için gündüzlü bakım hizmeti 428,57 TL ile 3.553,38-1L (günlük), Alzheimer ve Demans hastası yaşlılar için gündüzlü bakım hizmeti 454,49 TL ile 3.553,88 TL (günlük), Evde bakım hizmeti aylık 7.945,59 TL ile 10.661,63 TL, temizlik ve teknik hizmetler ise günlük 715,34 TL ile 3.553,88 TL + KDV arasında değişmektedir.

Yaşlı bakım hizmetlerinin her ne kadar taban ve tavan ücret tarifesi belirlenmiş olsa da serbest piyasa koşullarına terk edilmesi, yaşlılığı gelire bağlı bir ayrıcalık haline getirmiştir. Parası olan nitelikli bakım ve barınma hizmetlerine ulaşabilirken, dar gelirli yaşlılar güvencesiz, denetimsiz ve insan onuruna yakışmayan koşullarda yaşamaya mahkum edilmektedir. Genel Sağlık Sigortası primleri devlet tarafından ödenen kişi sayısının 5 milyon 680 bini aşmış olması da sosyal kırılganlığın boyutunu açıkça ortaya koymaktadır.

Türkiye'de yaşlı nüfus oranının toplam nüfusun yüzde 11'i aşmış olması ve hızla artması, önümüzdeki yıllarda ciddi bir sosyal bakım krizinin yaşanabileceğine işaret etmektedir. Bu nedenle yaşlı bakım hizmetlerinin mevcut durumu, kamu ve özel sektör kapasitesinin artılması, ücret politikaları, istihdam edilen personelin adli sicil ve psikososyal durum kontrollerinin yanı sıra eğitim, yeterlilik, çalışma koşullarında yaşanan sorunlarla birlikte hizmete erişebilirliğin ve devletin bu alandaki sorumlulukları bütüncül bir yaklaşımla ele alınmalıdır.

Bu kapsamda; Türkiye'de huzurevi ve yaşlı bakım hizmetlerinin mevcut durumunun tespiti, kamuya ait huzurevlerinin kapasite ve erişilebilirlik sorunlarının incelenmesi, özel bakım kuruluşlarının ücretlendirme ve denetim mekanizmalarının değerlendirilmesi, emekli-ve dar gelirli yaşlıları bakım hizmetlerine erişimini sağlayacak sosyal politika *ve destek modellerinin belirlenmesi ve gelecekte yaşanması muhtemel sosyal bakım kazine {₴¢ş* alınması gereken önlemlerin ortaya konulması amacıyla Meclis Araştırmaği esın önemli ve gerekli görmekteyiz. 1923

OPUP BASKANLE