Su kaynaklarının mevcut durumunun araştırılması, su kullanım ve dağılımına yönelik politikaların etkinliğinin değerlendirilerek bilimsel temelli su politikaları geliştirilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Bu sebeple; küresel ölçekte derinleşen su krizinin Türkiye üzerindeki etkilerinin bütüncül bir yaklaşımla ele alınması, su kaynaklarının mevcut durumunun ortaya konulması, bölgesel risklerin tespit edilmesi, suyun kullanım ve dağılımına ilişkin mevcut politikaların etkinliğinin değerlendirilmesi, kurumsal yapı ve yasal düzenlemelerin incelenmesi, uluslararası iyi uygulama örneklerinin araştırılması, iklim değişikliğiyle uyumlu, sürdürülebilir, bilim temelli su politikalarının geliştirilmesine yönelik alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla; Anayasa'nın 98'inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Içtüzüğü'nün 104 ve 105'inci maddeleri gereğince bir Meclis Araştırma Komisyonu kurulmasını arz ve teklif ederiz.

GEREKÇE

Küresel ölçekte su kaynakları; iklim değişikliği, nüfus artışı ve doğal kaynaklar üzerindeki insan kaynaklı baskılar nedeniyle hızla azalmaktadır. Birleşmiş Milletler Su Ajansı verilerine göre, dünya genelinde yaklaşık 3,6 milyar insan yılın en az bir ayında suya yetersiz erişimle karşı karşıya kalmaktadır. Bu sayının 2050 yılına kadar 5 milyarı aşması

• beklenmektedir. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü'nün 2025 yılı raporu ise kişi başına düşen yenilenebilir tatlı su miktarının küresel ölçekte sürekli azaldığını ve son on yılda yaklaşık yüzde 7 oranında gerilediğini ortaya koymaktadır. Bu veriler, su krizinin geçici bir sorun olmaktan çıkıp yapısal ve derinleşen bir küresel kriz haline geldiğini açıkça göstermektedir.

Türkiye, iklim değişikliğinden en fazla etkilenecek bölgeler arasında gösterilen Akdeniz Havzası'nda yer almakta olup, su kaynakları açısından kırılgan bir ülke konumundadır. Uluslararası ölçütlere göre kişi başına düşen yıllık kullanılabilir su miktarının 1.700 metreküpün altına inmesi "su stresi" olarak tanımlanmakta olup Türkiye bu eşik değerin uzun süredir altında bulunmaktadır. Resmi kurum verileri, Türkiye'de kişi başına düşen yıllık kullanılabilir su miktarının 2000'li yılların başından itibaren düzenli biçimde azaldığını ve

• - günümüzde yaklaşık 1.300 metreküp seviyesine gerilediğini ortaya koymaktadır.

Su tüketiminin sektörel dağılımına bakıldığında, kullanımın yüzde 77'sinin tarımsal sulamada yoğunlaştığı, içme ve kullanma suyunun yüzde 12, sanayi kullanımının ise yüzde 11 oranında olduğu görülmektedir. Son 60 yılda Türkiye'de bulunan 240 gölden 186'sının tamamen kuruması, 25 havzanın önemli bir bölümünde ciddi su azalması yaşanması ve Meriç-Ergene Havzası'nda Ergene kolu gibi bazı havza bölümlerinin ağır kirlilik nedeniyle adeta zehir akması, su krizinin yalnızca miktar değil, kalite ve yönetimsel boyutla da derinleştiğini göstermektedir. Bu nedenle tüm havzaların ve göllerin korunması, suyun yenilenebilir ve temiz kullanımının sağlanması her geçen gün daha hayati hale gelmektedir.

Yağışlardan mümkün olan en yüksek faydanın sağlanması ve suyun tutulması kuşkusuz önemlidir. Ancak son yıllarda bölgesel yağışların belirgin biçimde azaldığı, uzun süreli kurak dönemlerin yaşandığı bir iklim rejimiyle karşı karşıya bulunulmaktadır. Bu çerçevede baraj yapımı ve yağmur suyu hasadı gibi uygulamalar önemini korumakla birlikte, esas olarak kıt bir kaynak haline gelen suyun etkin ve bilim temelli bir planlama anlayışıyla yönetilmesi büyük önem taşımaktadır.

Nitekim son yıllarda büyükşehirler başta olmak üzere birçok yerleşim yerinde içme ve kullanma suyuna erişimde yaşanan sorunlar, planlı su kesintileri ve tarımsal sulamaya getirilen kısıtlamalar, su krizinin artık günlük yaşamı doğrudan etkileyen bir aşamaya ulaştığını göstermektedir. Buna rağmen su meselesi çoğu zaman yalnızca kısa vadeli yağış durumu veya baraj doluluk oranları üzerinden ele alınmakta, uzun vadeli, bütüncül ve bilim temelli bir su politikası tartışması yeterince yürütülmemektedir.

Bu nedenlerle; küresel ölçekte derinleşen su krizinin Türkiye üzerindeki etkilerinin bütüncül bir yaklaşımla ele alınması, su kaynaklarının mevcut durumunun ortaya konulması, bölgesel risklerin tespit edilmesi, suyun kullanım ve dağılımına ilişkin mevcut politikaların etkinliğinin değerlendirilmesi, kurumsal yapı ve yasal düzenlemelerin incelenmesi, uluslararası iyi uygulama örneklerinin araştırılması, iklim değişikliğiyle uyumlu, sürdürülebilir, bilim temelli su politikalarının geliştirilmesine yönelik alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla; Anayasa'nın 98'inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Içtüzüğü'nün 104 ve 105'inci maddeleri gereğince bir Meclis Araştırma Komisyonu kurulmasını arz ve teklif ederiz.