Yerli sığır ırklarında yaşanan azalmanın nedenlerinin araştırılarak yerli ırkların korunması için kalıcı politikalar geliştirilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Tarım ve Orman Bakanlığı verilerine göre, 2024 yılı itibarıyla Türkiye'nin toplam sığır varlığı 16 milyon 824 bin 208 baştır. Ancak bu toplam içinde yerli ırk sığır sayısı ilk kez 1 milyonun altına düşerek 941 bin baş olarak kaydedilmiştir. 1991 yılında bu sayı 6 milyon 685 bin düzeyindeydi. Yani 33 yılda yerli ırk sığır sayısı yaklaşık %86 oranında azalmıştır.

Aynı dönemde toplam sığır sayısının artmasına rağmen, bu artış tamamen ithal kültür ırkları ve melez ırklar üzerinden gerçekleşmiştir. Bugün Türkiye sığır varlığının yaklaşık %49 unu kültür ırkları, %45'ini melez ırklar oluşturmaktadır. Yerli ırkların payı ise %6'ya kadar gerilemiştir.

Yerli ırkların azalması yalnızca ekonomik bir konu değil; aynı zamanda stratejik, ekolojik ve kültürel bir sorun haline gelmiştir. Çünkü yerli sığır ırkları; Türkiye'nin coğrafi koşullarına ve iklimine en uyumlu türlerdir, düşük yemle beslenebilir, hastalıklara karşı daha dayanıklıdır, uzun ömürlüdür ve kırsal üretici için sürdürülebilir bir geçim kaynağı sağlamaktadır ve ayrıca Anadolu'nun kültürel mirasının da bir parçasıdır.

Yerli ırkların yerine yüksek verim odaklı ithal ırkların yaygınlaşması, girdi maliyetlerini artırmakta, küçük üreticiyi rekabet dışına itmekte, meraların dengesini bozmakta ve hayvancılıkta dışa bağımlılığı derinleştirmektedir.

Öte yandan, yerli ırkların kaybolması, gelecekte iklim değişikliği, kuraklık, yeni salgın hastalıklar gibi faktörler karşısında ülkemizin hayvancılık sistemini savunmasız bırakacaktır. Genetik rezervlerin kaybı, bir ülkenin kendi gıda güvenliği üzerinde doğrudan tehdit anlamına gelmektedir.

Bu nedenlerle; yerli ırk sığır sayısındaki düşüşün nedenlerinin bilimsel, ekonomik ve sosyolojik boyutlarıyla araştırılması, ulusal düzeyde yerli gen kaynaklarının korunması ve sürdürülebilir ıslah programlarının geliştirilmesi için politika önerilerinin ortaya konması

Yerli sığır ırklarının azalmasına neden olan politika eksikliklerini, ithal ırklara dayalı üretim modelinin ekonomik risklerinin, kırsal üreticinin yaşadığı sorunların, genetik kaynak koruma programlarının mevcut durumunun ve yerli ırkların yeniden çoğaltılması için uygulanabilir stratejilerin neler olduğunun bütün yönleriyle incelenmesi amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde bir araştırma komisyonu kurulması önem arz etmektedir. Bu sebeple, konuyla ilgili olarak, Anayasa'nın 98'inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca Meclis Araştırması açılmasını arz ederiz.